میندواري څه ده او  ولې په میندوارۍ کې زړه بدوالی پیدا کیږي؟

۱. میندواري  (Pregnancy) :

• طبي/لاتیني اصطلاح: Graviditas یا Gestation

میندوارۍ هغه طبیعي  حالت دی چې د ښځې په رحم کې د القاح شوې هګۍ (Fertilized egg) له ځای نیولو وروسته د جنین (Fetus) وده پیل شي. عموماً د انسان میندوارۍ شاوخوا ۴۰ اوونۍ دوام کوي او په درې پړاوونو (Trimesters) وېشل کېږي:

لومړی : لمړې درې میاشتنی پړاو (First trimester) :

• له القاح څخه تر ۱۲ اوونیو پورې.
• د جنین د مهمو غړو جوړېدل پیل کېږي.
• د هورمونونو بدلونونه ډېر وي.

دوهم : درې میاشتنی پړاو (Second trimester) :

• له ۱۳ تر ۲۷ اوونیو پورې.
• د جنین وده چټکېږي.
• د مور د بدن بدلونونه زیات ښکاره کېږي.

درېیم : درې میاشتنی پړاو (Third trimester) :

• له ۲۸ اوونیو تر زېږون پورې.
• جنین وزن اخلي او د زېږون لپاره چمتو کېږي.

په میندوارۍ کې د ښځې په بدن کې لوی بدلونونه راځي:

• د Human Chorionic Gonadotropin (hCG)، Estrogen او Progesterone هورمونونو کچه لوړېږي.
• رحم غټېږي.
• د وینې اندازه زیاتېږي.
• د بدن د انرژۍ او میتابولیزم بدلون راځي.

۲. ولې په میندوارۍ کې زړه بدوالی پیدا کېږي؟

زړه بدوالی (Nausea) چې په عامه توګه ورته د سهار ناروغي (Morning sickness) هم وایي، د میندوارۍ په لومړیو میاشتو کې ډېر عام دی.

اصلي طبي علتونه:

۱. د hCG هورمون زیاتوالی :

د میندوارۍ په پیل کې hCG (Human Chorionic Gonadotropin) هورمون ډېر لوړېږي. دا هورمون د دماغ هغه برخه اغېزمنوي چې د زړه بدوالي او کانګې احساس کنټرولوي.

۲. د Estrogen هورمون زیاتوالی :

د Estrogen زیاتوالی د هاضمې سیستم ورو کوي او د زړه بدوالي احساس زیاتولای شي.

۳. د Progesterone اغېز :

Progesterone د رحم د ساتنې لپاره مهم دی، خو د کولمو او معدې حرکت ورو کوي، نو:

• د معدې تشېدل ورو کېږي.
• ګاز او دروندوالی پیدا کېدای شي.
• زړه بدوالی زیاتېږي.

۴. د بوی حس زیات حساس کېدل :

په میندوارۍ کې د بوی حس ډېر قوي کېدای شي؛ ځینې بویونه لکه خواړه، عطر یا لوګي د زړه بدوالي سبب ګرځي.

۵. د وینې د شکر بدلون :

په لومړیو میاشتو کې د وینې د شکر لږ بدلون هم ځینو ښځو کې د زړه بدوالي سبب کېږي.

د زړه بدوالي د کمولو لارې :

• لږ لږ خو څو ځله خواړه وخورئ.
• اوږده موده تشه معده مه پرېږدئ.
• سهار له بستر څخه تر پاڅېدو مخکې لږ وچ خوراک (لکه وچه ډوډۍ) خوړل ځینو ښځو ته مرسته کوي.
• اوبه په کافي اندازه وڅښئ.
• له هغو بویونو او خوړو ځان وساتئ چې زړه مو خرابوي.
• سونډ (زنجبیل) ځینو ښځو کې د زړه بدوالي په کمولو کې مرسته کوي، خو د ډېر استعمال څخه دې ډډه وشي.

کله باید ډاکټر ته مراجعه وشي؟

که:

• کانګې ډېرې وي او اوبه/خواړه نه شي ساتلای.
• وزن کمېږي.
• د بدن اوبه کمیږي.
• ډېر کمزوري یا سر ګرځېدل پیدا کېږي.

دا حالت کله ناکله Hyperemesis gravidarum (شدید د میندوارۍ زړه بدوالی او کانګې) بلل کېږي او طبي پاملرنې ته اړتیا لري.