د چرسو څکول او پر انسان یې بدې اغیزې

لیکنه : ډاکټر ش میره کی

0 41

د چرسو د استعمال ناوړه اغېزې پر مغز، عصبي سیستم،  زړه، سږو او د انسان پر عمومي روغتیا:

چرس یو نشه‌يي بوټی دی چې علمي نوم یې Cannabis (کانابیس) دی. په بېلابېلو ټولنو کې ورته د چرسو، بنګو او ماریجوانا نومونه هم کارول کېږي.

له بده مرغه، ځینې خلک د چرسو استعمال یو عادي کار ګڼي او فکر کوي چې دا بوټی د انسان پر روغتیا جدي اغېزې نه لري؛ خو علمي څېړنې ښيي چې د چرسو استعمال د انسان پر مغز، عصبي سیستم، حافظه، رواني روغتیا، زړه او تنفسي جهاز منفي اغېزې لرلی شي.

په دې لیکنه کې غواړو د چرسو د استعمال مهمې لنډمهالې او اوږدمهالې اغېزې په ساده او علمي ژبه وڅېړو.

۱ ـ د چرسو کیمیاوي مواد او د مغز پر فعالیت اغېزې:

په چرسو کې یوه مهمه نشه‌يي ماده شته چې علمي نوم یې THC (Tetrahydrocannabinol – ټیټرای هایدروکانابینول)دی. دا ماده د انسان پر مغز او عصبي سیستم اغېز کوي او د فکر، حافظې، احساساتو او ادراک په فعالیتونو کې بدلونونه رامنځته کوي.

د دې مادې له امله انسان ممکن د چاپېریال، رنګونو، غږونو او وخت په درک کې بدلون احساس کړي.

د چرسو استعمال لاندې اغېزې لرلی شي:

● د حافظې کمزورتیا.

● د فکر او تمرکز ګډوډېدل.

● د چاپېریال پر وړاندې د پاملرنې کمېدل.

● د وخت او ځای په درک کې بدلون.

● د اشتها زیاتېدل، په ځانګړي ډول خوږو خوړو ته.

● د سترګو سوروالی.

● د خولې او ستوني وچوالی.

● د زړه د ضربان زیاتېدل.

● اضطراب، وېره او بې‌قراري.

۲ ـ د چرسو لنډمهالې اغېزې پر انسان:

د چرسو د څکولو اغېزې معمولاً څو دقیقې وروسته څرګندېږي او د څو ساعتونو لپاره دوام کولی شي. خو که چرس وخوړل شي، اغېزې یې د ځنډ وروسته څرګندېږي او تر اوږدې مودې پاتې کېدای شي.

د دې اغېزو شدت د مصرف شوي مقدار، د چرسو د قوت او د انسان د جسمي او رواني وضعیت پورې اړه لري.

مهمې لنډمهالې اغېزې یې عبارت دي له:

۱. د سترګو سوروالی او د سترګو د خلکو لویېدل.

۲. د زړه د ضربان زیاتېدل.

۳. د خولې او ستوني وچوالی.

۴. د لنډمهالې حافظې ګډوډېدل.

۵. د فکري تمرکز کمزورتیا.

۶. د اضطراب او وېرې احساس.

۷. بې‌قراري او عصبي کېدل.

۸. بې‌ځایه خندل او ډېرې خبرې کول.

۹. د وخت او ځای په درک کې ګډوډي.

۱۰. د حرکتونو او تګ راتګ په همغږۍ کې ستونزې.

۱۱. د غبرګون د سرعت کمېدل.

۱۲. په ځینو کسانو کې شدید وېره، شک او وهمونه.

۳ ـ د چرسو اغېزې پر حافظه او عصبي سیستم:

د انسان مغز د بدن د ټولو فعالیتونو د کنټرول مرکز دی. چرس په ځانګړي ډول د مغز پر هغو برخو اغېز کوي چې د حافظې، زده‌کړې، تصمیم نیولو او تمرکز مسؤلیت لري.

Memory (حافظه): د معلوماتو د ساتلو او بېرته یادولو وړتیا ده. چرس کولای شي په لنډمهاله حافظه کې ګډوډي رامنځته کړي.

Concentration (فکري تمرکز): د انسان د پام او توجه وړتیا ده. د چرسو استعمال د دې وړتیا کمزورې کوي.

Cognitive Function (ذهني او ادراکي فعالیتونه): د فکر کولو، زده‌کړې، تحلیل او پرېکړې کولو وړتیا ده. د چرسو دوامدار استعمال، په ځانګړي ډول د ځوانانو په مغز کې، پر دې فعالیتونو ناوړه اغېزې لرلی شي.

په ځانګړي ډول هغه ځوانان چې د مغز د ودې په عمر کې چرس استعمالوي، له زیاتو خطرونو سره مخ کېدای شي.

۴ ـ د چرسو اوږدمهالې اغېزې پر بدن:

د چرسو دوامدار او تکراري استعمال د انسان پر جسمي او رواني روغتیا ناوړه اغېزې لرلی شي.

مهمې اوږدمهالې اغېزې یې عبارت دي له:

● د حافظې او زده‌کړې د وړتیا کمزورتیا.

● د فکري تمرکز ګډوډېدل.

● د کار او زده‌کړې لپاره د انګېزې کمېدل.

● د اضطراب او خپګان د ستونزو زیاتېدل.

● د ځینو کسانو په ځانګړي ډول د زیان‌منونکو کسانو کې د رواني ناروغیو او رواني ګډوډیو خطر زیاتېدل.

● د چرسو د استعمال د اختلال یا روږدي کېدو رامنځته کېدل.

● د ورځني ژوند، کورنۍ او ټولنیزو اړیکو خرابېدل.

۵ ـ د چرسو اغېزې پر زړه او د وینې پر دوران:

د چرسو استعمال د زړه او د وینې پر دوران هم اغېز کوي.

د دې نشه‌يي مادې استعمال د زړه ضربان زیاتولی شي او د وینې فشار کې بدلونونه رامنځته کولی شي.

په ځانګړي ډول هغه کسان چې د زړه ناروغۍ لري، باید د چرسو له استعمال څخه ځان وساتي؛ ځکه د زړه او رګونو د جدي ستونزو خطر زیاتولی شي.

۶ ـ د چرسو اغېزې پر سږو او تنفسي جهاز:

د چرسو څکول د تنفسي جهاز لپاره هم زیانمن دي.

کله چې انسان چرس د سګرټ یا چلم له لارې څکوي، د دې بوټي لوګی د سږو له لارې بدن ته داخلېږي او د تنفسي لارو د تحریک او التهاب لامل کېدای شي.

ځینې مهمې طبي اصطلاحات:

Respiratory System (تنفسي جهاز): د بدن هغه سیستم دی چې د ساه اخیستلو او اکسیجن د جذب مسؤلیت لري.

Bronchitis (برونشیت یا د سږو د هوايي نلونو التهاب): هغه ناروغي ده چې د سږو هوايي لارې پکې پړسېږي او د ټوخي او بلغم لامل کېږي.

Chronic Cough (مزمن ټوخی): هغه ټوخی دی چې د اوږدې مودې لپاره دوام کوي.

د چرسو د لوګي دوامدار استعمال لاندې ستونزې رامنځته کولی شي:

● اوږدمهاله ټوخی.

● د بلغم زیاتوالی.

● د ساه اخیستلو ستونزې.

● د هوايي لارو التهاب.

● د برونشیت خطر زیاتېدل.

د چرسو لوګی د سږو لپاره زیانمن او د تنفسي لارو د تحریک سبب دی. په دې لوګي کې داسې کیمیاوي او سرطان‌زېږوونکي مواد هم شته چې د سږو نسجونو ته زیان رسولی شي.

۷ ـ د چرسو اغېزې پر میندواره مور او ماشوم:

د چرسو استعمال د میندوارۍ پر مهال د مور او ماشوم روغتیا له جدي خطرونو سره مخ کولی شي.

هغه ښځې چې د میندوارۍ پر مهال چرس یا ماریجوانا استعمالوي، ممکن خپل ماشوم له بېلابېلو روغتیايي خطرونو سره مخ کړي.

د دې خطرونو ځینې یې عبارت دي له:

● د ماشوم د کم وزن په لرلو سره زېږېدل.

● له وخته مخکې زېږون.

● د ماشوم د ودې او عصبي سیستم د پرمختګ له ستونزو سره مخ کېدل.

● د ماشوم د راتلونکي زده‌کړې او چلند پر وړتیاوو احتمالي ناوړه اغېزې.

Fetal Development (د مور په رحم کې د جنین وده): هغه بهیر دی چې ماشوم د مور په رحم کې وده او پرمختګ کوي.

له همدې امله، امیندواره ښځې باید د چرسو او نورو نشه‌يي موادو له استعمال څخه په بشپړه توګه ډډه وکړي.

۸ ـ د چرسو روږدي کېدل او پر ټولنیز ژوند اغېزې:

ځینې خلک فکر کوي چې چرس روږدي کوونکي نه دي؛ خو دا فکر سم نه دی.

د چرسو دوامدار استعمال د Cannabis Use Disorder (د چرسو د استعمال اختلال یا روږدي کېدل) رامنځته کولی شي.

په دې حالت کې انسان د چرسو استعمال ته دوام ورکوي، که څه هم پوهېږي چې روغتیا، کورنۍ، کار او ټولنیز ژوند ته یې زیان رسېږي.

د دې ستونزې ځینې نښې عبارت دي له:

● د چرسو د استعمال د پرېښودلو ناتواني.

● د استعمال د اندازې زیاتېدل.

● د چرسو د ترلاسه کولو لپاره د وخت او پیسو مصرف.

● د کورنۍ او ملګرو څخه لیرې کېدل.

● په زده‌کړو او کار کې کمزوري.

● د پرېښودلو پر مهال بې‌قراري، د خوب ستونزې او د اشتها بدلون.

پایله او سپارښتنه :

ګرانو هېوادوالو!

روغتیا د انسان تر ټولو لویه شتمني ده. د چرسو استعمال یوازې د انسان پر بدن اغېز نه کوي، بلکې د هغه پر فکر، حافظه، رواني روغتیا، کورنۍ، اقتصادي وضعیت او ټولنیز ژوند هم منفي اغېزې لرلی شي.

له همدې امله، له ټولو ځوانانو، کورنیو او هېوادوالو څخه هیله کوو چې د نشه‌يي موادو له استعمال څخه ځانونه وساتي او د خپلو اولادونو او راتلونکو نسلونو د سالمې روزنې لپاره هڅه وکړي.

راځئ د نشه‌يي موادو پر ځای د سالم ژوند، ورزش، زده‌کړې او مثبتو ټولنیزو فعالیتونو لاره خپله کړو.

یادونه: د چرسو استعمال د انسان روغتیا ته زیان رسوي؛ د روغتیا ساتنه زموږ د هر یوه مسؤلیت دی.

سالم بدن، سالم ذهن او سالمه ټولنه د روښانه راتلونکي بنسټ دی.

د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه

د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :

Support Dawat Media Center

If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320

Leave A Reply