د شفیق صدارت، د کرملن خیانت او پرچمیانو بغاوت

د شفیق صدارت، د کرملن خیانت او

پرچمیانو بغاوت

محمد موسی شفیق دیوه خورا مستعدی، اکادمیکی او د لوړو او عالی حقوقی تحصیلاتو او تعالیمو لرونکی څیری په توګه، نه ځانله د هیواد په معاصر سیاسی تاریخ کی یو پیاوړی او غښتلی صدراعظم په توګه پیژندل کیږی، بلکه د منطقی په سطح، یو وتلی منور، مدبر او کار پوه صدراعظم تیر شوی دی.

شفیق د خپلوعالی حقوقی زده کړو او تحصیلاتو د الازهر، په پوهنتون، د عدلی او مقایسوی حقوقو په برخه کی د متحده ایالاتو د کولمبیا په پوهنتون کی، د هیواد د عدلی چارو او وظایفو او تجاربو او د بهرنیو هیوادونو کی د سفیرکبیر په توګه مأموریتونو، دده نه داسی یوه مجربه او مسلکی سیاسی څیره جوړه کړی وه، چی د هیواد په تاریخ کی، هیڅ صدراعظم دده سره انډول کیدای نشی.

شفیق د ۷ میاشتو په خورا لنډه صدارت دوره کی، هغه څه ترسره کړل، چی نورو یی د لسو کلونو په موده کی د عملی کولو توان ندرلود.

شفیق د یوه معتدل، منور مسلمان، تکنوکرات او د عصر د ایجاباتو، اقتضاآتو، او د هیواد د عینی او ذهنی شرایطو پر بنسټ، په مدرنیزم مستشعر، شخصیت په توګه دده نه د منطقی په سطحه یو ځلانده ستوری جوړکړی و. دا دده د شخصیت، بصیرت، بصارت، ذکاوت او تدبراو تنور هغه ممیزات دی چی دده نه یی څو بعدی هغه بی ساری شخصیت جوړ کړی و، چی نورتری بی برخی و.

که څه هم د دیمکراسی د دوری صدراعظمان لکه شهید میوندوال، داکټر یوسف خان او ډکټر ظاهرخان، هریو په مجموع کی فاضل او د سیاسی بصیرت او خبرت او اداری او حکومتی چارو لرونکو تجاربو د خاوندانو په توګه د صدارت د مقام دپاره وړ او متبارز شخصیتونه و، ولی هغوی د دیمکراسی د لسیزی د آزادیو، اوهغه تخریباتو په نتیجه کی چی د سلطنت د تخریب او د دیمکراسی د شنډولو دپاره د کیڼ اړخو مزدورو حلقو او ښی لاسو قدرت غوښتونکو کړیو لخوا، تر سره کیدی، په بریالیتوب سره سورمخی (سرخ روی) بریالی ونه وتل.

مرحوم میوندوال دخپل ټول علم، پوهی او تجاربو سره، د داسی اشتباهاتو مرتکب شو چی د بخښلو وړ ندی.

دا به بی انصافی وی، چی د سردارداؤد خان په سیاسی اشتباهاتو رسالی ولیکو، ولی د میوندوال د حکومت په سیاسی اشتباهاتو باندی سترګی پټی کړو او پدی مورد کی حقایق څرګند نکړو.

د شهید میوندوال د حکومت ځینی اشتباهاتو ته په لاندی ډول اشاره کیږی:

لمړی – د میوندوال یوه لویه سیاسی اشتباه دا وه چی د صدارت او حکومت په دوره کی یی دمترقی دیموکرات د ګوند د تأسیس پریکړه وکړه، میوندوال باید د صدارت ترمخه یا وروسته د ګوند د جوړولو تصمیم نیولای وای.

موږ ولیدل چه دده داستعفی سره سم، ډیر پیاوړی، سیاسی اوعلمی شخصیتونه دده د ګوند څخه ووتل.

د مرحوم علامه حبیبی د خولی روایت دی چی زما د یوه محترم دوست په حضور کی ویلی وو چی: دده د سیاسی اشتباهاتو په لړ کی هم، د مترقی دیموکرات سره پیوستون و.

دا چی ولی مرحوم حبیبی صاحب د مترقی دیمکرات ګوند په غړیتوب پښیمانه او ستومانه و، خدای پوهیږی، مترقی دیموکرات خو یو ملی او اسلامی ګوند و.

پیاوړی لیکوال محترم محمد ولی آریا هم، څو کاله دمخه د مرحوم میوندوال همدی اشتباه ته په یوه لیکنه کی اشاره کړی وه.

دوهم – مرحوم میوندوال او دده ګوند، د محمد موسی شفیق د زیرک حکومت، د ایران سره، د هلمند د سیند د اوبو د معاهدی په اړه، د چپی ګوندونو لکه پرچم، خلق، شعلۀ جاوید او ځینی سیاسی شخصیتونو لکه سردار محمد داؤد خان او د مشرانو د جرګی مشر عبدالهادی خان داوی سره په موازاتو کی، د مخالفت پرچم او بیرق پورته کړ، چی دا رنګه دریز، د هیواد او ملت د منافعو سره په تکر کی یو کار و،

د هلمند د اوبو معاهده داسی یو چشمګیره هغه کار و، چی سردار داؤد خان په خپل لس کاله مقتدر، ټولواک او مطلقه حکومت کی بریالی نشو، همدا رنګه میوندوال د خپل حکومت په دوره کی دا ابتکار او افتخارترلاسه نکړ.

زما ښه په یاد دی چی ډاکټر حیدرخان لوی ناب شاغاسی، د حقوقو د پوهنځی استاد او رئیس چی د مترقی دیمکرات د ګوند غړی و، د د عمومی باغ پله ته نږدی، د همدی معاهدی سره د مخالفت په اړه داسی وویل:«ما از دشمن (منظور یی ایران وه) تشکر میکنیم که ما را با هم متحد ساخت.»

یعنی اتحاد با ګروپه های جنایت شعار پرچم و خلق و شعله جاوید.!!!!!!!

دریم:- د سلطنت سره ټکر:

د مرحوم میوندوال احساساتی وینا ګانی او شعارونه د زرنګار په پارک کی د پادشاه او سلطنت پرعلیه، نه ځانله چی ۱۹۶۴ بنسټیز (اساسی) قانون د محتویاتو او روحیی سره متضاد او غیرمنطقی کار و، بلکه د سردار داؤد خان په څیر چی پادشاه ورته د لسو کلونو د صدارت په انتخاب او انتصاب سره، تری رستم داستان جوړکړ، په څرګنده بی سپاسی او ناځوانی او بی مروتی وه.

په دی کی هيڅ نشته چی میوندوال د پوهی او فضیلت خاوند و، او د داسی مقامونو مستحق ګڼل کیده، ولی پادشاه د همدی لیاقت او اهلیت په درک سره همدا غریب بچه د وزارت او سفارت او بالاخره د صدارت مقام ته ورساوه، فلهذا د سلطنت سره ټکر او ډغری وهل د یوه زیرک او نبض شناس سیاستمدار کارندی.

مرحوم ملک خان ولی د وزارت نه زندان ولاړ؟

مګر ملک خان یو دینامیک، مبتکر او مستعد پالسی جوړونکی وزیر نه و؟

د سردارداؤد خان صدراعظم د ادعا په اساس چی په عسکری کلوپ کی یی جنرالانو ته وکړه، د ملک خان وزارت، د سلطنت د بقا دپاره نور د زغم او منلو وړ نه و.

همدا پادشاه و، چی میوندوال یی د اعتمادی د حکومت د زندانی کولو څخه وژغوره.

څلورم:- د مساوات په اخبار کی په لمړۍ صفحه کی د لینن د عکس چاپول.

میوندوال یو مسلمان شخصیت و، دده دپاره خورا نا مناسبه کرغیړن عمل و، چی د مساوات په ملی او اسلامی جریده کی د لینن عکس خپور کړی، لینن هغه شخص چی د هغه ایدیالوزی چی د ملی او اسلامی تفکر سره، مطلقاً په تضاد کی شمیرل کیږی.

لینن دین ته د انسانی ذهن ته اپیم یا تریاک په سترګه ګوری.

ما ۳۵ کاله دمخه پرهمدی موضوع باندی یوه لیکنه د استاد هاشمیان په مجله کی وکړه، او هغه مهال مرحوم محمد نجیم آریا په ځواب کی راته ولیکل چی :«مساوات عکس های دیګران را هم نشر نموده است.»

پنځم:- د ستر زعیم خان عبدالغفار خان د شخصیت او قبایلی پښتنو مشرانو تخریب او سپکاوی.

د افغان ملت ګوند د هیواد د ملی او تاریخی شخیصتونو لکه سیدال خان ناصر، غازی عبدالله خان اڅکزی، محمد ګل بابا او داسی نورو په لړ کی د ملی او نابغه وطنپال شاعر ملنګ جان په مزار باندی یوه غوڼده وکړه، دی غونډی ته علاوه له مرستیال شهید خان محمد خان، او د پښتو ژبی ویاړلی استادان او پوهان لکه استاد خادم، استاد رشتین، استاد الفت، استاد بختانی او داسی نورو، ستر مشرفخرافغان، پاچا خان هم تشریف راوړی و، په سبا ورځ د ننګر هار په اخبارکی د قدوس پرهیز په مدیریت چی وروسته د مساوات د اخبار مدیر هم شو، د میوندوال په قلم یوه مقاله نشر شوه او دا تول علمی، ادبی ولسی شخصیتونه د خان عبدالغفار خان په شمول د «سیاسی نباشانو» یعنی (نعش کشانو) په تور متهم کړل.

او خان عبدالغفارخان په اړه یی په ضمنی توګه ولیکل:«دا هغه کسان دی چی بار بار یی د سیاست په دګر کی ماتی خوړلی ده.»

له همدی ځایه د میوندوال د حکومت سره زموږ کلک مخالفت شروع او ما په همدی اړه څو کلکی مقالی د افغان ملت په جریده کی نشر کړی.

په داسی حال کی چی شفیق د خپل حکومت په دوره کی، پاچاخان په رسمی توګه د (فخر افغان) به نامه یاد کړ. هغه خطاب چی غازی امان الله او انجمن اصلاح افاغنه پاچا خان ته ورکړی وو.

شپږم: د قدرت الله حداد تهدیدول:د متحده ایالاتو په یوه محلی اخبار کی د را مپارتس په نامه یو نفرد (هوتکی) په نوم د میوندوال پر حکومت تور ولګاوه چی دده په کابینه کی د سی – آی – غړی عضویت لری.

دی خبری لکه یو بم د افغانستان په مطبوعاتو کی انعکاس پیدا کړ. دا خبره که څه هم د میوندوال پر ضد یوه دسیسه وه، خو میوندوال یی په کلکه وارخطا کړ، او هغه هیڅکله بریالی نشو، چی د ځان نه قناعت بخښونکی دفاع وکړی.

ددی خبری انعکاس د افغان سوسیال دیمکرات د ګوند په نشراتی اورګان یعنی د «افغان ملت» په اخبارکی، څو ځله انعکاس پیدا کړ، یوه ورځ چی زه هم د ګوند په نشراتی دفتر کی ناست وم، مرحوم میوندوال تیلفون وکړ او قدرت الله حداد سره یی چی د غلام محمد خان فرهاد ورور کیده د خبرو په ترڅ کی ورته وویل چی «دا ماغزه به دی دروشیندم» (مغزت را پاشان میسازم).

د افغان ملت اخبار، یو آزاد اخبار و، د دیمکراسی په دوره کی د بیان او مطبوعاتو او اجتماعاتو آزادی تر دی حده وه چی پرچمیانو د زرنګار په پارک کی د یوه سپی د سر ویښتان خریلی و او توری عینکی یی ورته په سترګو کړی وی، چی دا په بی شرفانه ترینه توګه د پادشاه سپکاوی و.

میوندوال یو مطبوعاتی شخصیت و، ده ته په کار نه و چی په ستالینی روش د یوه اخبار مدیر په داسی غیر انسانی توګه تهدید کاندی.

اووم – د پوهنتون څخه د داؤد مومند اخراجول.

څرنګه چی زه دمخه متذکر شوم، د میوندوال د حکومت د کړونو، مخصوصاْ د فخرافغان عبدالغفارخان او قبایلی مشرانو پرعلیه د میوندوال تخریبی او اهانت لرونکی پالیسی، زه دده حکومت په معاندینو په لړکی ودرولم.

هغه مهال چی ما په پوهنتون کی ماموریت درلود، د داؤد خان د کودتایی دوری، د پوهنتون رئیس ډاکټر محمد حیدر لویناب شاغاسی و.

یوه ورځ حیدرخان چی په په شیرشاه مینه کی زما ګاوندی هم و، او ښه دوستانه تعلقات مو سره لرل، زما نه پوښتنه وکړه چی میوندوال ستا سره څه ستونزه درلوده؟، حیدر خان زیاته کړه چی د حقوقو پوهنخی د ریاست په دوره کی ماته میوندوال وویل چی داؤد مومند د پوهنځی څخه اخراج کړه، ولی ما ورته وویل چی دا کار نه ځانله چی یوغیرقانونی یوعمل دی، بلکه په پوهنتون کی د یوی بلوا د جوړیدو موجب هم ګرځی.

زما دا خبره کوم دروغ او افتراء نده، حیدرخان، لا تر اوسه ژوندی او د کلیفورنیا په جنوبی برخه کی ژوندی کوی.

د تأسف ځای دی چی میوندوال د یوه علمی، سیاسی او ملی شخصیت په توګه د سردارهاشم خان په استبدادی مشرب، غوښتل چی یو ځوان محصل د پوهنتون د زدکړو نه محروم کاندی.

که میوندوال د قدرت په نشه دومره مست و چی د حداد ماغزه وروشیندی او یو محصل له پوهنتونه اخراج کړی، نو بیا د سردار هاشم خان او سردار داؤد خان د مطلقه او په خپل سرحکومتونو نه څه ګیله؟

بیرته خپل اصلی خبری ته راګرځم او هغه دا چی پادشاه ددی ټولو تخریباتو او مشکلاتو د لیدو سره سره، د دیموکراسی د ساتلو او ژغورولو په اړه متعهد پاتی شو.

یو څرګند مثال یی د ډاکتر صاحب عبدالصمد حامد، د اظطراری حالت او نظامی حکومت د حاکمولو، شرط نه منل و.

اعلیحضرت د پنځم ځل دپاره د یوه داسی ځوان، کار پوه، زیرک، خبیر، بصیر، دینامیک تکنوکرات شخصیت، او د دیمکراسی د نهو کلونو د نیمګړتیاو په نظر کی نیولوسره، د صدارت د عهدی چانس او فرصت شفیق ته ورکړ، چی دیوی خوانه د یوه متعهد مسلمان په توګه د مذهبی کړیو او محافظه کاری ټولنی دپاره، د اعتماد وړشخصیت و، او دبلی خوا نه د یوه مدرنیست او تکنوکرات په توګه د هیواد د منورو او اصلاح غوښتونکو اقشارو دپاره، یو پیاوړی بدیل ګنل کیده.

دلته د خپلو خبرو د ثبوت دپاره، د هیواد د علمی، او سیاسی او سیاست پوهو یعنی ډاکټرسیدعبدالله کاظم، معروف ژورنالست صباح الدین کشککی، پیاوړی مشهور ژورنالست او سیاسی فعال حمید مبارز او مورخ او سیاسی معروف شخصیت سید قاسم رشتیا نظریات وړاندی کوم.

شاغلی کاظم د (معرفی محمد موسی شفیق- آخرین صدراعظم نظام شاهی) تر عنوان لاندی لیکی:«شفیق درزمان تحصیل در مصر به فعالیت های اجتماعی و فرهنګی نیزعلاقه مند بود و همراه با سایر محصلان افغان از جمله غلام محمد نیازی، غلام محی الدین دری، خان محمد شلگری، محمد کبیر، محمد گلاب معروف به مولانا بشار، غلام حیدر پنجشیری و دیگران در محافل فرهنگی مصر اشتراک میکرد، چنانچه وقتی در جمع محصلان افغان درمیله عنعنوی بهاری مصر اشتراک نمود، با جنرال نجیب رئیس جمهور آنوقت مصرآشنا وهم صحبت شد و جنرال موصوف از شیوۀ صحبت او متحیر شد و عکس خود را طور یادگار به شفیق اهداء کرد… شفیق به حیث یکی از اعضای هفتگانۀ کمسیون تسوید قانون از طرف شاه توظیف گردید و نقش بس مهم را نخست در تسوید و سپس در کمسیون 28 نفری مشورتی مرکب از اقشار مختلف جامعه و نیز حین تصویب آن در لویه جرګه سال 1343 با اشتراک 454 نفر از اعضای آن جهت دفاع و توضیحات لازم از محتوای مسوده بازی کرد.

پدر شفیق مولوی محمد ابراهیم کاموی که یکی از علمای مشهور دینی و شخص صریح البیان و جدی درامور شرعی بود و به حیث یکی از اعضای 28 نفری کمسیون تعیین شده بود، میخواست مانند قانون اساسی 1310 هجری شمسی که تا آنوقت نافذ بود، درقانون اساسی جدید نیز در قضاء و تقنین نقش داشته باشد، ولی پسرش محمد موسی شفیق به آن موافق نبود و لذا جدال بین پدر و پسر به میان آمد و در نتیجه شفیق با ذکراین دلیل مندرج مسوده قانون اساسی که هیچ قانون نمیتواند مناقض اساسات دین اسلام باشد و نیز به دلیل اینکه تعداد قابل توجه مردم افغانستان مسلمان غیر حنفی هستند به قناعت پدرش پرداخت و معضله حل شد.

واقعاً غیر از شفیق کسی دیگری نمی توانست از عهده اینکار به خوبی بدر آید …

بعد از تصویب قانون اساسی محمد موسی شفیق …. پس از وفات سلجوقی سفیر افغانستان در قاهره و سفیرغیرمقیم درلبنان و سودان مقرر و اعتماد نامه اش را به جمال عبدالناصر و بعدا به رئسای جمهور دو کشور فوق الذکر تقدیم داشت.

شفیق درین وظیفه به حیث دانش آموز قبلی در مصر و مسلط به زبان عربی توانست روابط گسترده را با مراجع عالی سیاسی و فرهنگی مصراز جمله انورالسادت معاون عبدالناصر و حسنین هیکل روزنامه نگار سر شناس مصر [مدیر اخبار معروف الاهرام -، مشاور عبدالناصر و مفسر امور مصر و ناسیونالیزم عربی ناصر- مومند] ابوشادی وزیر خارجه مصر و دیگر شخصیت های عالی مقام مصر بطور شخصی و رسمی بر قرار کند و در تشئید روابط افغانستان با مصر بپردازد.

شفیق پښتون بود اما به دری خطیب سخنور وعالم دین بود، افکارش آمیخته با تجدد و فراغ نظری یک جوان بود، اما ادراکش همچو پیری با تجربه، او با متانت سخن میگفت و نهایت شیک پوش و با صفا، مرد آزاد اندیش و با دسپلین و آخرین امید شاه برای اصلاح امور کشور بود که در اثر بعضی نا هنجاری ها رو به پاشیدگی و کسوت [؟] میرفت.

پادشاه و شفیق توافق کرده بودند که در کشور با حفظ ارزش های قانون اساسی تحولات جدی در امور داخلی و خارجی را در ساحات ذیل به وجود آورند:

در امور داخلی:- اقدام جهت انفاذ قانون احزاب سیاسی، تشکیل جرګه های ولایتی و ښاروالی ها، انفاذ قانون تنظیم اجتماعات عامه، به شمول مظاهرات – تجدید نظر بر قانون مطبوعات و حق نشر برای آنعده نشراتیکه دقیقاً با ارزش های قانون اساسی همنوا باشند، اعاده حیثیت و صلاحیت از دست رفته حکومت یا به عبارت دیگر جلوگیری از انارشی که زیر نام دیمکراسی درکشور عام شده بود، تعدیل قانون انتخابات شوری (برای همین منظور در نظر بود تا انتخابات 1972 – دوره سوم شوری به نحوی برای یکسال به تعویق افتد) محدود ساختن فعالیت های بی لجام گروه های سیاسی مخالف دولت، بخصوص خلق و پرچم توجه مزید به امور دینی و جلوگیری از تمایلات ضد اسلامی.

در امور خارجی :- تاکید جدی و عملی در حفظ سیاست بیطرفی و عدم انسلاک به پیمان های نظامی – نزدیکی با کشور های همسایه ایران و پاکستان و سایر کشورهای اسلامی – توسعه روابط نزدیک با جهان غرب – بیرون کشیدن افغانستان از وابستگی روزافزون شوروی [که از زمان صدارت داؤد خان، نضج یافته بود] البته توأم با دادن اطمینان بر حفظ دوستی با آنکشور.

شفیق به تأسی از اهداف فوق در روابط خارجی موفق شد تا معاهده آب دریای هلمند را با حکومت ایران در سال 1973 با وجود مخالفت ها درداخل امضاء کند و سپس آن را با یک عده مسایل مهم دیگر به سهولت از شوری بگذراند که ابتکار توانایی سیاسی، قدرت استدلال و جلب اعتماد او را در شوری به اثبات میرساند.

شفیق همزمان با امضاء معاهده فوق اعلام کرد که او به همین ترتیب میخواهد موضوع پښتونستان را با پاکستان نیز با حفظ منافع افغانی حل کند و روابط دو کشور را صمیمانه بسازد.

او با نیکولای پودگورنی صدرهیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی که به کابل سفر کرده بود، ضمن دیدار تصریح کرد که :«افغانستان در نظر دارد سیاست خود را در پرتو انکشافات منطقه شکل دهد، بدون آنکه از سیاست عدم انسلاک منحرف شود تا زمینه خوبتر برای انکشاف اقتصادی و اجتماعی افغانستان فراهم سازد و به همین سلسله معاهده آب رود هلمند را به امضاء رسانیده است.»

علاوتاً او سعی کرد به مقامات شوروی واضح سازد که اقدامات حکومت را در برابر چپی های افغان به شمول خلق و پرچم نباید نشانه یک سیاست ضد مسکو تعبییر نماید.

پس از کودتای سرطان:- …. موسی شفیق در خانه نوراحمد اعتمادی نظر بند یا به عبارت دیگر زندانی گردید … بعد از کشته شدن میوندوال در محبس دهمزنگ، داؤد از اینکه عین کار [جنایت] در مورد سردار ولی و موسی شفیق نیز تکرار نشود، هردو را به محل امن تری در داخل ارگ انتقال داد، جنرال ولی بعد از مدتی آزاد و نزد فامیلش به ایتالیا فرستاده شد و شفیق در سال 1354 از زندان آزاد شد. [یعنی دونیم سال بعد – مومند]

شفیق بعد ازیک هفته کودتای ثوری در کشتارگاه ثوری پولیگن کشته شد.

شفیق چهل و نه سال عمرداشت و بدین وسیله طومار زندگی این دانشمند و مدبر بچیده شد اما نامش ثبت تاریخ کشور گردید.»

نویسندۀ بینا و توانا و مبارز ملی محترمه میرمن ملالی نظام در مقالۀ خود تحت عنوان «بازنگری دهۀ دیمکراسی و اولین جمهوریت در افغانستان» و مبتنی بر اقتباسی از کتاب داکتر سید عبدالله کاظم :«شیوع سبوتاژها – صفحۀ 301» مطلب بسیار جالبی را در مورد نظر شاغلی کاظم به ارتباط کودتای 26 سرطان تحریر داشته اند، بدین عبارت که:«شفیق میدانست که اقدامات او خطر جدی در قبال دارد و شوروی آن را به سادگی تحمل نخواهد کرد، اما چون راه دیگری نبود، ناچار برای نجات کشورازیک بحران سیاسی ای رو به تزاید که دیر یا زود از وقوع یک طوفان عظیم در کشور خبرمیداد، دست به کار شود.

این طوفان بسیار سریعتر از انچه گمان میرفت بوقو پیوست و با حدوث کودتای 26 سرطان به رهبری محمد داؤد خان بساط سلطنت چهل سالۀ محمد ظاهرشاه برچیده شد که در قبال آن افغانستان بعد از یک دورۀ انتقالی دچارآشوب و مصیبت گردید.»

یک تبصره از این قلم: ښاغلی کاظم سالهای قبل به اعتراض بابای مبارزان ملی، سید اصیل داکترهاشمیان که مدعی بود سردار داؤد خان درغیاب پادشاه، در حقیقت علیه ملکه حمیرا کودتا کرد، داکتر کاظم در جواب شان نوشت که داؤد خان علیه سردار ولی کودتا کرد.

سؤال درینجاست که اگر سردارداؤد خان روی عقده های متراکم شده و اهانت های سردار ولی، دست به کودتا زد و یک رژیم با ثبات و مشروطه و دیموکرات را که تحت زعامت حکومت صدراعظم جوان و دانشمند و خبیر و بصیر یعنی محمد موسی شفیق که در راه آزادی از انقیاد و نفوذ فرهنگی، اقتصادی و سیاسی دولت سوسیال امپریالیست شوروی و ایادی و شاطران کرملن قدم بر میداشت، صرف به منظور انتقام از سردار ولی، منهدم ساخت، روی کدام منطق سردار صاحب داؤد خان، سردار ولی را بعد از مدتی آزاد و توسط طیارۀ بوینگ به ایتالیا تشریف فرما ساخت، ولی شفیق، این مرد آزاده ای روستا زاده و یک مسلمان منور و دانشمند مستعد قابل افتخاررا ، به عوض اینکه مانند بچه خواندۀ خلقی بیسواد محض خود درامور دیپلوماسی یعنی پاچاگل وفادار، به یکی از کشورهای عربی مانند مصر یا عرب صعودی به منظور تشئید و استحکام روابط با رژیم سردارداؤد خان به حیث سفیر کبیرمقرر واعزام میکرد، مدت دو نیم سال زندانی ګردید و در نتیجۀ همین ظلم سردار، توسط دژخیمان کودتای گاوی که در بطن کودتای سرطانی تواریش حسن چپ رشد یافتند به وضع فجیعی به شهادت رسانیده شد.

لذا سؤالی دارم که:

ای کاظم، ای سیستانی، ای جلیل زاد و ای تمام کسانیکه در حمایت کودتای سرطانی ملعون تواریش حسن چپ قرار دارید، شما را به ناموس و شرف و وجدان و گور آباء و اجداد تان قسم که این تبعیض و ظلم سردارهاشم خانی سردار داؤد خان نبود، که دشمن اصلی ولی درعین حال بچۀ کاکای خود یعنی سردار ولی را بعد از مدتی به ایتالیا تشریف فرما ساخت، و مرد آزاده ای مانند شفیق را که تلاش به عمل آورد افغانستان را از اسارت کلتوری و اقتصادی و سیاسی شوروی نجات دهد، مدت دونیم سال در زندان انداخت؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

که سرانجام توسط یاران کمونیست کودتای سرطانی سردار به وضع فجیعی به شهادت رسید.

آنچه سرانجام به سردارګذشت، انسان را معتقد به عدالت خداوندی میسازد مشعر بر اینکه:

واقعا خداوند منتقم حقیقی است.

نظریات و یاد داشت های صباح الدین کشککی:

درین قسمت مطالبی را درمورد شخصیت و فعالیت های همه جانبۀ شهید شفیق از کتاب معنون به «دهۀ قانون اساسی، غفلت زده گی افغانها و فرصت طلبی روس ها» به قلم صباح الدین کشککی، وزیر اطلاعات و کلتور و صاحب امتیاز روزنامۀ معروف کاروان، بصورت بسیار موجز و مختصر خدمت هم وطنان عزیز و حق پسند تقدیم میدارم.

مرحوم کشککی مینویسد:«ابتکارات شفیق در سیاست داخلی و خارجی در حقیقت زمینه را برای سقوط حکومت او، و رژیم، هردو را فراهم ساخت، مهمترین کار او در یک مدت کوتاه هفت ماهه اش، امضاء معاهده آب رود هلمند با ایران بود، او این معاهده را با وجود مخالفت های شدید در داخل کشور و به صورت غیر مستقیم اتحاد شوروی به امضاء رسانید.

قبلاً حکومت اعتمادی نیز میخواست توفیق امضاء یک معاهده را با حکومت ایران حاصل کند، ولی حکومت اعتمادی نظر به همین مخالفت ها، مساعی خود را قطع کرد.

تقریباً همه احزاب افراطی و حزب میوندوال و دیگران، با این ابتکار شفیق مخالفت ورزیدند.

شخصی که به حیث عضو مشرانو جرګه درسال ۱۹۶۵ از ولایت کابل به مشرانو جرګه انتخاب شد و پادشاه دو بار او را به حیث رئیس آن مجمع تعیین کرد یعنی عبدالهادی داوی ، یک شخص دیکتاتور منش بود و به همین دلیل یک تعداد سناتوران علیه او تمایل به بغاوت نشان میدادند.

داوی از زمرۀ کسانی بود، که در مشرانو جرګه، علیه معاهده آب هلمند رأی داد، شفیق فکر میکرد که داوی دستخوش تحریکات عناصرغیر مسئول شده است.

احتمالاً داوی با این موقفش، میخواست سردار داؤد را که او هم با مخالفین این معاهده ملحق شده بودد، خوشنود سازد.

اگرچه محمد داؤد هنگام صدارتش، نیز مشتاق بود حتی با شرایط نا مساعد تری از شرایطی که شفیق بدست آورده بود این معاهده را قبول کند، او نیز در مساعی اش برای ضعیف ساختن و امحای رژیم با مخالفین معاهده همدست شد و به طور منظم با این معاهده مخالفت میکرد.

صرف یک روز قبل از امضای معاهده آب رود هلمند، شفیق در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت که او امیدوار است بتواند موضوع پشتونستان را با حکومت پاکستان حل کند.

او به جواب سؤالی گفت: «ما یاید همه به خاطر داشته باشیم که ما در حل هر مشکل ، به شمول موضوع پشتوستان، باید اول منافع افغانی خود را فکر کنیم.»

لویس دوپری، به ارتباط روابط حکومت شفیق با پارلمان مینویسد:«صدراعظم شفیق توانست رکودی را که در روابط قوای اجرائیه و مقننه به میان آمده بود رفع کند.»

دوپری هم چنان در مورد حسن تفاهم میان حکومت شفیق و مطبوعات مینویسد:«صدراعظم شفیق موفق شد تا لا اقل قسماً با مطبوعات آزاد روابط حسنه داشته باشد.»

شفیق علناً دربارۀ عدم کفایت در سیستم بیروکراسی کشور حرف زد و به اعضای کابینه هدایت داد تا هرکدام شان اصولی را برای رفع کاغذ پرانی و ایجاد مؤثریت در وزارت خانه های شان وضع کنند. حکومت علناً اعلان کرد اگر مامورینی در زمینه غفلت نمایند از وظایف شان سبکدوش خواهند شد.

شفیق علناً اشعار داشت که از آنجایی که احزاب سیاسی یکی از عناصر و اساسات دیمکراسی و سیستمی میباشد که قانون اساسی افغانستان تجویز کرده است، حکومت او خود را مکلف میداند که قانون احزاب نافذ گردد. پادشاه علناً به حمایت از همکاری میان ارگان ثلاثه دولت ابراز نظر کرد.

حکومت شفیق پروگرام خاصی را برای رفع محدودیت های قبلی که در حکومات قبلی در مورد دین اسلام به میان آمده بود تا حدی برطرف ساخت.

در همین دوره در رادیو افغانستان درهنگام نشرات خود پنج بار آذان دادن جای داد و به تعقیب آن یکی ازعلمای جید کشور برای ترقی و تعالی کشور دعا میکرد.

شفیق امرکرد تا رستوران غلغله را که در مقابل مسجد حاجی یعقوب قرارداشت و از آن رستوران به حیث یک مرکز عیاشی و شراب خوری استفاده میشد مسدود گردد.

هم چنان تیاتر مرستون، که آنهم حیثیت یک مرکز فحاشی را اختیار کرده بود، مسدود ساخته شد.

زمانیکه آذان پنجگانه از طرف وزارت اطلاعات و کلتور در رادیوعملی گردید، نعمت الله پژواک وزیرداخله اعتراض نمود که چرا در مورد، فیصلۀ مجلس وزراء حاصل نگردیده است؟

[نعمت الله پژواک در دورۀ اتحادیۀ محصلین از حامیان گروپ سردار داؤد خان بود، و دردورۀ جمهوریت کودتایی و کذایی نیز به حیث وزیرمعارف ګماشته شد – مومند]

حکومت شفیق فیصله کرد که تا به احترام به روز کارگر، خود حکومت، روز کارگر را تجلیل کند و به گوش رهبران گروه ها و احزاب رسانیده شود که از مظاهرات ضد دولت خود داری کنند.

اما نعمت الله پژواک وزیرداخله از اجرای این امر خود داری به عمل آورد و این وظیفه را وزیر اطلاعات و کلتور انجام داد.

حکومت شفیق هم چنان امر تخریب یک کلیسا، واقع کارته سه را با وجود اعتراضات بعضی سفارت خانه ها و حلقه های افغانی صادر نمود.

[ این اقدام شفیق در حقیقت باز کردن راه، برای بستن مرکز کلتوری و فرهنگی شوروی در مجاورت همان کلیسا بود- مومند]

شفیق به تاریخ 2 جنوری، 1972، در یک کانفرانس مطبوعاتی گفت که :«وظیفۀ حکومت است تا جلو تمایلات ضد اسلامی را در کشور بگیرد.»

[ این اظهارات شفیق علناً مخالفت با پخش ایدیالوژی مارکسیزم لیننیزم و ماو اندیشه در افغانستان بود، مطالبی که سردارداؤد خان به پیروی از شفیق چندین سال بعد در هرات اظهارداشت.

تلاش دوری سردارداؤد خان از نفوذ همه جانبۀ شوروی نیز پیروی سردار داؤد خان از پالیسی وطن پرستانۀ محمد موسی شفیق بود، که داؤد خان علیه آن کودتا کرد – مومند]

هنگامی که شاه تصمیم اتخاذ کرد تا برای نجات سیستم، به شفیق اجازه بدهد به تدابیر تصحیحی متوسل شود، مسکو به صورت جدی در تشویش و نگرانی افتاد که چپی های تحت ادارۀ خود را در اردو تشویق کرد تا کودتای ای را به راه اندازند.

واقعاً ساده لوحانه خواهد بوداگر فکر شود که مسکو در کودتای سال 1973 علیه پادشاه و نظام مشروطه دست نداشت.

افغان ها به وضاحت میدیدند که اعضای حزب پرچم و خلق پیرو مسکو بدون استیذان سفارت شوروی هیچ کاری کرده نمیتوانستند، بنابران غیر قابل باور است که صاحب منصبان کمونیست در اردوی افغانستان، که برای محمد داؤد کودتای 26 سرطان را انجام دادند، بدون هدایت و موافقت و اطلاع قبلی دولت اتحاد شوروی، به اینکار مبادرت ورزیده باشند.

ببرک اعتراف کرد که فراکسیون پرچم حزب دیموکراتیک خلق افغانستان درکودتای تحت رهبری محمد داؤد، که نظام شاهی مشروطه را از پا درآورد، سهم گرفت.

این حزب تبلیغات وسیعی را میان مردم رویدست گرفت و کار زیر زمینی ای را در اردو آغاز کرد و در سقوط دادن سلطنت نقش عمده و اساسی داشت.

چون ثابت است که کمونست های ملکی در کودتاهای 26 سرطان و هفت ثور سهم مستقیم و بنیادی داشتند، ضرورت دیگر به این نیست که آنان ثابت سازند که به هدایت اتحاد شوروی درین کودتاها دست داشتند.

وقایع بعدی نیز ثابت ساخت که احزاب پرچم و خلق، به غیر از اینکه یک وسیله تطبیق اهداف شوروی در افغانستان باشد، از خود استقلال و آزادی عمل نداشت.

اتحاد شوروی هرگز نمی خواست تا افغانستان به حیث یک کشور انکشاف یافته و نیروند و متکی به خود تبارز کند.

تمام روابط شوروی با افغانستان مبنی بر منافقت استوار بود. از جانب دیگر افغانستان نمی تواست خود را در حالتی ببیند که بالتدریج به سوی محور شوروی به حدی پیش رود که تمام موجودیت خود را به حیث یک کشور مستقل و دارای حاکمیت ملی، بی معنی سازد.

آنچه شفیق درنظرداشت پیشرفت و تعالی و انهماک افغانستان را به اصول ملی و قانون اساسی در چوکات روابط نزدیک با اتحاد شوروی عیار سازد.

اما هدف اتحاد شوروی این بود تا افغانستان را به یک کشور قمر کمونستی و کاملاً متکی به شوروی سازد، نقش احزاب خلق و پرچم و انجام کودتاهای 26 سرطان در مرحلۀ اول و هفت ثور به حیث هدف غایی، ممثل همچو پالیسی دولت اتحاد شوروی بود.

ښاغلی کشککی از قول (برادشر) مینویسد:« دراوایل سال 1973 موسی شفیق ثابت ساخت که سیستم شاهی مشروطه که با رکود نسبی مواجه بود، از طریق روش های جدید در برابر مشکلات داخلی، یک سیستم عملی میباشد. شفیق هم چان روابط افغانستان را با پاکستان و ایران بهبود می بخشید. در حالت نا هنجار افغانستان و مخصوصاً درحالتیکه کار بهبود مسایل به یک رهبر تحصیل یافتۀ مصر و اضلاع متحده امریکا سپرده شده بود، عناصر مغرض به طور اتوماتیک این اتهام را وارد میکنند که گویا آن رهبر، سیاسی نزدیک شدن به غرب و دوری از اتحاد شوروی تلقی و محسوب میشد.»

(برادشر) علاوه میکند:«…در افغانستان درآنوقت بالاتر از عدم کفایت عادی اداری کدام انارشی بخصوصی حکمفرما نبود و موسی شفیق سعی داشت که آن را تقلیل بخشد. شاید محمد داؤد در سلسلۀ جاه طلبی هایش از سقوط حکومت نه، بلکه از مؤفقیت آن درهراس بود که امکان داشت فرصت و بهانۀ او را برای احراز مجدد قدرت، برای ابد از دست بدهد.»

آیا مقصود اصلی داؤد از اتهام اصطلاح ضد ملی چه بود؟

معاهدۀ آب رود هلمند تحت حملۀ شدید سیاسی او بود، اما همینکه خود محمد داؤد بعداً در زمان ریاست جمهوری خود این معاهده را قبول کرد، خود به خود ثابت ساخت که معاهدۀ مذکور در حقیقت منافع ملی افغانستان را تأمین میکرد.

خود محمد داؤد بعد از اینکه براریکه قدرت قرارگرفت، سیاست داخلی و خارجی افغانستان را بر موازینی عیار کرد که شفیق معمارآن بود.

نظریات عبدالحمید مبارز در کتاب (مشروطۀ سوم و آغاز دیمکراسی در افغانستان)

درین قسمت، ایجازاً و اختصاراً به نقل فشردۀ نظریات ژورنالست معروف و یکی از شخصیت های سیاسی کشور، مرحوم مبارز، که به حیث یک عضو فعال سیاسی از زمان عضویتش در اتحادیۀ محصلین دورۀ دیموکراسی شاه محمود خان غازی، شناخته شده و کذا از زمرۀ مؤسسین حرکت (جبهه ملی) در دهۀ دیمکراسی به شمار میرود، میپردازم.

ښاغلی مبارز در کتاب فوق الذکر خود، در مورد شخصیت و اهلیت یک مغز مبتکر سیاسی محمد موسی شفیق، شخصیتی که شاغلی جلیل زاد تحت نام مستعارشان: «ناصر» در فیسبوک، او را به حیث «یک قهرمان واقعی افغانستان» یاد میکند، مینویسد:-«شفیق ازآغاز کار خود در برابر سه مسئله مهم قرار داشت که این مسایل روابط افغانستان را با دو کشورهمسایه دچار مشکل اساسی ساخت.

موضوع پشتونستان با پاکستان و خرابی دراز مدت روابط افغانستان با آنکشور و موضوع آب دریای هلمند با ایران، مانع استقرار روابط دوستانه با اضلاع متحده که رهبری کشور های غربی را داشت، گردیده بود.

هر باری که افغانستان میخواست تا با ایالات متحده تقرب کند، اضلاح متحده از افغانستان میخواست تا اول روابط خود را با پاکستان حل نماید.

موضوع دوم، تقسیم آب دریای هلمند بود که ایران همیشه در طول تاریخ این دعوی را، راه می انداخت و هنوز هم ادامه دارد.

موضوع سوم هم، فاصلۀ بود که دراثر اقدام نظامی شدید حکومت نور احمد اعتمادی برعلیه ملاها و لت و کوب شان در مسجد جامع پل خشتی در بین حکومت و جامعۀ مذهبی افغانستان به وجود آمده بود. [قرار رویات متعدد و معتبر، نوراحمد اعتمادی در اثر شکایت دولت شوروی به این کار اقدام نمود که در پاداش آن دولت شوروی به نور احمد اعتمادی،عالی ترین نشان آنکشور یعنی (نشان لینن) را به او اعطاء نمود و کذا شوروی بعداً آرزومند بود، که اعتمادی را به اریکه قدرت درافغانستان برساند ولی حفیظ الله امین با درک همین موضوع، اعتمادی را به قتل رساند – مومند]

قابل تذکر است که هدف شاه از انتخاب اعتمادی برای مقام صدارت، اعمار یک پل لرزانک میان خودش و آغه لاله سردار داؤد خان بود، زیرا اعتمادی یکی از چوکره های سردار به شمار میرفت و اعتمادی یگانه کسی بود که با مادۀ مترقی و انقلابی قانون سال 1964 که به اجاره داری حکومت سرداران خاتمه داد، مخالفت نمود.

شفیق که موضوع پشتونستان را خیلی پیچیده تر تشخص کرده بود، ترجیح داد تا اولتر به حل معضلۀ آب دریای هلمند با ایران بپردازد.

موضوع آب دریای هلمند نخست در دورۀ امیرشیرعلی خان به حکمیت گولد سمت و جنرال پالک واگذار شد، که حکمیت شان به نفع ایران بود و موجب آزردگی امیر شیرعلی خان شد.

در عصرامیر حبیب الله خان، درنتیجۀ شکایت ایران،هیأت انگلیسی به رهبری مک ماهون و گولد سمت به منطقه آمده و همان فیصلۀ قبلی را که از بند کمال خان دو قسمت برای افغانستان و یک قسمت برای ایران آب داده شود، مجدداً تائید کرد، ولی باز هم شکایت ایران دوام کرد و سبب شد که در دورۀ حکومت سردار هاشم خان بار دیگر کشیدگی صورت گیرد، که در نتیجه وزیر خارجه ایران به کابل بیاید و بعد از مذاکراتی قرار دادی را با علی محمد خان وزیر خارجه امضاء نماید که به اساس قرارداد مذکور آب دریای هلمند، اعتبار از بند کمال خان بین دو کشور نصف میگردید، که این قرار داد را دورۀ ششم شورای ملی به ریاست سلطان محمد خان شیرزوی تصویب نکرده و لغو نمود، چنانکه موضوع شکایت ایران تا حکومت محمد موسی شفیق باقی ماند.

سر انجام قرارداد جدید بین حکومت محمد موسی شفیق و حکومت ایران به ریاست امیرعباس هویدا به امضاء رسید.

بر مبنای این قرارداد، آبی که از افغانستان عبور آن را از نقطۀ سرحدی تضمین میکرد، از نصف و یک ثلث به کمتر از بیست در صد کاهش یافت و مقرر گردید تا برای هر مقدار آب اضافی که از سرحد بگذرد، ایران بهای آن را تادیه کند.

به مجردیکه قرار داد نشر شد، غوغای بزرگی به تحریک گروه های چپ به راه انداخته شد و آب فروشی را به خاک فروشی توجیه کردند و نشرات زننده ضد شفیق صورت پذیرفت، مگر شفیق هدفی داشت تا با حل این معضله و داشتن توافق ایران راه را برای معاونت های اقتصادی ایران و کشور های غربی باز نماید و افغانستان را از وابستگی خاص شوروی برهاند.

شفیق توجهی به این همه تخریبات نکرد و قرار داد را به تصویب هردو مجلس پارلمان یعنی مشرانو جرګه و ولسی جرګه افغانستان و توشیح پادشاه برساند.

شفیق با این قرار داد خواست با بدست آوردن مساعدت ها از بلاک غرب ، ایران و کشورهای عربی افغانستان را از زیر نفوذ و بار دولت شوروی نجات دهد.

[کاری که حکومات افغانستان در طول 150 سال به شمول حکومت مقتدر ده سالۀ سردار محمد داؤد خان توفیق حل آن را بدست نیاورد]

موضوع دومی که شفیق میخواست به آن رسیدگی نموده و نقطه پایان بر آن بگذارد، هرج و مرجی بود که گروه های چپی با استفاده سوء از آزادی ها و ارزش های دیمکراتیک قانون اساسی سال 1964 دامن زده میشد، شفیق با طرز کاری که در پیش گرفته بود و مخالفین پیشبینی میکردند که در دورۀ که مجلس سیزدهم را در پای انتخابات با داشتن حزبی بوجود آورد، دیگر مشکلی روبروی آن نمی ماند و به هرترتیبی که شده موضوع پشتونستان را نیز حل خواهد کرد و دیگر از یکطرف مخالفین سیاسی خلع سلاح میشوند و از جانب دیگر یگانه مسأله ایکه افغانستان را به شوروی تقرب بخشیده و از غرب فاصله داده بود یعنی معضلۀ پشتونستان از بین میرود و راه برای تغییرعمیق سیاسی فراهم میگردد.

شوروی از ترس اینکه افغانستان به طرف غرب سقوط نکند و به کلی از حیطۀ نفوذ شوروی خارج نشود، دیگر به دوام رژیم شاهی راضی نبود.

سردار محمد داؤد شخصیت قوی ای بود که با ده سال حکومت از سال 1953 تا سال 1963 به حیث مرد کار و پیشرفت افغانستان شناخته شده بود. در دورۀ کار او بود که اردو به تحولی رسیده و افسران نظامی از طریق کوپراتیف کلوپ عسکری می توانستند تمام لوازم زندگی را به قیمت ناچیزی بدست آورند.

از همه مهمتر سردارداؤد پرستیژ اردو را زیاد بلند برده و تحول فنی را در اردو وارد کرده بود، لذا در بین افسران بلند پایه، متوسط و پائین رتبۀ اردو از محبوبیت خاصی داشت.

وقتی سردار داؤد سرعت اقدامات موسی شفیق را ملاحظه کرد، فکر کرد که اگر اقدامی ننماید، قانون اساسی تطبیق میگردد، قانون احزاب نافذ و شفیق که هم ملاست و هم مدرن و هم از اعتماد و حمایت شاه برخوردار است، ازیکطرف به حیث تحصیل یافته امریکا، از جانب اضلاع متحده امریکا و هم انگلستان و از جانب دیگر، ایران را که در آن زمان ژاندارم منطقه میدانستند، از حکومت شفیق ، حمایت سیاسی، عملی و مالی خواهند کرد. لذا دیگر چانسی برای سردار محمد داؤد نمی ماند، که با ناکام ساختن قانون اساسی 1964 بتواند راه را برای بازگشت خود به قدرت باز نماید، لذا آمادگی برای عملی ساختن کودتا سرعت بخشید.

چون شوروی در بین محصلین نظامی افغان در شهرها و پوهنتون های نظامی اتحاد شوروی نفوذ کرده و تعداد زیادی را به طرف خود و ایدیالوژی کمونستی جذب کرده بود و تعداد زیادی را ترغیب کرد تا خود را به سردار داؤد نزدیک و طبق پروگرام، با وی همکاری نمایند.

همان بود که جناح پرچم که بیشتر با مسکو نزدیک بود و رهبر شان ببرک مورد اعتماد خاص برژنف رهبر شوروی قرار داشت و در اردو، هسته های نظامی خود را تشکیل کرده بودند، همه اعضای این حلقه های نظامی را هدایت داده بود، تا با سردار محمد داؤد نزدیک شده طبق هدایت اوکار نمایند.

همان بود که در تابستان 1973 که شاه برای معالجۀ چشم به اروپا رفته بود، کودتای 26 سرطان، تحت قیادت داؤد خان صورت پذیرفت.

به همین منوال، شفیق که از دو قدرت نیز مستفید میشد، قدرت روحانیون، ملا ها و محافظه کاران و از طرفی از نیروی جوانان روشن فکر، و سردار داؤد با کودتا سیر دیموکراسی را متوقف ساخته نمی توانست و دورۀ احزاب آغاز میشد، بدون تردید در دورۀ سیزدهم اکثریت را در پارلمان بوسیلۀ حزبی که تأسیس میکرد بدست میآورد، زیرا ملا ها خود را در جسم و روح شفیق میدیدند که یگانه کلیسای را که غربی ها در کارته سه اعمار کرده بودند، تخریب کرد.

شفیق یکی از اعضای حرکت ویښ زلمیان نیز بود و روابط نزدیکی با برجسته ترین اعضاء این حزب مانند مؤسس حزب محمد رسول خان پښتون داشت.

شفیق توان آن را پیدا کرده بود که طرفداران افکار دیو بندی به خاطر پدرش مولوی محمد ابراهیم کاموی حمایت کنند.

مدرسی ها هم به خاطر اینکه یک مدرسه ای خود را به قدرت حفظ کنند.

و مدرنیست ها و جوان ها و تحصیل کردگان کشور های جهان غرب، نیز ترجیح میدادند که از یک مدرنیست با مود لباس شیک اروپایی و طرز حیات اروپایی طرفداری نمایند، تا باشد مدرنیزم که با سقوط حکومت امان الله خان سقوط کرد، در پایان رژیم مشروطۀ محمد ظاهرشاه، با اقدامات شفیق و حمایت شاه ترقی خواه و منور که خود یک مدرنیست بود، دوباره احیاء گردد، و کمک های بزرگی که ایران، کشورهای غربی و عربی ارائه کنند، دیگرافغانستان در مدت کوتاهی از مرحلۀ رو به انکشاف، به کاروان ممالک در حال رشد سریع شامل بگرداند.

یکبار دیگر به تأکید میگویم که سردار محمد داؤد وقتی ملاحظه کرد که موسی شفیق قضیه آب دریای هلمند را با امضاء قرار دادی با ایران حل کرد و امکان داشت در سال دوم حکومت خود به حل مسألۀ اختلاف افغانستان با پاکستان نیزمؤفق گردد و راه برای رسیدن به قدرت وی ، کلاً مسدود گردد، لذا تصمیم به کودتا گرفت و کودتای 26 را به همکاری ایادی کرملن به راه انداخت.

باید بگویم که دهۀ دیموکراسی، یگانه صدراعظمی که کوشش فراوان به عمل آورد تا زمینه را برای آوردن تغییرات بنیادی در ساحۀ سیاست خارجی افغانستان آماده بسازد، موسی شفیق بود، که در دورۀ بسیار کوتاه هفته ماهۀ صدارت خود، به این استقامت حرکت را شروع کرده بود تا سیاست خارجی افغانستان را برای بار دیگر موازنۀ خود را بیابد و در بین روابط اتحاد شوروی و غرب یک توازن جدید بوجود آید و استقلال افغانستان در ورای این توازن سیاسی، مصئون تر ګردد، که متأسفانه، کودتای سرطان، به این همه آرزوها و پلان های دورۀ حکومت شفیق نقطۀ پایان گذاشت.

نظریات مورخ، دیپلومات و سیاستمدار ورزیده، سید قاسم رشتیا:

شاغلی رشتیا در کتاب خاطرات سیاسی خود، در مورد شفیق مینویسد:

«با روی کار امدن حکومت شفیق، جریان امور سرعت بی سابقه ای پیدا کرد، شفیق با انرژی و اهداف بلندی که داشت، برخلاف حکومات قبلی دهۀ دیمکراسی، تحرک بی سابقۀ را در بدنۀ حکومت ایجاد کرد.

چنانکه حکومت شفیق تلاش جدی به خرچ داد تا سیاست خارجی کشور را از نفوذ سنگین مسکو رها سازد و به نوعی پالیسی فرار از مسکو یا تعادل و موازنۀ بخشی در سیاست خارجی کشور دست بزند.

شفیق با تحکیم روابط با کشور های اسلامی، عربی و هم سایگان، تلاش به عمل آورد، تا استقلال عمل بیشتری برای افغانستان در عرصۀ بین المللی کسب کند.

یکی از گام های بزرگ حکومت شفیق، جرئت و جسارت او در حل اختلاف دیرینۀ منطقه ای، یعنی امضاء معاهدۀ آب دریای هلمند با ایران در سال 1351 بود، اقدامی که گرچه با مخالفت های داخلی تند رو ها مواجه شد، ولی این امر مبین و نشان دهندۀ قاطعیت و نگاه واقع بینانۀ حکومت او در روابط بین المللی بود.

در مجمومع حکومت محمد موسی شفیق یک حکومت مبتکر، پر انرژی و اصلاح طلب بود، که به دلیل کودتای 26 سرطان داؤد خان، فرصت نیافت پروگرام ها و پلان های بزرگ خود را به پایۀ اکمال برساند.

نتیجه گیری و تحلیلی از این قلم:

طوریکه هم وطنان گرامی در پاراگراف ها و سطور مندرج این مقاله، ملاحظه فرمودند، این قلم به منظور یک ارزیابی دقیق، همه جانبه و تاریخی دوره و اهداف بسیار اساسی و حیاتی برای تداوم اهداف قانون اساسی 1964 ، و بخصوص اتخاذ پالیسی سیاسی و اقتصادی حکومت محمد موسی شفیق، که افغانستان را از وابستگی تعاون عنعنوی و انقیاد اقتصادی و سیاسی و فرهنگی دولت شوروی که از زمان صدارت سردار داؤد خان، متکی برامتناع معاونت های اقتصادی و نظامی حکومت اضلاع متحده و کشور های غربی، و آنهم متکی بر اختلاف بسیار جدی و عمیق حکومت افغانستان با حکومت پاکستان به ارتباط داعیۀ پشتونستان، آغاز یافته بود، نجات دهد، به نظریات و تحلیل های چهار دانشمند محترم، هریک الحاج داکتر سید عبدالله کاظم، استاد اسبق پوهنتون کابل، نویسنده توانا و ژورنالیست و مبصرمعروف سیاسی، صباح الدین کشککی، وزیر اطلاعات و کلتور و صاحب امتیاز روز نامۀ معروف کاروان و هم چنان شخصیت فعال سیاسی و نویسنده و مبصر و ژورناسیت معروف حمید مبارز رئیس آژانس باختر و معین وزارت اطلاعات و کلتور، و مورخ، نویسنده وشخصیت معروف سیاسی سید قاسم رشتیا، خدمت هم وطنان تقدیم گردید.

به استثناء مقالۀ داکتر سید عبدالله کاظم، که صرف مشعر بردانش، کاردانی، لیاقت و اهلیت چشمگیر محمد موسی شفیق که در سنین جوانی از درایت و پختگی پیران و صاحبان درایت و بصارت برخوردار بود، مطلبی به ارتباط کودتای سرطانی علیه حکومت شفیق ندیدیم، ولی در نتیجۀ تحلیل های سه شخصیت بسیار وارد در امور سیاسی افغانستان، هریک، جنابان صباح الدین کشککی، حمید مبارز سید قاسم رشتیا، با قاطعیت تام و بدون تردید، به صراحت ملاحظه میگردد که هدف اساسی و بنیادی کودتای 26 سرطانی توسط گماشتگان دولت شوروی در ساحۀ نظامی و ملکی، سقوط حکومت موسی شفیق، مرتبط به پالیسی داخلی و خارجی سیاست آن حکومت مبتنی بر محور و مدار، نزدیکی به جهان آزاد و فاصله گرفتن و انقیاد اقتصادی، فرهنگی و سیاسی دولت شوروی است.

گرچه در مقالۀ داکتر کاظم، همچو مطلبی را که ذوات اخیر الذکر، مدعی اند، ندیدم، ولی یاداشت های دیگری از نظرات مشابه و متقن داکتر کاظم موجود است که صد در صد با استنتاج منطقی و تاریخی مرحومان، سید قاسم رشتیا، حمید مبارز و صباح الدین کشککی، وفق کامل دارد، یک بار دیگر، ذیلاً به تذکارآن پرداخته میشود:

نویسندۀ نامدار و یک شخصیت وطنخواه و حقیقت جوی ملی، محترمه میرمن ملالی نظام، در مقالۀ خودتحت عنوان :«بازنگری دهۀ دیمکراسی و اولین جمهوریت در افغانستان» متکی و مبتنی بر اقتباسی از کتاب داکتر سید عبدالله کاظم معنون به «شیوع سبوتاژها- صفحۀ 301» مطلب بسیار جالبی را در مورد نظر داکتر کاظم به ارتباط کودتای 26 سرطان تحریر داشته اند، بدین عبارت:-«…. شفیق میدانست که اقدامات او خطر جدی در قبال دارد و شوروی آن را به سادگی تحمل نمیکرد، اما چون راه دیگری نبود، ناچار برای نجات کشور از یک بحران سیاسی رو به تزاید که دیر یا زود از وقوع یک طوفان عظیم در کشور خبر میداد، دست به کار شود.

این طوفان بسیار سریعتر از آنچه گمان میرفت به وقوع پیوست و با حدوت کودتای 26 سرطان به رهبری محمد داؤد خان بساط چهل سالۀ سلطنت محمد ظاهر شاه برچیده شد که در قبال آن افغانستان بعد از یک دورۀ انتقالی دچار آشوب و مصیبت گردید.»

در نتیجه به صراحت و حکم وجدان فردی، ملی و اسلامی میتوان گفت که که کودتای سرطانی تواریش حسن شرق، به رهبری شهزادۀ سرخ (اصطلاح مجلۀ معروف شپیگل جرمن) [سردار داؤد خان در جواب جنرال قادر در روز جذب قادر به کودتا میگوید«هیچ نظامی جز سوسیالیزم نمی تواند افغانستان را نجات دهد»:«و ایادی کرملن علیه نظام ملی و اسلامی شاهی مشروطه، و بخصوص حکومت ملی و اسلامی و آزادی خواه محمد موسی شفیق، در موازات منافع و اهداف سیاسی اتحاد شوروی در افغانستان یک خیانت بزرگ ملی و تاریخی بود.

در قسمت اخیرسؤالاتی را عنوانی الحاج داکتر سید عبدالله کاظم، مورخ سیستانی، افتخار نو وارد ویب سایت افغان جرمن شاغلی جلیل زاد و افغان جرمن و تمام ذواتی که ممد و مؤید کودتای سرطانی هستتند مطرح می نمایم که به حکم شرف و وجدان و تمام مقدسات شان، جواب خود ها را صادقانه و جدانی ارائه نمایند:

سؤال اول:- آیا کودتایی 26 سرطان، در بطن خود کودتای ثور را پرورش نداد؟

سؤال دوم:- آیا همان ذوات پرچمی و خلقی که در کودتای 26 سرطان، یار و یاور و متحد داؤد خان بودند و کودتای 26 سرطان را به ثمر رساندند، مجری کودتای ثور نبودند؟

سؤال سوم:- الحاج سید عبدالله کاظم اتحاد سردارداؤد خان را با کمونستان در قسمت کامیابی کودتای 26 سرطان یک حرکت تاکتیکی قلمداد میکند، آیا همچو ائتلاف تاکتیکی سردار به حیث یک مسلمان با دشمنان خاک، ملت، تاریخ، مقدسات، فرهنگ، عنعنات، و کلتورملی، تاریخ و حاکمیت ملی، و اتفاق با جواسیس آفتابی کی – جی- بی، که سردار در روز کودتای کمونستان در برابر پیشنهاد قدیر، ایشان را چند نفر وطن فروش و نوکر بیگانه قلمداد نمود، در متن و بطن خود یک خیانت ملی نبود؟

سؤال چهارم:- آیا رد پیشنهاد قدیر در روز کودتای ثور، مبنی بر اعدام رهبران کمونستان، در حالیکه تانک ها و طیاره های شاطران و ایادی کی – جی – بی و به قول خود سردار، نوکران بیگانه و آنهم با عصبانیت سرداری اش، موجب مؤفقیت کودتای ثورنگردید؟

سؤال پنجم :- آیا مطابق به ادعای سردار داؤد، با اعدام کردن و در حقیقت مردارساختن رهبران خلق و پرچم، واقعاً از ایشان نزد ملت مسلمان افغانستان، شخصیت های بزرگ سیاسی ساخته میشد، و همچو عملی به قول سردار یک عمل غیر مسئولانه بود؟

سؤال ششم:- آیا همین کودتای سرطانی در واقعیت امر و در نتیجۀ عواقبش، عامل بنیادی و اساسی کشته شدن سردارداؤد خان و خانواده اش، و کذا تباهی ملت افغان و بربادی جبران ناپذیر افغانستان نگردید؟

سؤال هفتم:- آیا کودتای ثور طبق مرام و پلان دولت شوروی، نتیجۀ پالیسی فاصله گرفتن و فراراز نفوذ اقتصادی و فرهنگی دولت شوروی توسط داؤد خان و با پیروی حکومت محمد موسی شفیق، که سردارعلیه حکومتش با همدستی شاطران کرملن، کودتا کرد، نبود؟

سؤال هفتم:- اگر کودتای 26 سرطان با همین ماهیت و ترکیبش تحت رهبری شخص دیگری مانند میوندوال و یا داکتر یوسف خان انجام می پذیرفت، شمایان سردار پرستان، امروز او را به نام خائن ترین شخص در تاریخ افغانستان نمی شناختید؟

آیا ملیون بار بهتر نمی بود، که سردار با یاران کمونست خود کودتا نمی کرد و میگذاشت که محمد موسی شفیق با پالیسی فرار از نفوذ عنعنوی اقتصادی و فرهنگی و سیاسی از استعمارسرخ شوروی، و برای موفقیت دیموکراسی دهۀ قانون اساسی و ثبات عنعنوی موجب نجات ملت افغان و کشور افغانستان میشد؟

و آخرالدعوانا ان الحمد لله رب العالمین