د ځوانانو ځواک – پنځمه برخه

 تعلیم او د ځوانانو راتلونکی

تعلیم د ژوند رڼا ده
تعلیم د انسان په ژوند کي ډېر لوی ارزښت لري. تعلیم انسان ته یوازي لوستل او لیکل نه ورزده کوي، بلکي د ژوند په چارو کي د فکر کولو، د ښو او بدو د پېژندلو او د سمو پرېکړو کولو لار هم ورښيي.

یو تعلیم یافته ځوان کولای سي خپل ژوند په ښه ډول برابر کړي، د خپلي کورنۍ مرسته وکړي او د خپلي ټولني لپاره ګټور انسان جوړ سي. تعلیم د انسان فکر پراخوي او هغه ته دا ورښيي چي د ستونزو په وخت کي څنګه له عقل او پوهې څخه کار واخلي.

زموږ په ټولنه کي ډېر ځوانان دا هیله لري چي تعلیم وکړي، یو ښه مسلک زده کړي او په راتلونکي کي د ځان او کورنۍ لپاره ښه ژوند برابر کړي. خو ځیني ځوانان د بېوزلۍ، د ښوونځیو د کموالي، د کورنیو د ستونزو او نورو مشکلاتو له امله خپل تعلیم نیمګړی پرېږدي.

دا ستونزه یوازي د یوه ځوان ستونزه نه ده، بلکي د ټولني پر راتلونکي هم اغېز کوي. ځکه چي ځوانان د هر هېواد د راتلونکي مهمه برخه جوړوي.

د تعلیم اهمیت ولي ډېر دی؟

انسان چي څومره ډېر څه زده کوي، هغومره یې د فکر کولو وړتیا پیاوړې کېږي. تعلیم انسان ته دا توان ورکوي چي خپل حقونه وپېژني، د نورو حقونو ته درناوی وکړي او په ټولنه کي د خپلي ونډي په ارزښت پوه سي.

تعلیم د انسان لپاره د کار کولو او د ژوند د پرمختګ لاري هم زیاتوي. یو ځوان چي ښه زده کړه ولري، کولای سي د خپل توان او علاقې مطابق یو مسلک غوره کړي، د کار لپاره ځان چمتو کړي او د ژوند په بېلابېلو برخو کي پرمختګ وکړي.

البته “تعلیم یوازي د سند اخیستلو نوم نه دی. اصلي تعلیم هغه دی چي انسان ته پوهه، ښه اخلاق، د مسؤلیت احساس او د نورو خلکو سره د ښه چلند کولو لار ورزده کړي.”

که یو څوک ډېر سندونه ولري، خو د نورو خلکو حقونه تر پښو لاندي کوي او له خلکو سره بد چلند کوي، نو د هغه تعلیم خپل اصلي ارزښت نه دی پوره کړی. ښه تعلیم باید د انسان په فکر، اخلاقو او عمل کي هم بدلون راولي.

ځوانان ولي له تعلیمه پاته کېږي؟

په ځینو سیمو کي ځوانان د بېلابېلو ستونزو له امله له تعلیمه پاته کېږي. ځیني کورنۍ دومره اقتصادي توان نه لري چي د خپلو اولادونو د کتابونو، جامو، تګ راتګ او نورو تعلیمي اړتیاوو لګښتونه برابر کړي.

ځیني ځوانان اړ کېږي چي د کورنۍ د نفقې لپاره کار وکړي. دوی غواړي تعلیم هم وکړي، خو د کورنۍ اقتصادي حالت یې دې ته نه پرېږدي چي په منظم ډول ښوونځي یا بل تعلیمي مرکز ته ولاړ سي.

په ځینو سیمو کي ښوونځي ليري وي، د ښوونکو شمېر کم وي او ځوانان د زده کړي لپاره مناسب چاپېریال نه لري. ځیني نور بیا د دې لپاره تعلیم پرېږدي چي فکر کوي له زده کړي وروسته به هم کار پیدا نه کړي.

دا فکر باید ځوانان له تعلیمه زړه توري نه کړي. که څه هم تعلیم د کار پیدا کېدل نه تضمینوي، خو پوهه او مهارتونه د انسان لپاره د پرمختګ ډېري لاري پرانیزي.

د هلکانو او نجونو تعلیم

د ټولني پرمختګ هغه وخت ښه کېدای سي چي د زده کړي لپاره مناسب فرصتونه برابر وي او د هلکانو او نجونو وړتیاوو ته د ودې زمینه برابره سي.

نجوني هم د ټولني مهمه برخه ده. د هغوی تعلیم د کورنۍ او ټولني په پرمختګ کي ارزښتناکه ونډه لري. “یوه تعلیم یافته ښځه کولای سي د خپلو اولادونو په روزنه، د کورنۍ په روغتیا، د ماشومانو په زده کړه او د ټولني په نورو برخو کي ګټور رول ولوبوي.”

همدارنګه هلکان باید له کوچنیوالي زده کړي چي د ښځو او نجونو درناوی وکړي او د هغوی د زده کړي او پرمختګ ارزښت وپېژني.

د تعلیم موضوع باید د خلکو د عزت، ښه اخلاقو او د ټولني د اړتیاوو له نظره وڅېړل سي. کورنۍ، ښوونکي، مشران او مسؤل کسان باید داسي لاري پیدا کړي چي ماشومان او ځوانان له زده کړي سره مینه پیدا کړي او د هغوی تعلیمي ستونزي په مناسبه توګه حل سي.

یوازي د ښوونځي تعلیم بسنه نه کوي

ښوونځی او پوهنتون د زده کړي مهم مرکزونه دي، خو د انسان زده کړه باید یوازي تر دغو ځایونو محدوده نه وي.

ژوند هره ورځ انسان ته نوي درسونه ورکوي. یو ځوان باید د کتابونو لوستلو، د تجربه لرونکو خلکو سره د خبرو کولو، د نوو مهارتونو زده کولو او د خپلو تېروتنو څخه د عبرت اخیستلو هڅه وکړي.

د بېلګي په توګه، که یو ځوان غواړي سوداګر سي، باید د بازار، پېر او پلور، حساب کتاب او د مشتریانو سره د چلند په اړه پوهه ترلاسه کړي.

که بل ځوان غواړي په تخنیکي برخه کي کار وکړي، کولای سي د کمپیوټر، برېښنا، موبایل جوړولو، موټر ترمیم یا بل مناسب مسلک زده کړه وکړي.

همدا راز د ژبو زده کړه هم د ځوانانو لپاره ګټوره ده. د پښتو تر څنګ د دري، انګلیسي یا نورو ژبو زده کول کولای سي د معلوماتو، زده کړي او کار نوي فرصتونه ورته برابر کړي.

مهمه خبره دا ده چي ځوان باید د خپلي علاقې او امکاناتو مطابق یو هدف وټاکي او په دوامداره توګه د هغه د ترلاسه کولو لپاره هڅه وکړي.

د موبایل او انټرنېټ څخه سمه ګټه اخیستل

اوسنی وخت د ټکنالوژۍ وخت دی. موبایل او انټرنېټ د انسان لپاره د زده کړي ډېر فرصتونه برابر کړي دي. یو ځوان کولای سي د خپل موبایل له لاري نوې ژبه زده کړي، تعلیمي ویډیوګاني وګوري، د کمپیوټر مهارتونه زده کړي او د خپلي خوښي په موضوعاتو کي معلومات ترلاسه کړي.

خو له بده مرغه ځیني ځوانان خپل ډېر وخت په بې ګټي ویډیوګانو، بې پایانه خبرو او د ټولنیزو شبکو په کارولو تېروي. کله چي د انسان ټوله ورځ په موبایل تېره سي، نو د تعلیم، کار، ورزش او کورنۍ لپاره یې وخت کم پاته کېږي.

موبایل پخپله نه ښه دی او نه بد؛ خبره دا ده چي انسان یې څنګه کاروي.

که یو ځوان هره ورځ د موبایل له لاري لږ وخت هم په زده کړه مصرف کړي، نو د وخت په تېرېدو سره کولای سي ډېري ګټوري زده کړي ترلاسه کړي. خو باید د انټرنېټ له دروغجنو معلوماتو، جعلي اعلانونو او د ژر شتمن کېدو له درغلیزو وعدو څخه هم ځان وساتي.

له تعلیم سره د مهارت زده کړه

ځیني ځوانان داسي فکر کوي چي که پوهنتون ته ولاړ نه سي، نو د پرمختګ لپاره بله لار نه لري. خو دا خبره سمه نه ده.

پوهنتون او لوړي زده کړي خپل ارزښت لري، خو تخنیکي او مسلکي مهارتونه هم د ژوند په جوړولو کي مهم رول لري.

یو ځوان کولای سي د خپلي علاقې مطابق یو مسلک زده کړي، لکه د موټر ترمیم، د موبایل جوړول، خیاطي، نجاري، برېښنا، کمپیوټر، ګرافیک ډیزاین، کرنه یا د مالدارۍ اړوند کارونه.

کله چي یو څوک په یوه کار کي ښه مهارت پیدا کړي، د کار کولو وړتیا یې زیاتېږي. که ورسره ښه اخلاق، رښتینولي او د وخت پابندي هم وي، نو د خلکو باور ترلاسه کولای سي.

البته د هر مسلک زده کړه وخت او تمرین غواړي. ځوان باید د دې تمه ونه لري چي په څو ورځو کي به په هر کار کي ماهر سي. ښه مهارت په پرله‌پسې هڅه او عملي تجربه ترلاسه کېږي.

د کورنۍ او ښوونکو مسؤلیت

د ځوانانو په تعلیم کي کورنۍ او ښوونکي دواړه مهم رول لري.

مور او پلار باید د خپلو اولادونو د زده کړي ارزښت درک کړي او د هغوی د وړتیاوو د پیاوړتیا لپاره هڅه وکړي. هر ماشوم یو شان وړتیا نه لري. یو ماشوم ښايي په ریاضي کي ښه وي، بل په ژبو کي او بل په تخنیکي کارونو کي.

د اولادونو ترمنځ بې ځایه پرتله کول او د هغوی سپکول کولای سي د هغوی پر باور بد اغېز وکړي. پر ځای یې باید د ماشوم هڅونه وسي او د هغه د پرمختګ لپاره مناسبه لار ورته وښودل سي.

ښوونکي هم باید له زده کوونکو سره په حوصله او ښه اخلاقو چلند وکړي. د ښوونکي ښه خبره کله کله د یوه ځوان په ژوند کي لوی بدلون راوستلای سي.

همدارنګه ټولنه کولای سي له بېوزلو زده کوونکو سره د کتابونو، تعلیمي وسایلو او نورو اړتیاوو په برابرولو کي مرسته وکړي. کله چي یو ماشوم د اقتصادي ستونزو له امله له تعلیمه پاته کېږي، د هغه لاسنیوی د ټولني لپاره یوه ارزښتناکه مرسته ده.

ځوان باید د زده کړي لپاره خپل پلان ولري

هر ځوان کولای سي د خپلو امکاناتو مطابق د زده کړي یو ساده پلان جوړ کړي. د دې لپاره اړتیا نه ده چي ډېرې پیسې ولري یا ټول امکانات ورته برابر وي. مهمه دا ده چي له شته امکاناتو څخه سمه ګټه واخلي.

د بېلګي په توګه، یو ځوان کولای سي هره ورځ داسي پلان ولري:

۱. هره ورځ لږ تر لږه نیم ساعت کتاب یا تعلیمي مواد ولولي.

۲. د خپلي علاقې مطابق یو نوی مهارت زده کړي.

۳. د زده کړي لپاره ځانګړی وخت وټاکي او په هغه وخت کي موبایل او نور مزاحمتونه کم کړي.

۴. هغه څه چي زده کوي، په عملي ډول یې وازمويي.

۵. که په یوه موضوع نه پوهېږي، له ښوونکي یا تجربه لرونکي کس څخه پوښتنه وکړي.

۶. د خپلي اونۍ د زده کړي ارزونه وکړي او وګوري چي څه یې زده کړي دي.

که یو ځوان دغه کارونه په دوامداره توګه ترسره کړي، د وخت په تېرېدو سره به یې پوهه او مهارتونه زیات سي.

د ځوانانو لپاره د امید پیغام

ګرانه ځوانه!

که ته اوس په سختو شرایطو کي ژوند کوې، که د تعلیم امکانات نه لرې او یا دې د اقتصادي ستونزو له امله زده کړه نیمګړې پاته سوې وي، نو دا معنا نه لري چي ستا د پرمختګ لاري ټولي تړل سوي دي.

ته کولای سې له هغه ځایه پیل وکړې چي اوس پکې ولاړ یې. که ښوونځي ته د تلو امکان لرې، زده کړه جاري وساته. که دا امکان نه لرې، د کتاب، انټرنېټ، مسلکي روزني یا د تجربه لرونکو خلکو له لاري د زده کړي هڅه وکړه.

خپل وخت بې ارزښته مه ګڼه. هره ورځ یوه نوې خبره زده کول هم پرمختګ دی. له نورو سره د ځان پرتله کولو پر ځای، هڅه وکړه چي د پرون په پرتله نن یو ګام مخته ولاړ سې.

په یاد ولره چي د انسان ارزښت یوازي په سند، پیسو او مقام نه اندازه کېږي. ښه اخلاق، رښتینولي، پوهه، زحمت او د نورو خلکو سره مرسته هم د انسان د شخصیت مهم اړخونه دي.

د پنځمي برخي پایله

تعلیم د ځوانانو د ژوند د جوړولو یوه مهمه وسیله ده. تعلیم انسان ته د فکر کولو، د ستونزو د حل، د کار موندلو او د ټولني په پرمختګ کي د ونډي اخیستلو وړتیا ورکوي.

خو تعلیم باید یوازي د سند تر ترلاسه کولو محدود نه سي. ځوانان باید له رسمي زده کړو سره سره د ژوند مهارتونه، ښه اخلاق، د مسؤلیت احساس او د ستونزو پر وړاندي د درېدو وړتیا هم زده کړي.

کورنۍ، ښوونکي او ټولنه باید د ځوانانو د زده کړي ملاتړ وکړي او هغوی ته د پرمختګ مناسب فرصتونه برابر کړي.

هغه ځوان چي د زده کړي شوق ولري، خپل وخت په سمه توګه وکاروي او د پرمختګ لپاره پرله‌پسې هڅه وکړي، کولای سي د خپل ژوند لپاره نوې لاري پیدا کړي.

د ځوانانو ځواک – څلورمه برخه

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: