از شمس النهار  و تجدد تا

از شمس النهار  و تجدد

تا :

نشريه «شريعت» و تعصب کور ملا کراسی طالبانی 

مصداق حال ما کلام شاعر است که :

ترقیات عالم روبه بالاست

ما از بالا به پایین می ترقیم

از شمس النهار ، بنیاد گزاری مطبوعات مدرن  ، آغاز تجدد و مدرنیته در نیمه دوم قرن (۱۹ م )

تا :

رادیو شریعت  ، طالبانیزیم  و مردود خواندن تجدد  ،  در اخیر ربع اول قرن (۲۱ م )

در نیمه دوم قرن ( ۱۹ م ) علامه سید جمال الدین و در اخیر ربع اول قرن (۲۱ م) هیبت اله آخوند طرازدیوبندی

اوایل قرن (۲۰ م ) نهضت مشروطیت و سر باختن سالار آن مولانا محمد سرور واصف قندهاری در راهآزادی و با این پیام وخشورانه تاریخی :

ترک جان و ترک مال و ترک سر

در ره مشروطه اول منزل است

در اواخر ربع اول قرن ( ۲۱ م ) برقراری امارت اسلامی ( اسارت اسلامی ) قندهار

در اوایل قرن ( ۲۰ م ) سراج الاخبار و مولوی عبدالروف “ خاکی ”

در اخیر ربع اول (۲۱ م ) شیخ عبدالحکیم « بحر العلوم » اکوره ختک پاکستان

صد سال قبل :

قانون اساسی ، قانون مطبوعات ، نهضت امانی و محمود طرزی ، داوی ، محمد ولی خان دروازی ، لودین،  غبار ، نذیهی   و در تداوم آن محمودی ، مولانا خسته ، سید اسماعیل بلخی ، انیس و …

در ربع اخیر قرن ۲۱ م ) و در روز مطبوعات :

فتوای قتل مخالفان در خارج توسط نطاق سابق شبکه حقانی

با این مرور ارتجالی و نه ارتجاعی ، کلام شاعر  که در شروع تذکار بافت ، مصداق حال و روز گار ما است .

مقصر کی است ؟

پاسخ عام و شعار زده ما این است که :

اجنبی و از انگلیس ، تا روس ، امریکا و پاکستان و …

اما :

جواب شعوری و نقادانه این است که :

خود ما و من مقصرم !

شاید این دلیل ساده پشتوانه استدلال ما شود که :

هیچگاهی و در تمام دوره ها در دفاع از ارزش‌ها و بویژه ارزش متعالی آزادی ، حق بیان و مطبوعات آزادپیگیر و استوار نبوده ایم .

به همین خاطر در روز جهانی جهانی مطبوعات حرف و سخن محکم  برای تبجیل ازین روز نداریم .

به هر حال :

باید پاسدار و مدافع مطبوعات آزاد باشیم که وجدان جامعه متمدن و رکن چهارم قدرت است .

افغانستان در شرق  و اسيا در رديف محدود كشور هاى قرار دارد كه سابقه داشتن مطبوعات ان تا يك ونيم ميرسد .

سوم ماه مى  روز جهانى ازادى مطبوعات است و افغانستان زیر سیطره طالبان  بسرعت دراه تهدید وتحدید ازادی مطبوعات سیر مینماید و حسب گذارش منتشره : 

 افغانستان زیر سیطره طالبان و در حدود پنجسال  اخیر بسرعت دراه تهدید و تحدید ازادی مطبوعاتسیر مینماید و حسب گذارش منتشره  ،  افغانستان در رتبه (۱۷۵ از ۱۸۰ ) کشور، در  در قعر جدول آزادیمطبوعات قرار دارند، که سیر نزولی و سقوط  هولناک را نشان میدهد .

شمس النهاربحيث اولين اخبار درنخستین مطبعه سنگی کشور ودر  باغ علم گنج به اهتمام مرحوممیرزاعبدالعلی خان ، بچاپ رسيد  .

این اخبارنقطه عطف تلاش امیرشیرعلیخان درتطبیق ریفورمها بخاطر دولت سازی و تغیرات اجتماعیبود و نشر ان درفهرست پیشنهادی سیدجمال الدین  افغان به امیر موصوف نیز وجود داشت .

از آن زمان تا کنون سیر و تطور مطبوعات با فراز و فرود های جدی همراه بوده است ،  ریفورم های امیرحبیب اله ،  زمینه نشر اولين و  دومین اخبار ( سراج الاخبار ) را  بوجود آورد و جنبش مشروطیت اول ودوم و تلاشهایمحمودطرزی که بحیث پدر ژونالیزم شناخته میشود ؛ صفحه یی با اهمیت در گشودندروازه های مطبوعات مدرن درکشورمیباشد .

خطاطی سراج الاخبار  بشمول عنوان همین شماره توسط خطاط بزرگ و معروف جناب سید ایشانحسینی فقید ، برادرارشد خطاط هفت قلمی و شخصیت بزرگ فرهنگی سید محمد داود حسینی فقید ،صورت گرفته است .

در دهه دیموکراسی شاهی بیشترین اخبار غیر دولتی و آزاد فعال بود و تعداد آنرا تا ( ۳۴ ) قید نموده اندوزیادترین اخبار و نشرات  دولتی بعد از نهضت امانی در سالهای حاکمیت ح د خ ا ( حزب وطن ) وجودداشت ،  البته آزادی مطبوعات درتمام این چهارده دهه با مد و جذر های جدی  و متفاوت همراه بودهاست .

 در دو دهه اخير در افغانستان ( ۸۶ ) تلویزیون ؛ ( ۲۲۲ ) رادیو و ( ۱۴۶ ) اخبار و مجله بنشر میرسد وجایگاه ( ١٢٢ ) را در جهانبحساب مطبوعات و آزادی آن احراز مینمود . البته در سالهاى اخير چندينمليون افغان در داخل و خارجافغانستان  در فیسبوک ، تويتر و …فعال می باشند  .

واضع است که تغیرات کمی چشمگیربود و اما متاسفانه « رکن » چهارم قدرت ( مطبوعات و رسانه ها ) از لحاظ کیفی درسطح نازل قرار داشت و آفت انجیوسالاری نیز درین تنزیل نقش داشته است .

طرح این سوال حایز اهمیت جدی است که :

 چرا مجموع نشرات به محور منافع افغانستا ن فعاليت نميكردند ؟

 موثریت این نشرات در مسایل اساسی صلح ؛ ثبات و گذار به بازسازی و رفتن بشاهراه ترقی از چه قراربود  ؟

 آیا در راه وصل کردن روان بودند و یا در مسیر فصل کردن تیشه میزدند ؟

 و در یک سخن ،  در جدل تاریخی علم و جهل جایگاه ان در کجا بود  ؟

 البته بررسی این سوالات ایجاب نقد و ارزیابی دقیق و مسلکی را مینماید .

كمال مطلوب است تا  صحبت پیرامون ازادی مطبوعات را ، با ذكر خير يكى از سابقه داران اهل مطبوعاتو مبارز استوار و پيگيرازادی مطبوعات  ، اين ياداشت را پايان دهيم :

اين شخصيت ارجمند ملى و حقوقدان سابقه دار جناب عبدالحميد  ” مبارز ” ،  نويسنده اثار فراوانميباشدکه با مشروطیت  سوم افغانستان حشر ونشر داشته و درسال ( ١٩٥٧ م ) مدير مسوول روزنامهانيس و در رژيم هاى مختلف عهده دار وظايف مهم بوده است .و تا اخیر عمر و در بيشتر از نود سالگى  كماكان مدافع ازادى مطبوعات بود و در حسرت ازادی به جاودانه گی پیوست ، که  روانشان را شادمیخواهیم  .

 روان بزرگان را که با فدارکاری : 

بخاطر تجدد ، ترقی و گذار تاریخی افغانستان از عقب ماندگی قرون بشاهراه انکشاف و پیشرفت صادقانه تلاش نموده اند گرامی بداریم و برای کسانیکه در : 

در جدل جاری : 

مشروعه و مشروطه 

بخاطر ازادی و مطبوعات آزاد  ، مبارزه مینمایند و متحمل مشقات گردیده اند ، موفقیت ارزو‌نماییم . 

در یادهانی ازین روز  روان خبر نگاران و مبارزان آزادی مطبوعات که جام شهادت نوشیده اند ، شادمیخواهیم .

باذکر  شعری که در پیشانی اخبار شمس النهار درج است و به امید ازادی و مطبوعات آزاد این یادواره رامی بندیم  :

کاری  که  بر تو کل تو کردم  ابتدا

یارب به فضل خویش رسانش به انتها

 با حرمت

میر عبدالواحد سادات

مبرمتر از  بحث دیورند

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: