د کړکۍ تر شا یوه ستره نړۍ

د اغلې ستاره ويسا د کړکۍ لنډې کیسې ادبي او هنري تحلیل:
ځینې کیسې د پېښو په شور کې نه، بلکې د خاموشۍ په ژورو کې زېږي؛ ځینې لیکنې د انسان د ژوند د لویو بدلونونو انځور نه وړاندې کوي، بلکې د هغه د روح پر دېوالونو د لګېدلو نالیدلو سیورو کیسه کوي. د اغلې ستاره ویسا «کړکۍ» هم له همدغو کیسو څخه ده؛ یوه داسې ادبي ټوټه چې د ظاهري سادګۍ تر شا یې د احساساتو، فکرونو، ټولنیزو تضادونو او انساني اندېښنو یوه پراخه نړۍ پرته ده.
دا کیسه د یوې داسې انسانې د دروني ژوند انځور وړاندې کوي چې د کلي له خاموشې فضا څخه د ښار د ګڼې ګوڼې نړۍ ته راغلې ده. هغه د خپل کلي له ساده خونې، سپینو دېوالونو، زړې المارۍ، د پلار له پخواني کټ او ارامو کوڅو سره عاطفي تړاو لري؛ خو د ښار په درېیم پوړ کې د هغې د خونې لویه کړکۍ د یوې داسې نړۍ پر مخ پرانیستل شوې ده چې د لیدلو وړ ده، خو د زغملو لپاره یې د هغې روح ستړی کېږي.
دلته د کیسې اصلي کشمکش د کلي او ښار ترمنځ جغرافیایي واټن نه دی، بلکې د انسان د روح د اړتیاوو او د چاپېریال د غوښتنو ترمنځ ټکر دی.
۱. کړکۍ؛ د لید، شعور او حقیقت استعاره
د دې کیسې تر ټولو مهم او مرکزي سمبول «کړکۍ» ده. کړکۍ په ظاهري مانا د کور هغه برخه ده چې د باندې نړۍ ورڅخه لیدل کېږي؛ خو په ادبي مانا کې کړکۍ د انسان د لید، پوهاوي، تجربې او له نړۍ سره د اړیکې استازیتوب کوي.
د کلي په کور کې د کیسې د راوي خونې دوه وړې او لوړې کړکۍ شته، خو هغه څه نه شي لیدلی. هلته خاموشي ده، سادګي ده او د ژوند هغه محدوده فضا ده چې انسان په کې له ډېرو پوښتنو او اندېښنو لرې پاتې کېدای شي.
خو د ښار په زړه کې د هغې د خونې لویه کړکۍ د نړۍ پر مخ پرانیستل شوې ده. له دې کړکۍ څخه د خلکو ژوند، د ودانیو عظمت، د کړکیو رڼاګانې، د انسانانو نابلده څېرې او د الوتکو تګ راتګ تر سترګو کېږي.
دا کړکۍ ورو ورو د راوي د فکر او احساس د پراخېدو وسیله ګرځي. هغه یوازې خلک نه ویني، بلکې د هغوی تر څېرو لاندې پټې کیسې، ناویلي احساسات او ناپېژندل شوي دردونه هم احساسوي.
د کیسې دا جمله د کړکۍ د سمبولیک ارزښت ژوره بېلګه ده:
«خو اوس داسې حسوم لکه کړکۍ چې زما لور ته راګوري.»
دلته د لیدلو عادي اړیکه سرچپه شوې ده. تر دې وړاندې انسان کړکۍ ته ګوري، خو اوس داسې احساس کېږي چې کړکۍ انسان ته ګوري. په دې توګه کړکۍ له یوه بې‌ساه څیز څخه د یوې بیدارې پوښتنې بڼه خپلوي؛ داسې پوښتنه چې انسان له خپل ځان، خپل وجدان او د نړۍ په وړاندې له خپل دریځ سره مخامخ کوي.
دا هنري تخنیک د کیسې له پیاوړو اړخونو څخه دی، ځکه لیکواله د یوې ساده جملې په وسیله د انسان د رواني فشار او دروني کشمکش احساس لوستونکي ته لېږدوي.
۲. کلیوالي خاموشي او ښاري شور؛ د دوو نړۍ‌لیدونو ټکر
په دې کیسه کې کلی او ښار یوازې دوه جغرافیایي ځایونه نه دي، بلکې د ژوند د دوو بېلابېلو تجربو استازیتوب کوي.
کلی د راوي لپاره د سکون، سادګۍ، عاطفي امنیت او له محدودو غوښتنو سره د ژوند کولو سمبول دی. هلته د هغې خونه له داسې شیانو ډکه ده چې ښايي د نورو په نظر عادي او بې‌ارزښته وي، خو د هغې لپاره د ارامۍ او پېژندګلوۍ ځانګړې مانا لري.
برعکس، ښار د ګڼو غږونو، بې‌شمېره څېرو، متضادو احساساتو او پرله‌پسې روانو پېښو نړۍ ده. دلته هره کړکۍ یوه جلا کیسه لري، هر انسان یو نامعلوم ژوند لري او هره څېره د یوه داسې حقیقت امکان دی چې راوي یې په بشپړه توګه نه شي درک کولای.
د لیکوالې دا هنري لید د پام وړ دی چې د ښار شور یوازې په غږونو پورې نه محدودوي، بلکې د انسان په ذهن کې د راټوکېدونکو پوښتنو، احساساتو او اندېښنو شور هم ورسره تړي.
ښار ځکه راوي ستړې کوي چې هغه یوازې نه غواړي وویني، بلکې د لیدلو شویو شیانو په اړه فکر هم کوي. د نورو د ژوند نښې د هغې په ذهن کې پوښتنې زېږوي، او همدا پوښتنې یې د روح سکون ګډوډوي.
په دې توګه، د کلي او ښار ترمنځ توپیر د خاموشۍ او شور ترمنځ له ظاهري توپیر څخه ژور دی؛ دا د محدودې پېژندل شوې نړۍ او پراخې، پېچلې او نه‌پېژندل شوې نړۍ ترمنځ د انسان د دروني ټکر انځور دی.
۳. د انسان د احساساتو ناویلې کیسې
د «کړکۍ» یوه مهمه ځانګړنه دا ده چې لیکواله د انسانانو د ژوند په ظاهري نښو کې د پټو احساساتو د موندلو هڅه کوي.
د مخامخ ودانیو کړکۍ، د کړکیو تر څنګ ځوړند ګلدانونه، په یوه کړکۍ کې ناسته توره پیشو او د شپې روښانه کورونه؛ دا ټول د ورځني ژوند عادي انځورونه دي. خو د راوي په ذهن کې دا انځورونه له عادي‌والي څخه وځي او د انساني ژوند د پراخو ماناوو استازیتوب کوي.
هغه فکر کوي چې د هرې کړکۍ تر شا یوه بېله نړۍ ده؛ داسې نړۍ چې خپل انسانان، خپلې هیلې، خپل دردونه، خپلې خوښۍ او خپل ناویلي رازونه لري.
د دې مفکورې ښکلا په دې کې ده چې انسان د نړۍ د مرکز په توګه نه، بلکې د ګڼو انساني نړۍ‌ګانو د یوې برخې په توګه راڅرګندېږي.
راوي ورو ورو دې درک ته رسېږي چې د غم او خوښۍ ترمنځ د انسان د احساساتو پراخه ساحه پرته ده. انسان تل یا خوشاله نه وي او نه هم تل غمجن؛ د دې دواړو ترمنځ شک، وېره، انتظار، بې‌تفاوتي، هیلې، حیرانتیا، پښېماني او ډېر نور حالتونه شته.
د همدې درک له امله د راوي د لید زاویه بدلېږي. پخوا به یې یوازې هغو خلکو ته پام کاوه چې غمجن یا خوشاله وو، خو اوس یې پام هغو نالیدلو احساساتو ته هم اوړي چې د انسانانو په څېرو کې په څرګنده نه لوستل کېږي.
دا د احساساتي پوخوالي او ادبي لید د پراخېدو نښه ده.
۴. د ټولنیزې بې‌وسۍ او انساني مسوولیت احساس
د کیسې تر ټولو ژوره فکري او ټولنیزه برخه د انسانانو د بې‌وسۍ او د راوي د عاطفي حساسیت ترمنځ په ټکر کې څرګندېږي.
لیکواله د لوړو ودانیو عظمت ویني، خو د دې عظمت تر څنګ د بې‌وسه خلکو د ژوند حقیقت هم احساسوي. ودانۍ لوړې دي، ښار پراخ دی او د ژوند ظاهري حرکت پیاوړی دی؛ خو د دې ظاهري عظمت تر شا داسې انسانان هم شته چې دردونه، محرومیتونه او نه‌پوره شوې هیلې لري.
د کیسې دا جمله ځانګړې مانا لري:
«دا لوړې ودانۍ د يو عظمت کيسه هم راته کوي، خو داسې عظمت چې بیرته د بې وسه خلکو د سترګو په ژورو کې محوه کيږي.»
دلته د عظمت او بې‌وسۍ ترمنځ یو ژور تضاد رامنځته شوی دی. لوړې ودانۍ د پرمختګ او ځواک نښې ښکاري، خو د انسان د ژوند ستونزې د دې ظاهري عظمت تر شا یوه بله کیسه بیانوي.
د لیکوالې موخه یوازې د ښاري ژوند د ښکلا انځورول نه دي؛ هغه د دې ښکلا تر څنګ د انساني ژوند هغه اړخونه هم احساسوي چې ډېر وخت د ظاهري ځلا تر سیوري لاندې پټ پاتې کېږي.
البته، کیسه د بې‌وسۍ د ټولو لاملونو تفصیلي ټولنیز تحلیل نه وړاندې کوي، بلکې د یوې حساسې انسانې  لید له لارې د دې واقعیت عاطفي اغېز راښايي. همدا محدود، خو اغېزناک لید د کیسې له هنري ځانګړنو څخه دی.
۵. د راوي رواني ستړیا؛ کله چې لیدل په درد بدلېږي
په دې کیسه کې راوي یوازې د ښار له شور څخه نه ستړې کېږي، بلکې د هغه څه له لیدلو هم ستړې کېږي چې ذهن یې ورسره مخامخ کېږي.
هغه د نورو د ژوند د نښو په لیدلو سره له ځان سره د هغوی د تجربو، احساساتو او ستونزو په اړه فکر کوي. د هرې نوې څېرې لیدل د یوه نوي احتمال دروازه پرانیزي او د هرې کړکۍ لیدل د یوې بلې ناپېژندل شوې نړۍ تصور ورسره مل کوي.
دا حالت د هغې لپاره د لیدلو او احساسولو ترمنځ یوه سخته اړیکه رامنځته کوي: هر څومره چې نړۍ پراخه ویني، هماغومره یې د ذهن اندېښنې زیاتېږي.
د هغې دا اعتراف چې ښار یې خوري، د کیسې له خورا اغېزناکو تعبیرونو څخه دی.
ښار دلته یو ژوندی او خوړونکی موجود انځور شوی دی؛ داسې موجود چې د انسان ذهني انرژي، عاطفي سکون او د فکر توان ورو ورو له منځه وړي.
دا تعبیر د تشبیه او استعاري بیان یوه اغېزناکه بېلګه ده. لیکواله د ښار د شور او ګڼه‌ګوڼې د تشریح پر ځای، د هغه اغېز په یوه لنډه او پیاوړې جمله کې رانغاړي.
خو د راوي ستونزه یوازې دا نه ده چې ښار شور لري؛ ستونزه دا ده چې هغه د دې شور پر وړاندې بې‌تفاوته نه شي پاتې کېدای.
د نورو دردونه یې په خپل احساس کې ځای نیسي او د نورو ژوندونه یې د فکر برخه ګرځي. همدا حساسیت د هغې د ادبي لید سرچینه هم ده او د هغې د ذهني ستړیا لامل هم.
۶. د شپې رڼې کړکۍ؛ د ژوند د دوام او هیلې نښه
د کیسې په اوږدو کې د شپې روښانه کړکۍ یو ځانګړی عاطفي ارزښت لري.
راوي لیکي:
«په تيارو کې د مخامخ بلاکونو رڼې کړکۍ ښه احساس راکوي.»
دا جمله د کیسې د فکري او عاطفي جوړښت له مهمو برخو څخه ده.
د ورځې په رڼا کې ښار د راوي پر وړاندې د ګڼو پېښو، څېرو، شورونو او ټولنیزو تضادونو په بڼه څرګندېږي؛ خو د شپې، کله چې د ښار ډېری جزئیات د تیارو تر شا پټېږي، روښانه کړکۍ ورته د ژوند د دوام نښې ښکاري.
هغه د دې رڼاګانو په لیدلو سره احساس کوي چې د دې کړکیو تر شا خلک ژوند کوي؛ هغوی خپل کورونه، خپلې اړیکې، خپل احساسات او خپل ورځني ژوند لري.
دا رڼاګانې د ښار له سختۍ څخه د هغې د لنډمهاله خلاصون وسیله ګرځي.
دلته د رڼا او تیارو تضاد په ظاهري مانا نه محدودېږي. تیاره د ښار د ستونزو د ورکېدو تضمین نه دی، خو د راوي لپاره د فکر او احساس داسې فضا برابروي چې د نړۍ له پېچلتیا سره د هغې اړیکه لږه ارامه شي.
په دې توګه، د شپې روښانه کړکۍ د ژوند، انساني حضور او خاموشې هیلې سمبولونه ګرځي.
۷. الوتکې؛ د بېلتون، راتګ او انساني عاطفې انځور
د کیسې په یوه برخه کې د هوايي ډګر یادونه راځي. دا ځای د راوي د احساساتو یوه بله کړکۍ پرانیزي.
د الوتکو کښته کېدل او پورته کېدل ورته د هغو انسانانو کیسې ورپه یادوي چې له خپلو خپلوانو بېلېږي یا بېرته ورسره یوځای کېږي.
په دې ځای کې الوتکه یوازې د سفر وسیله نه ده، بلکې د بېلتون، انتظار، بیا لیدنې، خوښۍ او اوښکو سمبول ګرځي.
هر مسافر له ځان سره یوه کیسه لري. څوک له خپلې کورنۍ لرې کېږي، څوک د بیا لیدنې په هیله سفر کوي او څوک د یوه نوي ژوند د پیل لپاره بل ځای ته روانېږي.
لیکواله د دې ټولو کیسو تفصیل نه بیانوي، بلکې د څو لنډو کلمو په وسیله د پراخ انساني احساس انځور وړاندې کوي:
«هيلې، خوښۍ، اوښکې…»
دا درې کلمې د انساني ژوند د ډېرو حالتونو لنډیز دی. په همدې لنډوالي کې د لیکوالې هنري مهارت څرګندېږي؛ هغه پوهېږي چې ځینې احساسات په اوږدو توضیحاتو نه، بلکې په لږو او پر مانا کلمو ښه څرګندېږي.
۸. د لیکوالې او سوژې ترمنځ نازکه اړیکه
د کیسې یوه ځانګړې برخه د لیکلو، لیدلو او ادبي سوژې په اړه ده.
راوي مني چې د ښار د بې‌شمېره صحنو لیدل د لیکوال لپاره د نویو موضوعاتو د موندلو فرصت برابروي، خو په عین وخت کې دا هم احساسوي چې د دې صحنو ډېرښت د لیکوال ذهن ستړی کولای شي.
دا د ادبي تخلیق په اړه یوه مهمه پوښتنه راولاړوي: ایا د ژوند د ډېرو صحنو لیدل په خپله د ښې لیکنې ضمانت دی؟
د کیسې له لیدلوري، ځواب منفي دی.
سوژه یوازې په لیدلو نه پیدا کېږي؛ د هغې د درک، جذب، تحلیل او هنري بیان لپاره ذهني سکون او د احساساتو د تنظیم وړتیا هم اړینه ده.
کله چې د صحنو او تجربو ډېرښت د لیکوال ذهن تر خپل اغېز لاندې راولي، نو ښايي هغه د هر څه د بیانولو هڅه وکړي، خو د یوه ځانګړي احساس یا تجربې د ژورې هنري څرګندونې توان له لاسه ورکړي.
په همدې مانا، کیسه د لیکوال د انتخاب، د ادبي تمرکز او د ذهني فاصلې اهمیت هم راښايي.
لیکوال باید د ژوند له تجربو سره اړیکه ولري، خو دومره هم په هغو کې ډوب نه شي چې د هنري لید خپلواکي له لاسه ورکړي.
۹. ژبه او سبک؛ د خاموشۍ په ژبه لیکل
د «کړکۍ» ژبه تر ډېره ساده، روانه او له ورځني ژوند سره نږدې ده، خو د همدې ساده‌ګۍ تر شا یې د تصویر جوړونې او عاطفي بیان ځانګړی هنر پروت دی.
لیکواله د پېښو د ظاهري بیان پر ځای د راوي د ذهن جریان ته ډېر پام کوي. فکر له یوه انځور څخه بل ته ځي، یوه کړکۍ بله کړکۍ ورپه یادوي، یوه څېره د بل انسان د ژوند تصور راولاړوي او یو عادي غږ د پراخې نړۍ د پېچلتیا احساس پیدا کوي.
دا ډول بیان د ذهني جریان له تخنیک سره نږدې اړیکه لري؛ یعنې لوستونکی د پېښو تر منظم ترتیب ډېر د راوي له پرله‌پسې فکرونو، احساساتو او ذهني بدلونونو سره مخامخ کېږي.
په کیسه کې تکرار هم هنري دنده لري. د کړکۍ، شور، خاموشۍ، لیدلو او نه لیدلو یادونه د کیسې مرکزي مفکوره پیاوړې کوي او د راوي د ذهن تکراري اندېښنې څرګندوي.
د تشبیهاتو او استعاراتو کارونه هم د کیسې ژبه انځوریزه کړې ده. ښار د راوي د خوړونکي موجود په څېر انځورېږي، ودانۍ د ژوند د پټو بهیرونو کوربه دي او کړکۍ د انسان او نړۍ ترمنځ د یوې نازکې پولې بڼه خپلوي.
البته، د کیسې ځینې اوږدې جملې او د ورته احساساتو تکراري بیان په څو ځایونو کې د متن د فشردګۍ او اغېز د کمېدو امکان هم رامنځته کوي. که دا برخې لږې راټولې شي، د کیسې مرکزي مفکوره به لا روښانه او اغېزناکه شي.
خو د سبک دا ځانګړنه باید د کیسې له اصلي موخې سره هم وتړل شي: لیکواله غواړي لوستونکی د یوې ارامې، خو په فکرونو بوختې ذهنې نړۍ دننه کړي؛ نو د بیان ځینې تکرارونه د همدې رواني حالت د انځورولو هڅه هم ګڼل کېدای شي.
۱۰. پای؛ کله چې انسان له نړۍ څخه د ځان ساتلو هیله وکړي
د کیسې وروستۍ جمله د ټول متن د ماناوو یوه مهمه غوټه ده:
«زما خونه بايد کړکۍ و نه لري.»
دا جمله د کیسې د پای تر ټولو پیاوړی سمبولیک بیان دی.
په پیل کې کړکۍ د نړۍ د لیدلو وسیله ده، خو د کیسې په پای کې راوي غواړي له هغې څخه ځان خلاص کړي. هغه نور نه غواړي د بې‌شمېره انسانانو له ژوندونو، د ښار له شور، د ټولنیزو تضادونو له لیدلو او د هغو احساساتو له درک کولو سره مخامخ شي چې ذهن یې ستړی کوي.
خو ایا د کړکۍ له لرې کولو سره نړۍ هم له منځه ځي؟
نه. نړۍ پر خپل ځای پاتې کېږي؛ د انسانانو دردونه، هیلې، بېلتونونه او خوښۍ خپل دوام لري. بدلون یوازې د راوي په غوښتنه کې راځي: هغه غواړي د خپل روح د ساتنې لپاره له نړۍ سره د اړیکې یوه لاره محدوده کړي.
له همدې امله، د کیسې پای یوازې د یوې انسانې د ستړیا څرګندونه نه ده، بلکې د انسان د یوې ژورې پوښتنې انعکاس هم دی: ایا موږ د نورو د ژوند د حقیقتونو په لیدلو او درک کولو سره باید تل ځانونه ستړي کړو، که کله ناکله د خپل ذهني سکون لپاره له ځینو لیدونو او تجربو څخه فاصله اخیستل هم اړین دي؟
کیسه دې پوښتنې ته قطعي ځواب نه ورکوي. همدا ناتمام فکري حالت د هغې ادبي ارزښت پیاوړی کوي.
البته، د کړکۍ د نشتوالي غوښتنه په لازمي ډول د ټولنیز مسوولیت د ردولو مانا نه لري؛ دا د راوي د عاطفي ستړیا او د خپل محدود، خوندي او پېژندل شوي چاپېریال د بېرته موندلو د غوښتنې څرګندونه هم ده.
وروستۍ ادبي ارزونه

د اغلې ستاره ویسا «کړکۍ» یوه داسې لنډه کیسه ده چې د یوې عادي ورځنۍ تجربې له لارې د انسان د روح او ټولنې ترمنځ اړیکه څېړي. د دې کیسې قوت په لویو پېښو، پېچلو کرکټرونو یا حیرانوونکو پایلو کې نه دی، بلکې په دې کې دی چې د یوې کړکۍ، څو ودانیو، ځینو نابلده څېرو او د شپې د رڼاګانو له لارې د انساني ژوند د پراخو ماناوو احساس راژوندی کوي.
د کیسې مرکزي پیغام دا دی چې نړۍ یوازې له هغو شیانو نه جوړه شوې چې موږ یې په سترګو وینو؛ نړۍ د هغو احساساتو، دردونو، هيلو او ناویلو کیسو مجموعه هم ده چې زموږ د لیدلو تر شا پټې پرتې دي.
خو د نړۍ د لیدلو او درک کولو وړتیا تل د انسان د ارامۍ سبب نه ګرځي. کله ناکله ډېر لیدل ډېر فکرونه زېږوي، ډېر فکرونه د احساساتو بار دروندوي او د نورو د ژوند د درک هڅه انسان له خپل دننني سکون څخه لرې کوي.
په همدې ځای کې «کړکۍ» له یوې عادي پرانیستې څخه په یوه ژوره ادبي استعاره بدلېږي: کړکۍ د نړۍ پر لور د انسان د ذهن پرانیسته ده؛ هغه پرانیسته چې انسان ته هم د پوهېدو فرصت ورکوي او هم یې د ناپېژندل شویو حقیقتونو له دروند بار سره مخامخ کوي.
په پای کې ویلی شو چې د «کړکۍ» تر ټولو ستره هنري بریا دا ده چې لوستونکی دې ته اړ باسي چې یوازې د کیسې د راوي کړکۍ ته ونه ګوري، بلکې د خپل ژوند کړکۍ هم وارزوي؛ دا وپوښتي چې له کومې نړۍ سره یې اړیکه ده، څه ویني، څه نه ویني او د نورو د ژوند کومې کیسې یې د خپل روح تر دروازې رسېږي.
ځکه ځینې کړکۍ یوازې بهر ته نه پرانیستل کېږي؛ ځینې کړکۍ د انسان د خپل ځان پر لور هم پرانیستې وي. او کله چې انسان د دغو کړکیو له لارې خپل ځان وویني، ښايي پوه شي چې د نړۍ له شور څخه یې ستړیا یوازې د شور ستړیا نه ده، بلکې د هغه احساساتي بار ستړیا هم ده چې له نړۍ سره یې پر اوږو اخیستی دی.
     پای
ـــــــــــــ
کړکۍ/ لنډه کيسه

د کلي په کور کې زما خونه دوه وړې کړکۍ لري، چې هغه هم بيخي لوړې دي، څه نه ترې ښکاري. ما هم نه دې ورکتلي. هلته هر څه غلي دي. يوازې يوه خړه المارۍ ده چې سپين لوښي پکې ايښي. يو د ابا پخوانی کټ ده، سپينه روجايې پرې هواره ده. ديوالونه یې ساده دي، زما دا هر څه همداسې خوښ دي. په خونه کې د غوړيدلو قالينو نقشونه يو ډول متواضع راته ښکاري. لکه زما ټول لوستلي کتابونه، لکه صبوره پياله مې چې چای یې تل راته يخ شوي وي، لکه د کلي آرامې کوڅې.
هلته خلک لږ دي. زما ملګرې لا لږ دي، په دې سربیره مو ښایې تر منځ يو بل څه هم وي. لکه زما د ارامۍ او د دوی د شور ټکر، لکه زما او دوی تر منځ زموږ د بغاوتونو ټکر، لکه يو څه ته د خندلو او نه خندلو تر منځ ټکر.
خو دلته د ښار په زړه کې بیا کيسه بدله ده. دلته هغسې ارامي او خاموشي نه ده. په درېيم پوړ کې مې د خونې کړکۍ لويه ده،  لکه نړۍ ته چې ورخلاصه وي. د ننه يو شور ترې راننوځي. نه پوهېږم په دې شور کې څومره کيسې سره ګډیږي چې يو دغسې مبهم شی ترې جوړيږي. داسې چې زه هيڅ هم نه شم پکې مشخص کولی، خو لکه هرڅه چې پکې وي، لکه د تورو له منځه چې هر څه جوړولی شو. دا شور چې بيګا سترګې پټوم هم وي، سهار چې یې لوڅوم هم. زه په کلماتو کې د دې ځوږ د انځورولو هنر نه لرم. ښایې يوه ډېره عادي کيسه مې کړې وي، خو حسوم یې بیا بل ډول.
له دې کړکۍ مخامخ ډېرې نورې کړکۍ هم ښکارې. نه پوهېږم چیرته مې دغسې رسامي ليدلې وه. په يو کړکۍ کې یې يوه وړه توره پيشو ناسته وه، د ځينو کړکيو مخې ته ډول ډول ګلدانونه ځوړند وو. دې ګواکې د کورونو د څښتنانو د ذوق نمايندګي کوله. خو دلته په دې سربیره چې ټولې کړکۍ ظاهرا يو ډول دي، بیا هم داسې ايسي لکه د سلګونو بيلابيلو نړيو لاره چې يوې سترې نړۍ ته راخلاصيږي. لکه همدومره کيسې، تر هغه ډېر انسانان او تر دوی ډېر احساسات.
دا لوړې ودانۍ د يو عظمت کيسه هم راته کوي، خو داسې عظمت چې بیرته د بې وسه خلکو د سترګو په ژورو کې محوه کيږي.
دا دنګې ودانۍ همداسې باثباته ولاړې دي. لکه ظاهرا چې مړې وي، خو دننه یې يو ژوند، نه،  ژوند نه، ژوندونه روان دي.
کله چې تر ښيښو لاندې ګورم(نه مې خوښيږي چې وګورم) لسګونه نابلدې څيرې وينم، له خپلو نابلده غږونو سره، د خپلو ژوندونو د کيسو اتلان.
ډېر مخکې به مې يوازې هغوی پام ور اړاوه چې يا به ډېر خپه وو يا هم ډېر خوشاله. اوس مې يو بل څه پام وراړوي. اصلا د غم او خوښۍ تر منځ ډېر نور څه هم شته چې د پام وړ دي، چې په پام ارزي. مخکې به مې ښایې ډېرو څرګندو شيانو ته پام اوښت، اوس لکه په ورکو پسې چې ګرځم.
ځينې وخت د همدې نااشنا څيرو تر منځ يو اشنا احساس وينم، هغه خبره چې ما هم غوښتل ويې کړم، هغه جامې چې زه هم غواړم وايې غوندم، هغه چلند چې زه یې هم خپلول غواړم.
ما د دې کړکۍ تر ټولو عادي شيبې په فکر کې اچوي. که څه هم د دې کړکۍ ننداره له کلونو راهيسی روانه ده. دا هر څه راته نوي هم نه دي، بیخي راته عادي دي. خو لکه اندازونه چې یې تل متفاوت وي، يا لکه زه چې تل په يو بیل موډ کې يمه.
ښار مې خوري. لکه تاب چې یې نه لرم. لکه په يو ځل د دومره ډېرو شيانو د ليدلو توان چې راسره نه وي، لکه د هضم وړ چې راته نه وي. لکه زما ارواه چې د يوه غلي ځای لپاره جوړه شوې وي. زړه مې له دغسې بې شميره د ليدلو وړ شيانو سره په بې تفاوتي نه شي چليدلی. چې رښتيا شي، رانه ژړل کيږي او دا ځکه چې اکثره وخت ځورونکي شيان وينم، يا خو به خوښۍ کمې وي يا يې زه د ليدلو په هنر نه پوهېږم.
پرون مې پريکړه وکړه چې نور به د کړکۍ لور ته نه ورځم، نه غواړم په ډېرو شيانو فکر وکړم. نه غواړم د يوې بلې نا آرامې انسانې په توګه د نړۍ د ناآرامه خلکو په ستره ډله ورګډه شم.
خو اوس داسې حسوم لکه کړکۍ چې زما لور ته راګوري، لکه ټول ښار چې ترې راننوځي او خدای خبر له څو سوه ځلې وروسته يو ځل بیا د يو مرموز شور، د يوې بلې مخامخ کړکۍ او يوې نابلدې څيرې کيسه راته کوي.
د باندې چې ووځم، پام مې لا ډېر عجيبو لورو ته اوړي. نه پوهېږم له ښه مرغه یې وبولم که له بده مرغه. زه د ښار له انجونو هم پردۍ يم. د دوی نړۍ له ما بیله ده. دوی زما عقايد نه شي منلی يا مسخره به ورته ښکاري. هغوی په يوه بله نړۍ کې اوسي، په يوه درېيمه نړۍ کې.
يوازې شپه ده چې کړکۍ ته له کتلو مې ښه راځي. پرده یې نه ځوړندوم. په تيارو کې د مخامخ بلاکونو رڼې کړکۍ ښه احساس راکوي. داسې فکر کوم دا چې خلک یې رڼا ته اوسي، يعني ژوند کوي. خوشحالوي مې‌
کړکۍ هوايي ميدان ته مخامخ ده. د الوتکو کښته کيدل او جګيدل هم عجیبې کيسې لري. ناخوداګاه مې يو څه سترګو ته دروي. هغه احساسات چې له خپلوانو د تللو يا ورته راتللو پر مهال راځي. له ښاره بې شميره روان او راتلونکي نوي انسانان، هيلې، خوښۍ، اوښکې…
هغوی چې ليکل کوي، بده به نه وي چې داسې شيان وويني، سوژې په لاس ورشي. خو چې تر حد ډېر شي، ليکوونکي هم خوري، د سوژې حق هم خوړل کيږي.
زه ښه ده چې د خپل کلي په غلې او ارامه خونه کې واوسم، چې ډېر څوک و نه وينم، ډېر څه وا نه اورم، له يوه ګونګ شوره  بې غمه واوسم، له بې شميره بې وسه خلکو سره مخ نه شم او تر ډېره د هغو شيانو تر منځ راګیره نه شم چې د يو لورې د ټاکلو پریکړه دی وکړم.
زما خونه بايد کړکۍ و نه لري.
هماغه سپين، ساده ديوالونه هم په کافي کچه کيسې راته کوي.

ادبې ټوټه – ته؛ زما د خاموشۍ مانا