روسیه ولې خپل متحدین یوازې پرېږدي؟

له صدام تر مادورو: د سړې محاسبې سیاست
سریزه
په نړیوال سیاست کې دا پوښتنه تل تکرارېږي چې ولې روسیه، سره له دې چې د ځینو مستبدو مشرانو سیاسي او پوځي ملاتړې بلل کېږي، د سقوط پر مهال هغوی یوازې پرېږدي. له صدام حسین، حسني مبارک او معمر قذافي نیولې تر نیکولاس مادورو پورې، دا تکراري الګو دا څرګندوي چې مسکو د وفادارۍ پر ځای د محاسبې سیاست تعقیبوي. دا تحلیل هڅه کوي د روسیې د دې چلند تر شا منطق، محدودیتونه او ستراتیژیک محاسبه روښانه کړي.
روسیه او د متحدینو مفهوم
روسیه په دودیزه معنا متحدین نه لري، بلکې نفوذي اړیکې لري. د مسکو په ستراتیژیک تفکر کې دولتونه:
د ایډیالوژۍ شریکان نه دي؛
بلکې د نفوذ، معاملې او فشار وسایل دي.
تر هغه وخته چې یو رژیم د روسیې ګټې خوندي کوي، ملاتړ ترې کېږي؛ خو کله چې دا ګټه له منځه ولاړه شي، ملاتړ هم پای ته رسېږي.
صدام حسین: د ګټې پای، د ملاتړ پای
صدام حسین د سړې جګړې پر مهال د امریکا پر وړاندې د توازن یوه برخه وه. خو په ۲۰۰۳م کال کې وضعیت بدل شو:
عراق د روسیې لپاره حیاتي جغرافیه نه وه؛
مسکو له واشنګټن سره مستقیم ټکر نه غوښت؛
د صدام نظام ولسي مشروعیت له لاسه ورکړی و.
روسیه پوهېده چې د صدام دفاع به لوړ لګښت او ټیټه ګټه ولري، نو یې سیاسي شاته‌تګ غوره کړ.
حسني مبارک: نه متحد، نه د ژغورنې وړ
حسني مبارک د روسیې ستراتیژیک متحد نه و. مصر له څو لسیزو راهیسې د امریکا په امنیتي چوکاټ کې شامل و. کله چې ولسي پاڅون پیل شو:
روسیې نه د مداخلې توان درلود؛
نه یې د داسې رژیم دفاع ته ګټه لیده چې سقوط یې حتمي و.
مسکو دلته د تاریخ پر ضد ونه درېده، ځکه انقلابونه د بهرني ملاتړ په زور نه درول کېږي.
معمر قذافي: یوه خطا، یو ستر درس
لیبیا د روسیې لپاره د یوه مهم بدلون ټکی و. مسکو د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې ویټو ونه کاروله، خو لوېدیځ دا پرېکړه د رژیم بدلون ته واړوله.
له همدې تجربې وروسته، روسیې دا اصل خپل کړ:
متحد یوازې هغه وخت ژغورل کېږي چې ستراتیژیک ارزښت ولري.
همدا درس وروسته په سوریه کې په بشپړ ډول عملي شو.
نیکولاس مادورو: محدود ملاتړ، نه وجودي جګړه
د مادورو په قضیه کې د روسیې ملاتړ تر یوې کرښې پورې محدود دی:
سیاسي دریځ نیول؛
محدود پوځي او تخنیکي همکاري؛
دیپلوماټیک فشار.
خو مستقیمه مداخله نه شته، ځکه:
وینزویلا د روسیې د بقا جګړه نه ده؛
دا د امریکا ستراتیژیک چاپېریال دی؛
د جګړې بیه د ګټې په پرتله لوړه ده.
نو مسکو د جګړې پر ځای د خبرو ملاتړ کوي.
ولې سوریه استثنا شوه؟
سوریه هغه ځای دی چې روسیه پکې شاته نه شوه:
د طرطوس پوځي بندر؛
د منځني ختیځ ستراتیژیک موقعیت؛
د روسیې نړیوال حیثیت.
دلته د اسد سقوط به د روسیې لپاره ستراتیژیکه ماتې وه، نو مداخله توجیه لرله.
د روسیې د بهرني سیاست اساسي قاعده
روسیه هغه رژیم نه ژغوري چې:
ولسي مشروعیت یې صفر ته نږدې وي؛
د ژغورنې بیه یې تر ستراتیژیکې ګټې لوړه وي؛
د امریکا یا ناټو سره مستقیم ټکر ته اړتیا ولري.
پایله
د روسیې سیاست د احساس، وفادارۍ او شعار پر بنسټ نه دی ولاړ، بلکې پر سړې محاسبې ولاړ دی. له همدې امله:
صدام قرباني شو؛
قذافي یوازې پاتې شو؛
مادورو یوازې تر هغه ځایه ملاتړ کېږي چې د مسکو ګټې خوندي وي.
په نړیوال سیاست کې دا اصل بیا ثابتېږي چې:
لوی قدرتونه دوستان نه لري، یوازې ګټې لري.

وینزویلا کړکېچ: له ادعاوو تر ستراتیژیکو پایلو

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: