بیست و پنجمین سال تجاوز امریکا به افغانستان

۷ اکتوبر مصادف است به درد آور ترین خاطره تجاوز یک ابر قدرت زورګو و هژمونیست به افغانستان.

امریکا فاتح جنګ سرد از طریق اشغال افغانستان رسیدن به دو هدف را نشانه ګرفته بود :

– پُر ساختن خلأ ناشی از عقب نشینی شوروی از آسیای مرکزی با استفاده از تخته خیز افغانستان و

ـ اعلام معادله جدید قوأ در چوکات دنیای یک قطبی که حرف اول و آخر را امریکا بزند.

جنګ امریکا با افغانستان به وضاحت با اعلام یک دروغ آغاز شد. این دروغ رابطه افغانستان با انفجار نویارک بود. با استفاده از شبیه این دروغ قبلن حکومت صدام حسین ( متهم به تلاش برای دستیابی به اسلحه ذروی ) ساقط شده بود.

اشغال بیست ساله افغانستان عواقب نا مطلوبی برای افغانستان، منطقه و امریکا به جاه.

افغانستان :

حد اقل یک صدو شصت هزار تلفات انسانی ( راپور ملل متحد ). تولید کننده ۹۰ در صد مواد مخدر در جهان. مهاجرت های کتلوی در داخل و خارج. نفاق در میان مردم و قومی شدن منازعات. تعمیق ریشه های اسلام سیاسی و رادیکال مخالف حقوق زنان و تعلیمات متوسط و عالی دختران. نقص حقوق بشر توسط قوای اشغالګر و حکومت دست نشانده از طریق دستګیری خودسرانه و شکنجه در توقیفګاه های مخفی. ترویج فساد اداری. تبدیل جنګ سالاران از جنګجویان پراګنده به سهمداران حکومت. رخنه شدید استخبارات خارجی بخصوص همسایه ها در تعاملات سیاسی داخلی. فقر و وابستګی شدید افغانستان بکمک های خارجی.

در مدت بیست سال اشغال امریکا در افغانستان، ساختار سنتی قوم محور ملت دچار فرسایش و ضعف شد بی آنکه بدیل آن پیرامون ضابطه همشهری ( شهروند ) و ملت مدرن شکل بګیرد. این تغییر ساختاری نطفه تمایلات ګریز از مرکز را در بطن جامعه تزریق کرد که با خروج قوای امریکا هرچند ګاهی امنیت نسبی برخاسته از حاکمیت طالبان را زیر سوال برد.

منطقه :

حضور امریکا در افغانستان ګرچه در آغاز با اجماع بین المللی همراه بود، به تدریج زمینه رقابت های آشکار و پنهان بازیګران منطقوی و جهانی را فراهم آورد :

کشور های منطقه به مرور زمان درک کردند که امریکا به بهانه جنګ با تروریزم در تلاش زمینه سازی حضور دایمی نظامی در منطقه است.

روسیه از نفوذ امریکا و ناتو در آسیای مرکزی نګران بود. چین پایګاه نظامی بګرام را که در اختیار امریکا قرار داشت برای امنیت خود منبع خطر میدانست. ایران تصور میکرد که افغانستان تحت کنترول امریکا بستر فعالیت مخالفین حاکمیت آخوند ها از جمله سلطنت طلبان خواهد شد.

پاکستان با اعلام پلان « افپاک » ناتو که قضیه افغانستان و پاکستان را در یک دوسیه تحت مدیریت ایساف جا میداد، در هراس بود. هراس ازینکه قوای امریکا و متحدین به بهانه مبارزه با تروریزم و بنیاد ګرایی اسلامی از خط دیورند عبور کنند و ذخایر ذروی پاکستان را تحت کنترول قرار بدهند.

پاکستان ماهرانه بازی در دو جبهه یعنی شریک امریکا و رفیق ګروه های اسلامی ضد امریکا را در پیش ګرفت. بحیث پارتنر ضد تروریزم ملیون ها دالر را به جیب زد. با کشیدن سیم خاردار در امتداد خط دیورند، به تحقق رویای تقسیم افغانستان خود را نزدیک ساخت.

امریکا :

متحدین ناتوی امریکا در مدت بیست سال اشغال افغانستان به این نتیجه رسیدند که جنګ در افغانستان هدف واحدی را دنبال نمیکند. مقابله با تروریزم، ملت سازی، کنترول ذخایر ذروی پاکستان، رقابت با چین و روسیه اهداف پراګنده و نا منسجمی بودند که امریکا در مدت حضور نظامی در افغانستان شرکای جنګ را در اطراف آنها جمع کرده بود. فقدان یک ستراتژی واحد و هدفمند موجب شد که امریکا در جنګی که با بیش از جهل کشور آغاز کرده بود، در اخیر تنها بماند. تنها، آنهم در یک محیط مملو ازدشمنان رنګارنګ از جمله : در خارج افغانستان چین، پاکستان، روسیه و ایران. در داخل افغانستان هم طالبان با تحمیل تلفات ۲۴۰۰ سرباز به امریکا و ۱۵۰۰ سرباز به متحدین امریکا.

بنابران امریکا مصلحت دید که از افغانستان خارج شود. درین مصلحت عواقب عقب نشینی برای افغانستان و اعتبار امریکا در جهان در نظر ګرفته نشد.

ـ خروج امریکا از افغانستان شتاب زده و غیر مسئولانه بود : تشکیل حکومت بعد از خروج قوای مهاجم بر مبنای تفاهم میان افغان ها عملی نشد. طالبان خود را منحیث یګانه مستحق فرمانروایی مطرح کردند. در نبود یک بدیل حق هم داشتند. طالبان حکمروایی را پاداش قربانی های خود در راه آزادی افغانستان قیاس میکردند.

امریکا توانست القاعده را پراکنده کند، اما نتوانست طالبان را حذف نماید. زیرا طالبان جذبات ملی، مذهبی و آزادیخواهی افغان ها را تمثیل میکردند و آتش جبهات جنګ را ګرم نګاه داشته بودند.

ـ روسیه عقب نشینی امریکا را به ضعف آنکشور تعبیر کرد و بالای اکراین حمله نمود.

نتیجه :

امروز افغانستان دومین بار زیر حاکمیت طالبان قرار ګرفته است. طالبان در عرصه ساخت و ساز موفق اند. اما حکومتداری به نمایش ګذاشتن چند پل هوایی خلاصه نمیشود. افغانستان فاقد قانون اساسی است. حکومت جوابده به پارلمان وجود ندارد. انزوای جهانی به حملات پاکستان به افغانستان انګیزه داده است. حقوق زنان با محدودیت مواجه و دختران از حق تعلیمات متوسط و عالی محروم اند.

طالبان که با مصلحت قدرت را قبضه کرده اند در طول پنج سال حکومتداری حتی یک بار از مطالبه تاوان جنګ تهاجمی امریکا حرف نزده اند. طالبان هیچګاهی از محاکمه جنایت کاران جنګی امریکا و متحدین صحبت نکرده اند. این بی تفاوتی موجب شده است که امریکا تصور کند با یک حکومت بیګانه از درک حقوقی سر و کار دارد و میتواند از پول منجمد شده بانکی افغانستان به متضررین انفجار نویارک پرداخت کند.

خلاصه کلام ! تروریزم و رادیکالیزم نه با جنګ بلکه با تعمیم سواد و دانش و فقر زدائی از میان میرود.

جنگ افغانستان به‌عنوان یک نمونهٔ کلاسیک نشان می‌دهد که مداخلهٔ نظامی بدون فهم عمیق از جامعه، تاریخ و ساختارهای محلی، به شکست می‌انجامد. « پایان »

۰۸/۱۰/۲۰۲۶

د افغانستان پر ضد هوايي بریدونه

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: