هغو لرغونپوهانو چې د کابل تاریخي بالاحصار قلعه کې کیندنې کوي، د پام وړ پاتې شوني موندلي دي، چې پکې د مغولو دورې یو ماڼۍ، د لرغونو بودایي خانقاوو شواهد او یو مرموز ستوری شکل حوض شامل دي، چې د افغانستان د تاریخ له ۲۰۰۰ کلونو څخه زیاتو په اړه نوی بصیرت وړاندې کوي.
موندنې د ماڼۍ کنډوالې شاملې دي چې دېوالونو انځورونه، د لمبلې اسانتیاوې او هغه څه چې باور کیږي شاهي تخت دی، لري. څیړونکو بودایي مجسمې او د خانقاوو پورې اړوند جوړښتونه هم موندلي دي، چې د اسلامي دورې دمخه د کابل د یو مذهبي او کلتوري مرکز په توګه اهمیت ته اشاره کوي.
نور توکي لرغوني سکې، اسلامي خټکي، د تیلو څراغونه او لوښي شامل دي، چې ښیي چې ټولنو په بېلابېلو دورو کې څنګه ژوند کاوه. کیندنې په پنځو سیمو کې روانې دي، چې یوه خندق یې شاوخوا ۱۱ متره د ځمکې لاندې رسېږي.
موندنې د یو داسې ځای په اړه رڼا اچوي چې په زرګونو کلونو کې د امپراتوریو، عقیدو او کلتورونو د یو څلورلاري په توګه خدمت کړی دی. بالاحصار چې د «لوړې قلعې» معنا لري اوږده موده د شاهي اوسیدو ځای، اداري مرکز او پوځي قلعه په توګه کار کړی، چې په مغولو دوره کې هم شامل دی وروسته له هغه چې امپراتور بابر په ۱۵۰۴ کال کې کابل ونیو. د پلازمینې په څارلو کې د هغې ستراتیژیک موقعیت دا د افغانستان له خورا مهمو دفاعي ځایونو څخه یو ګرځولی و.
بالاحصار په پېړیو کې د جګړو په ترڅ کې پراخه زیانونه ولیدل، په ځانګړې توګه د ۱۸۷۹ کال په دوهمه انګلیس-افغان جګړه کې، کله چې د جوړښت ډېره برخه ویجاړه شوه. سره له دې، دا ځای د اشغال طبقې لري چې د هخامنشي، کوشاني، مغولي او وروستیو دورو پورې غځېږي، چې دا د سیمې له خورا تاریخي مهمو لرغونو ځایونو څخه یو ګرځوي.
د آغا خان د کلتور لپاره بنسټ له ۲۰۱۸ کال راهیسې په دې ځای کې د ساتنې او لرغونپوهنې کار مشري کړې، د عصري ټیکنالوژیو لکه د ځمکې لاندې رادار او 3D لیزر سکننګ په کارولو سره. دا وسایل څیړونکو ته اجازه ورکړې چې ښخ شوي جوړښتونه پرته له دې چې ورته زیان ورسوي نقشه کړي، چې د کیندنې او ساتنې هڅو لارښوونه کې یې مرسته کړې.
لویې برخې لا هم ناڅیړل شوې پاتې دي، او لرغونپوهان باور لري چې نورې کیندنې کولای شي د افغانستان د بډای کلتوري، مذهبي او پوځي میراث په اړه نور څه ښکاره کړي. په بالاحصار کې کار د افغانستان په کلتوري میراث ساتنه کې د روانو ننګونو په منځ کې د هېواد د لرغونو خزانو د مستندولو او ساتنې د پراخو هڅو برخه ګڼل کیږي.
Our Pashto-Dari Website
د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه
د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :
Support Dawat Media Center
If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320
