ټولنیز تکافل

سریزه
انسان یو ټولنیز موجود دی او د ژوند په اوږدو کې تل د نورو انسانانو مرستې او ملاتړ ته اړتیا لري. هېڅوک نشي کولی یوازې او له ټولنې پرته خپل ژوند په ښه توګه پر مخ یوسي. له همدې امله، په ټولنو کې د یو بل ملاتړ، همکارۍ او یووالي ته ځانګړی اهمیت ورکړل شوی دی. ټولنیز تکافل هغه مهم اصل دی چې د همدې اړتیاوو د پوره کولو لپاره رامنځته شوی او د سالمې ټولنې بنسټ جوړوي.
د ټولنیز تکافل مفهوم او تعریف
ټولنیز تکافل هغه سیستم ته ویل کېږي چې پکې د ټولنې افراد له یو بل سره مرسته کوي، څو د ژوند د ستونزو، خطرونو او اړتیاوو پر مهال متقابل ملاتړ ترلاسه کړي.
په ساده اصطلاح، تکافل یعنې دا چې خلک یو بل ته لاس ورکړي، د ستونزو پر وخت مرسته وکړي او هېڅوک یوازې پرېنږدي. دا مفهوم د همکارۍ، پیوستون او انساني مسؤلیت څرګندونه کوي.
د ټولنیز تکافل اهمیت او اهداف
ټولنیز تکافل د ټولنې په ثبات او پرمختګ کې مهم رول لري. د دې اساسي اهداف په لاندې ډول دي:
د فقر او بې‌وزلۍ کمول
د ټولنیز عدالت ټینګول
د خلکو ترمنځ د مینې، باور او ورورولۍ پیاوړتیا
د ټولنیزو ستونزو او جرمونو کمول
د ټولنې د غړو ترمنځ د یووالي احساس رامنځته کول
کله چې په یوه ټولنه کې تکافل پیاوړی وي، هلته بې‌عدالتي کمه او انساني ارزښتونه زیات وي.
د اسلام له نظره ټولنیز تکافل
اسلام د ټولنیز تکافل مفهوم ته ځانګړې پاملرنه کړې ده. په اسلامي نظام کې تکافل یوازې یو اخلاقي عمل نه، بلکې یو دیني مسؤلیت ګڼل کېږي.
اسلام نظام غواړي داسې ټولنه جوړه کړي چې په کې شتمن د بې‌وزلو لاسنیوی وکړي، یتیمان او اړمن یوازې پرېنښودل شي، او هر فرد د بل په وړاندې مسؤلیت احساس کړي.
د اسلام له نظره، ټولنیز تکافل په لاندې اصولو ولاړ دی:
له اړمنو سره مرسته کول
د یتیمانو او بې‌وزلو ملاتړ
د ټولنې د هوساینې لپاره ګډ کار
د عدالت او برابرۍ تأمین
نو ویلی شو چې ټولنیز تکافل په اسلام کې د ایمان، اخلاقو او انساني ارزښتونو څرګندونه ده.
د ټولنیز تکافل ډولونه
ټولنیز تکافل په بېلابېلو بڼو عملي کېږي چې مهم یې په لاندې ډول دي:
۱. دولتي تکافل (حکومتي ملاتړ)
هغه مرستې چې د دولت له خوا د خلکو د هوساینې لپاره برابرېږي، لکه:
د زکات او مرستو تنظیم
د تقاعد سیستم
روغتیايي او ټولنیزې اسانتیاوې
۲. کورنی تکافل
په دې ډول کې د کورنۍ غړي د یو بل مسؤلیت پر غاړه لري، لکه:
د والدینو ساتنه
د ماشومانو روزنه
د خپلوانو ملاتړ
۳. اختیاري تکافل (رضاکارانه مرسته)
هغه مرستې چې خلک یې په خپله خوښه ترسره کوي، لکه:
خیریه کارونه
رضاکارانه خدمتونه
د ټولنې د پرمختیايي پروژو ملاتړ
۴. صدقه او خیرات
اسلام خلک هڅوي چې له فرضي مرستو پرته هم له اړمنو سره مرسته وکړي، لکه:
نغدي مرسته
د خوراکي توکو برابرول
د ناروغانو ملاتړ
۵. وقف (دایمي خیرات)
وقف هغه دوامداره مرسته ده چې د ټولنې د ګټې لپاره ترسره کېږي، لکه:
جوماتونه
ښوونځي
روغتونونه
۶. اضطراري تکافل (بیړنی ملاتړ)
هغه مرستې چې د ناورینونو او بیړنیو حالاتو پر مهال ترسره کېږي، لکه:
د طبیعي پېښو پر مهال مرسته
د جګړې یا بې‌ځایه کېدو پر مهال ملاتړ
عاجلې بشري مرستې
۷. بیت المال
په اسلامي نظام کې حکومت مسؤلیت لري چې د ټولنې د کمزورو د خلکو ترمنځ اړیکې پیاوړې کوي، بلکې د ټولنې اقتصادي او ټولنیز توازن هم ساتي.
که په یوه ټولنه کې د تکافل روحیه پیاوړې شي، نو هلته به فقر کم، عدالت زیات او انساني ارزښتونه به لا ټینګ شي. له همدې امله، د ټولنیز تکافل پلي کول د هر فرد او دولت ګډ مسؤلیت دی.
سرچینه:علم نیت وېبپاڼه
۱۳/۰۱/۱۴۰۵

څنګه ښه او اغېزمنه مطالعه وکړو؟

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: