بازسازی و توسعه در شمال افغانستان در قرن بیستم

بازسازی و توسعه شمال افغانستان در قرن بیستم یا «وادی مرگ» چگونه به «نگین توسعه» مبدل گردید. در آغاز قرن بیستم، افغانستان در معرض تهدیدات قدرت‌های جهانی مانند روسیه تزاری، بریتانیا و تحولات منطقه‌ای قرار داشت. با وجود این درد سرها، حکومت…

کابل ته د ترکيې او قطر د امنیتي مشرانو سفر

کابل ته د ترکیې او د قطر امنیتي مشرانو سفر، په ځانګړي ډول د افغانستان او پاکستان ترمنځ له ترینګلتیاو څخه د ډکو اړیکو په درشل کې، د یوه عادي دیپلوماتیک تعامل په توګه نه کتل کېږي. د ترکیې رسنیو لخوا د خپرو شويو معلوماتو له مخې، کالین کندهار…

مفاهیم دولت، حکومت و حاکمیت

برزبن، 17 سپتمبر 2026 پیشگفتار درکِ هر نظام سیاسی، نیازمندِ شناختِ دقیقِ مفاهیمِ بنیادینی است که ستونِ فقراتِ آن نظام را تشکیل می‌دهند. «دولت»، «حکومت» و «حاکمیت» سه مفهومِ کلیدی در علمِ سیاست و حقوقِ اساسی هستند که متأسفانه در گفتارهایِ…

مالجات او معنا ئې

 ځني ښاغلي مالجات په محله جات او ځني یې په محل نجات لیکي چي دا یوه املایي، معنایي او تاریخي تېروتنه ده، که تکرار نسي ښه به وي. ځکه مالجات یوه لرغونې پښتو کلمه ده چي د پارتي/ پهلوي ژبي ورستاړی/ پسوند (جات) ئې د ځان کړیدی. پدې معنا چي مال…

انصاف

عربان یوه مشهوره مقوله لري وايی« اختلافُ الرأيِ لا يُفسدُ للودِّ قضيّةً» مفهوم یې دا دی چې د نظر اختلاف باید د دوستۍ شته اړېکې زیانمنې نه کړي .که څه هم چې د دې مقولې اساس او بنسټ علمي بحث ،مجادلې او محاورې ته ورګرځي ، خو لږ په ژور تصور کې…

په افغانستان کې د ملي القابو مسئله

په افغانستان کې د ملي القابو مسئله تاریخي عدالت، حقوقي روڼتیا، ملي اجماع او د راتلونکي لپاره بې‌طرفه چوکاټ  سریزه  ملي لقبونه او د ملي اتلانو عنوانونه یوازې تشریفاتي نومونه نه دي؛ بلکې د یوه ملت د ګډې تاریخي حافظې، ارزښتونو، قربانیو،…

ځوی او پلار په اور ګاډي کښي

ځوی او پلار په اور ګاډي کښي څلورویشت کلن هلک په یو اور ګاډي کښي د خپل سپین ږیري پلار تر څنګه ناست وو یو ځل یې په شوق سره غږ وکړ ، ویل یې: بابا! وګوره ونې تېریږي پلار مسکی شو او یو جوړه ځوانه ښځه او ځوان میړه چې د دوی څنګ ته نږدې ناست ول.…

مصنوعي ځیرکتیا او د نړۍ مشران

مصنوعي ځیرکتیا او د نړۍ مشران اوسمهال مصنوعي ځیرکتیا دومره پرمختللې شوې چې د نړۍ د مشهورو مشرانو په نوم جعلي غږیز پیغامونه او ویډیوګانې (Deepfakes) جوړېدای شي، چې کله ناکله د خلکو لپاره یې له اصلي محتوا څخه توپیر کول ستونزمن وي. ځینې…

ولې ځینې د شکر ناروغان چاغ او ځینې ډنګر وي؟

کېدای شي تاسو لیدلي وي چې ځینې کسان چې په شکرې ناروغۍ (Diabetes mellitus) اخته وي، اضافي وزن یا چاغښت (Obesity) لري؛ په داسې حال کې چې ځینې نور د شکرې ناروغان ډېر ډنګر وي. ایا د شکرې  ناروغي یوازې د چاغو کسانو ناروغي ده؟ نه!…

د ځان‌تباهۍ روانپوهنه

خپګان، زړه خوراک، ژوره مرورتیا او له هغوی نفرت چې له تاسره یې بد کړي دي تا له دننه څخه تباه کوي. د دې تباهۍ نښې ستا په بدن کې د ناروغیو په ډول راڅرګندېږي. جسمي یا بدني روانپوهنه Psychosomatic وایي، چې هره ناروغي یو علت لري او معمولاً دا…