د بواسيرو ناروغي

۱. تعریف (Definition) :

بواسیر یا هموروئید هغه ناروغي ده چې د مقعد (د غایطه موادو د وتلو لارې) او د ملا د وروستۍ برخې رګونه پړسېږي او غټېږي. دا رګونه د فشار له امله التهاب پیدا کوي او د درد، وینې بهېدنې او ناراحتۍ سبب ګرځي.

بواسیر په دوه ډوله دی:

• داخلي بواسیر (Internal Hemorrhoids): د مقعد دننه وي او اکثره درد نه لري، خو وینه ترې بهېږي.
• بهرنی بواسیر (External Hemorrhoids): د مقعد د باندې وي او درد، پړسوب او خارښت رامنځته کوي.

۲. لاملونه (Causes) :

د بواسیر مهم لاملونه عبارت دي له:

• اوږدمهاله قبضیت (Constipation)
• د حاجت پر مهال ډېر زور وهل
• اوږده ناسته، په ځانګړي ډول په تشناب کې
• میندوارۍ
• چاغښت (Obesity)
• د فایبر لرونکو خوړو کم استعمال
• د درنو شیانو پورته کول
• زیات عمر (د رګونو کمزوري کېدل)
• مزمن اسهال

۳. نښې او نښانې (Signs and Symptoms) :

د بواسیر ناروغ لاندې نښې لري:

• د حاجت پر مهال د تازه سرو وینو بهېدل
• د مقعد درد
• خارښت او سوخت
• د مقعد شاوخوا پړسوب
• د غوټې یا پړسیدلي رګ احساس
• د ناستې پر مهال ناراحتي
• د مخاط (Mucus) خارجېدل

۴. د خطر عوامل (Risk Factors) :

• عمر له ۴۵ کلونو پورته
• کورنۍ سابقه
• چاغښت
• میندوارۍ
• د فایبر کموالی
• کم فزیکي فعالیت

۵. اختلاطات (Complications) :

که درملنه ونه شي، لاندې ستونزې رامنځته کېدای شي:

• شدید خونریزي
• کمخوني (Anemia)
• د بواسیر ترومبوز (د وینې ټوټه جوړېدل)
• د بواسیر راوتل او بېرته نه داخلېدل (Prolapsed Hemorrhoid)
• انتان (په نادرو مواردو کې)

۶. تشخیص (Diagnosis) :

ډاکټر د لاندې لارو تشخیص کوي:

• د ناروغ د تاریخ اخیستل
• فزیکي معاینه
• د مقعد معاینه (Digital Rectal Examination)
• انوسکوپي (Anoscopy) د مقعد دننۍ کتنه
• سیګموایډوسکوپي یا کولونوسکوپي که د نورو ناروغیو شک موجود وي

۷. درملنه (Treatment) :

الف) غیر درملیزه درملنه :

• د فایبر لرونکي خواړه (سبزیجات، مېوې، غلې دانې)
• ډېرې اوبه څښل
• منظم ورزش
• د قبضیت مخنیوی
• د ګرمو اوبو په لوښي کې کېناستل (Sitz Bath)

ب) درملیزه درملنه :

• د درد ضد درمل
• د بواسیر کریمونه او مرهمونه
• د التهاب ضد درمل
• د قبضیت ضد درمل (Laxatives)

ج) جراحي درملنه :

که ناروغي شدیده وي:

• د ربړي کړۍ تړل (Rubber Band Ligation)
• سکلیروتراپي (Sclerotherapy)
• انفراریډ کوګولیشن
• د بواسیر جراحي (Hemorrhoidectomy)
• Stapled Hemorrhoidopexy

۸. مخنیوی (Prevention) :

• هره ورځ د فایبر لرونکي خواړه خوړل.
• لږ تر لږه ۲–۳ لیټره اوبه څښل (که طبي منع نه وي).
• منظم فزیکي فعالیت.
• د حاجت پر مهال زور نه وهل.
• د حاجت اړتیا نه ځنډول.
• د اوږدې مودې لپاره په تشناب کې نه کېناستل.
• د سالم وزن ساتل.

۹. د ناروغ لپاره سپارښتنې (Patient Education) :

• قبضیت ژر تر ژره درملنه کړئ.
• د مقعد پاکوالی وساتئ.
• که د مقعد وینه دوام وکړي، ژر ډاکټر ته مراجعه وکړئ.
• د ډاکټر له مشورې پرته درمل مه کاروئ.
• که شدید درد، ډېره وینه، تبه یا د مقعد له برخې د غوټې دایمي راوتل رامنځته شي، بېړنۍ طبي ارزونه ضروري ده.

۱۰. پایله (Conclusion) :

بواسیر یوه عامه ناروغي ده چې د مقعد د رګونو د پړسېدو له امله رامنځته کېږي. اصلي لاملونه یې قبضیت، د حاجت پر مهال زور وهل، میندوارۍ او چاغښت دي. د ژوند د طرز اصلاح، د فایبر لرونکي خوړو استعمال، کافي اوبه څښل او منظم ورزش د دې ناروغۍ په مخنیوي او درملنه کې مهم رول لري. که نښې شدیدې وي یا وینه بهېدنه دوام وکړي، د متخصص ډاکټر معاینه او مناسبه درملنه اړینه ده.