افغان ستورمزلی عبدالاحد مومند

۲۱ جون ۲۰۲۶ دعوت میډیا۲۴: په ډېرې خواشینۍ او ژور خپګان سره مو خبر ترلاسه کړ چې د افغانستان لومړنی او یوازینی ستورمزلی، ملي شخصیت او ویاړلی افغان عالم ارواښاد عبدالاحد مومند د ورپېښې سرطان ناروغۍ له امله د جرمني د شټوټګارټ ښار په یوه روغتون کې له دې فاني نړۍ څخه سترګې پټې کړې.

د نوموړي د کورنۍ غړو او نږدې دوستانو د هغه د مړینې خبر تائید کړی او ویلي یې دي چې ارواښاد مومند له څه مودې راهیسې له سختې ناروغۍ سره لاس او ګرېوان و، خو بالاخره یې نن د درملنې پر مهال ساه ورکړه.

ارواښاد عبدالاحد مومند د افغانستان د معاصر تاریخ له هغو سترو شخصیتونو څخه و چې د علم، پوهې، زړورتیا او ملي ویاړ سمبول ګڼل کېږي. نوموړی د ۱۹۵۹ کال د جنورۍ په لومړۍ نېټه د غزني ولایت د اندړو ولسوالۍ د سردې بند په سیمه کې زېږېدلی و. هغه خپلې لومړنۍ زده کړې په افغانستان کې ترسره کړې او وروسته یې د کابل پولیتخنیک پوهنتون او د هوايي ځواک په اکاډمیو کې زده کړې وکړې. د خپلې وړتیا، هوښیارۍ او مسلکي مهارت له امله د افغانستان د هوايي ځواک پیلوټ شو او بیا د پخواني شوروي اتحاد د فضايي پروګرام لپاره غوره شو.

تاریخي فضايي سفر

عبدالاحد مومند د ۱۹۸۸ کال د اګست په ۲۹مه نېټه د «سویوز TM-6» فضايي بېړۍ په وسیله فضا ته ولاړ او د «میر» فضايي تمځي (Mir Space Station) ته ورسېد. نوموړي هلته شاوخوا نهه ورځې تېرې کړې او بېلابېلې علمي او تخنیکي تجربې یې ترسره کړې.

هغه د افغانستان د بېلابېلو سیمو فضايي انځورونه واخیستل، د اقلیم او چاپېریال اړوند څېړنې یې وکړې او د افغانستان استازیتوب یې په نړیواله فضايي ټولنه کې په ویاړ ترسره کړ.

د خپل دې تاریخي سفر پر مهال یې له ځان سره سپېڅلی قرآن کریم هم فضا ته وړی و او د افغانستان د خلکو لپاره یې د دعا او خیر غوښتنې پیغامونه استولي وو.

پښتو ژبه په فضا کې

ارواښاد عبدالاحد مومند لومړنی پښتو ویونکی انسان و چې په فضا کې یې په پښتو ژبه خبرې وکړې. د هغه د همدې سفر له امله پښتو ژبه د نړۍ له هغو لومړنیو ژبو څخه وشمېرل شوه چې په فضا کې پرې خبرې شوې دي.

نوموړي له فضا څخه د وخت د افغانستان له ولسمشر ډاکټر نجیب الله سره مستقیمې خبرې وکړې او همدارنګه یې له خپلې مور سره د پښتو ژبې تاریخي ټلیفوني مکالمه ترسره کړه، چې د افغانانو لپاره د ویاړ یوه نه هېریدونکې شېبه ګڼل کېږي.

د فضايي سفر پر مهال د زړورتیا بېلګه

د بېرته راستنېدو پر مهال د فضايي بېړۍ په کمپیوټري سیستم کې تخنیکي ستونزه رامنځته شوه، چې د عملې ژوند یې له جدي خطر سره مخ کړی و. ویل کېږي چې عبدالاحد مومند په خپل وخت سره ستونزه تشخیص کړه او د اړینو اقداماتو په ترسره کولو سره یې د بېړۍ د عملې ژوند وژغوره. دا پېښه د هغه د مسلکي مهارت، هوښیارۍ او زړورتیا څرګند ثبوت ګڼل کېږي.

د مهاجرت کلونه

د شوروي اتحاد له ړنګېدو او په افغانستان کې د کورنیو جګړو له پیل وروسته، ارواښاد مومند په ۱۹۹۲ کال کې جرمني ته کډه شو. هغه له خپلې کورنۍ سره د شټوټګارټ په ښار کې مېشت شو او د ژوند پاتې کلونه یې هلته تېر کړل.

سره له دې چې له هېواده لرې و، خو تل یې له افغانستان، افغان ولس او د علم او زده کړو له ارزښتونو سره خپله مینه او اړیکه ساتلې وه. نوموړي په بېلابېلو علمي، فرهنګي او ټولنیزو پروګرامونو کې ګډون کاوه او د ځوان نسل لپاره د الهام سرچینه و.

ملي ضایعه

د عبدالاحد مومند مړینه نه یوازې د هغه د کورنۍ لپاره، بلکې د ټول افغانستان لپاره یوه ستره ملي، علمي او تاریخي ضایعه ده. هغه شخصیت و چې د افغانستان نوم یې د ځمکې له پولې هاخوا، تر ستورو او فضا پورې ورساوه او د افغانانو لپاره یې د ویاړ یوه نه هېریدونکې پاڼه ولیکله.

د نوموړي د مړینې له خبر سره سم، په ټولنیزو رسنیو کې د افغانانو، فرهنګیانو، لیکوالانو، ژورنالیستانو او د علم او پوهې د مینه والو لخوا د خواخوږۍ او تسلیت پراخ پیغامونه خپاره شوي دي. ګڼو کسانو هغه د افغانستان د علمي تاریخ یو روښانه ستوری بللی او د هغه مړینه یې د هېواد لپاره نه جبرانېدونکې ضایعه ګڼلې ده.

د تسلیت پیغام

دعوت رسنیز مرکز په خپل وار د افغانستان د دې ستر ملي شخصیت، ویاړلي ستورمزلي او علمي پانګې د مړینې له امله د هغه درنې کورنۍ، خپلوانو، دوستانو او ټول افغان ولس ته د زړه له کومې تسلیت وړاندې کوي.

الله تعالی دې ارواښاد عبدالاحد مومند وبښي، جنت الفردوس دې یې نصیب کړي، قبر دې یې له نور څخه ډک او کورنۍ ته دې یې د جمیل صبر او اجر ورکړي.

روح یې ښاد، یاد یې تلپاتې او مقام یې جنت الفردوس وي.

آمین ثم آمین یا رب العالمین

إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: