په کاري چاپېریال کې د شخړو مدیریت

سریزه
درنو لوستونکو!
شخړه د هر کاري چاپېریال یوه طبیعي او نه بېلېدونکې برخه ده. هره اداره د بېلابېلو فکرونو، تجربو، شخصیتونو، ارزښتونو او کاري سبکونو لرونکي کسان لري. همدا توپیرونه د دې لامل کېږي چې کله ناکله د نظر اختلاف، ناسمه پوهه او یا شخړې رامنځته شي.
ډېری خلک شخړه یوه منفي پدیده ګڼي، خو د مدیریت په علم کې شخړه تل منفي نه بلل کېږي. که شخړه په سمه، عادلانه او مسلکي توګه مدیریت شي، د نوښت، خلاقیت، غوره تصمیم نیونې، متقابلې زده کړې او سازماني پرمختګ لامل ګرځي. خو که له پامه وغورځول شي یا په احساساتي او ناعادلانه ډول ورسره چلند وشي، د کارکوونکو پر روحیه، باور، همکارۍ، تولید او د سازمان پر ټولیز فعالیت ناوړه اغېز کوي.
نن سبا بریالي سازمانونه هڅه کوي چې شخړې له منځه یوسي نه، بلکې په داسې ډول یې مدیریت کړي چې د ستونزې پر ځای د پرمختګ په فرصت بدلې شي.
شخړه څه ده؟
شخړه هغه حالت ته ویل کېږي چې دوه یا څو کسان یا ډلې د خپلو نظرونو، ګټو، موخو، ارزښتونو، مسؤلیتونو یا کاري طریقو د توپیر له امله اختلاف پیدا کړي. شخړه ښايي د افرادو ترمنځ، د ټیمونو ترمنځ یا د ادارې د بېلابېلو څانګو ترمنځ رامنځته شي.
په خپله شخړه ستونزه نه ده؛ اصلي ستونزه هغه وخت رامنځته کېږي چې شخړه په ناسمه توګه اداره شي.
د شخړو ډولونه
په کاري چاپېریال کې شخړې بېلابېل ډولونه لري:
د افرادو ترمنځ شخړه: د دوو یا څو همکارانو ترمنځ د نظر یا چلند اختلاف.
د ټیمونو ترمنځ شخړه: د دوو څانګو یا کاري ډلو ترمنځ اختلاف.
د فرد او ادارې ترمنځ شخړه: کله چې کارکوونکی د ادارې له پالیسیو یا پرېکړو سره موافق نه وي.
داخلي شخړه: هغه حالت چې یو شخص د دوو یا څو انتخابونو ترمنځ پرېکړه نه شي کولای.
په کاري چاپېریال کې د شخړو مهم لاملونه
د شخړو د رامنځته کېدو مهم عوامل عبارت دي له:
کمزورې او ناسمه اړیکه.
د دندو، مسؤلیتونو او واکونو نه روښانتیا.
د سرچینو، بودجې او امکاناتو کمښت.
د شخصیتونو، ارزښتونو او کاري سبکونو توپیر.
د وخت فشار او د دندو زیاتوالی.
د ناعادلانه چلند او تبعیض احساس.
د موخو او لومړیتوبونو اختلاف.
ناسمه ارزونه، کمزورې رهبري او ناسمې پرېکړې.
د غلطو اوازو او ناسمو معلوماتو خپرېدل.
د شخړو منفي اغېزې
که شخړې په وخت حل نه شي، لاندې ستونزې رامنځته کوي:
د کارکوونکو ترمنځ د باور کمېدل.
د همکارۍ او ټیمي کار کمزوري کېدل.
د کاري فشار او ذهني ستړیا زیاتوالی.
د تولید او کاري کیفیت ټیټېدل.
د کارکوونکو د رضایت او انګېزې کمېدل.
د وړ او تجربه لرونکو کارکوونکو د دندې پرېښودل.
د سازمان شهرت او اعتبار ته زیان رسېدل.
د شخړو مثبت اړخونه
که شخړه په سمه توګه مدیریت شي، لاندې ګټې لري:
د نوو نظریو او خلاقیت رامنځته کېدل.
د ستونزو اصلي لاملونو موندل.
د پرېکړو کیفیت ښه کېدل.
د کارکوونکو ترمنځ د باور او اړیکو پیاوړتیا.
د ګډ کار او همکارۍ زیاتوالی.
د سازماني بدلونونو او اصلاحاتو لپاره زمینه برابرېدل.
د شخړو د مدیریت اغېزمنې لارې
بریالی مدیر هغه دی چې شخړه د ستونزې پر ځای د پرمختګ په فرصت بدله کړي. د دې لپاره لاندې لارې اغېزمنې دي:
۱. پر وخت اقدام.
۲. فعاله اورېدنه.
۳. بې‌طرفي او عدالت.
۴. متقابل درناوی.
۵. پر ستونزې تمرکز، نه پر اشخاصو.
۶. د «بریا ـ بریا» (Win-Win) حللارې غوره کول.
۷. د اړتیا پر مهال منځګړیتوب.
۸. د راتلونکو شخړو مخنیوی د روښانه پالیسیو، اغېزمنو اړیکو او دوامدارې روزنې له لارې.
د مدیر رول
یو بریالی مدیر باید:
عادل، بې‌طرفه او رښتینی وي.
د دواړو لورو خبرې په دقت واوري.
احساساتي نه، بلکې منطقي پرېکړې وکړي.
د باور او همکارۍ فضا رامنځته کړي.
د ستونزو د حل فرهنګ پیاوړی کړي.
کارکوونکي د سالمو اړیکو او اغېزمنو اړیکو نیولو ته وهڅوي.
د اسلام له نظره
اسلام د شخړو پر عادلانه حل، ورورولۍ او پخلاینې ټینګار کوي.
الله تعالی فرمایي:
﴿إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ﴾
ژباړه: «بېشکه مؤمنان سره وروڼه دي، نو د خپلو وروڼو ترمنځ سوله او پخلاینه وکړئ.»
(سورة الحجرات، ۱۰ آیت)
دا آیت څرګندوي چې د اختلافونو عادلانه حل یوازې یوه اداري اړتیا نه، بلکې یو اسلامي، انساني او اخلاقي مسؤلیت هم دی.
پايله کې ويلې شو چې شخړه د هرې ادارې طبیعي برخه ده، خو د هغې د مدیریت څرنګوالی د ادارې د بریا یا ناکامۍ ټاکونکی عامل دی. هغه اداره چې شخړې په وخت، عادلانه، شفاف او مسلکي ډول حل کړي، د باور، همکارۍ، عدالت او متقابل درناوي کلتور رامنځته کوي. په داسې چاپېریال کې کارکوونکي په ډاډ، انګېزه او ژمنتیا سره کار کوي، نوښت ډېرېږي، د ستونزو حل اسانه کېږي او اداره خپلو موخو ته په چټکۍ او اغېزمنتیا رسېږي.
لکه څنګه چې کینېت توماس (Kenneth Thomas)، چې د شخړو د مدیریت له مخکښو څېړونکو څخه دی، وایي:
“شخړه په خپله ستونزه نه ده؛ ستونزه دا ده چې موږ یې څنګه مدیریت کوو.”
له همدې امله، د شخړو اغېزمن مدیریت یوازې د اختلافونو حل نه دی، بلکې د باور، همکارۍ، نوښت او دوامدار سازماني پرمختګ لپاره یوه ستراتیژیکه پانګونه ده. هغه سازمانونه چې د شخړو مدیریت د خپلې ادارې د کلتور برخه وګرځوي، نه یوازې د داخلي ستونزو په حل کې بریالي وي، بلکې د اوږدمهالې ودې، نوښت او سیالۍ په ډګر کې هم غوره پایلې ترلاسه کوي.
سرچينه:
سازماني چلند کتاب ليکوال رابینزسټیفن

په ادارو کې د کارکوونکو ښکېلتیا لپاره نوی فکر

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: