فکري افلاس څه ته وایي؟

درنو لوستونکو!
په دې وروستیو کې مې د ډېرو مطرحو او مشهورو لیکوالانو په لیکنو، سیاسي بحثونو او ټولنیزو تحلیلونو کې د «فکري افلاس» اصطلاح په وار وار ولوستله او واورېده. همدې چارې دې ته وهڅولم چې د دې مفهوم په اړه لا ژوره مطالعه وکړم او ځان پرې ښه پوه کړم.
د دې موخې لپاره مې بېلابېلې علمي سرچینې، مقالې او ټولنیزې پاڼې وکتلې. د مطالعې په ترڅ کې مې د فکري افلاس په اړه ګڼ او ارزښتناک معلومات ترلاسه کړل.
دا چې نن سبا د ټولنیزو شبکو ډېری لوستونکي د اوږدو او مفصلو مقالو د لوستلو لپاره کافي وخت او حوصله نه لري، نو ما هڅه وکړه چې د دغو ټولو معلوماتو نچوړ او مهم ټکي په لنډ، روان او ساده ډول ستاسو درنو لوستونکو ته وړاندې کړم، ترڅو د فکري افلاس له مفهوم، لاملونو، نښو او اغېزو سره په اسانه او ګټوره توګه بلدتیا ترلاسه کړئ.
فکري افلاس څه شي دی؟
فکري افلاس هغه حالت ته ویل کېږي چې یو شخص، ډله یا اداره د نوو نظریاتو، سالم تحلیل، انتقادي تفکر، نوښت او منطقي استدلال له وړتیا بې‌برخې شي. په دې حالت کې انسان پر تقلید، تعصب، فکري جمود او تکراري فکرونو تکیه کوي، د نوو نظریاتو له منلو ډډه کوي، او د زده‌کړې، بدلون او پرمختګ وړتیا یې کمزورې کېږي.
په ساد ډول
فکري افلاس یعنې د فکر بې‌وزلي؛ داسې حالت چې انسان د نوو او ګټورو افکارو د پیدا کولو او د ستونزو د سم تحلیل توان له لاسه ورکړي.
د فکري افلاس لغوي مانا
د فکر بې‌وزلي، د اند تشوالی، یا د سالمو او نوو نظریاتو د تولید توان له لاسه ورکل.
فکري افلاس یوه مرکبه اصطلاح ده چې له دوو کلمو جوړه شوې ده:
فکر: سوچ، اند، عقل او د تحلیل کولو ځواک.
افلاس: لغوي مانا یې بې‌وزلي، تش‌لاسي، ورشکستګي او د شتمنۍ له لاسه ورکول دي.
لنډ تعریف
فکري افلاس د انسان یا ټولنې هغه ذهني بې‌وزلي ده چې په کې د سالم فکر، انتقادي تحلیل، نوښت او منطقي استدلال وړتیا کمزورې یا له منځه تللې وي، او پر ځای یې تقلید، تعصب او فکري جمود واکمن وي.
د فکري افلاس نښې
د نوو نظریاتو مخالفت او نه منل.
د انتقادي او تحلیلي فکر نشتوالی.
پر تقلید او زړو دودونو بې‌ځایه ټینګار.
د ستونزو لپاره د نوښتګرو حللارو نشتوالی.
د مطالعې، زده‌کړې، څېړنې او ځان‌پرمختګ سره بې‌علاقګي.
د بېلابېلو نظرونو د اورېدو او زغملو ناتواني.
د بدلون پر وړاندې غیرمنطقي مقاومت.
د فکري افلاس لاملونه
ناپوهي او د مطالعې کمښت.
تعصب او تنګ‌نظري.
د ازاد فکر او رغنده بحث محدودیت.
د انتقادي فکر د روزنې نشتوالی.
د بدلون او نوښت پر وړاندې ویره.
ناسمه روزنه او د معلوماتو محدودې سرچینې.
د فکري افلاس زیانونه
د فردي او ټولنیز پرمختګ مخنیوی.
د نوښت، خلاقیت او اختراع کمېدل.
د ناسمو او غیرعلمي پرېکړو زیاتوالی.
د ادارو او ټولنو وروسته پاتې کېدل.
د علمي، اقتصادي او کلتوري ودې ټکنۍ کېدل.
د فکري افلاس د مخنیوي لارې
دوامداره مطالعه او زده‌کړه.
د انتقادي او تحلیلي فکر پیاوړتیا.
د بېلابېلو نظریاتو اورېدل او په بې‌طرفۍ ارزول.
څېړنې، نوښت او فکري بحثونو ته وده ورکول.
د بدلون، نوې تجربو او علمي پرمختګ منل.
د پوښتنې، استدلال او منطقي استنتاج فرهنګ پیاوړی کول.
لنډه پایله: فکري افلاس یعنې د سالم، نوښتګر او منطقي فکر د سرچینو وچېدل او د فکري تولید کمزوري کېدل.
همداراز فکري افلاس یوازې د معلوماتو کمښت نه دی؛ بلکې د فکر، تحلیل، نوښت او حقیقت‌پالنې د ځواک کمزوري کېدل دي. هره ټولنه چې ازاد فکر، علم، څېړنه او سالم بحث ته ارزښت ورکړي، د فکري افلاس له خطره به خوندي او د دوامدار پرمختګ پر لور به ګامونه واخلي.

په کاري چاپېریال کې د شخړو مدیریت