د پانقراس شدید وینه‌بهېدونکی التهاب

د پانقراس شدید وینه‌بهېدونکی التهاب يا (Hemorrhagic Acute Pancreatitis) يو خطرناکه ناروغي ده.

د پانقراس (Pancreas) د شدید التهاب تر ټولو خطرناکه بڼه ده. په دې ناروغۍ کې د پانقراس هضمي انزایمونه (Digestive Enzymes) د دې پر ځای چې په کولمو کې خواړه هضم کړي، د پانقراس خپله نسج هضموي. د دې له امله د پانقراس نسج مري (Necrosis) او د وینې رګونه زیانمنېږي، چې په پایله کې د پانقراس دننه او شاوخوا وینه بهېږي.

دا ناروغي څه وخت رامنځته کېږي؟

دا ناروغي تر ډېره د لاندې لاملونو له امله پیدا کېږي:

• د صفرا تیږې (Gallstones)
• د الکولو ډېر استعمال
• د وینې د غوړو ډېر لوړوالی (Hypertriglyceridemia)
• د پانقراس ټپ یا جراحي
• ځینې درمل
• ځینې ویروسي ناروغۍ
• د پانقراس د نل بندېدل
• کله ناکله یې لامل نه معلومېږي (Idiopathic)

نښې او نښانې :

د دې ناروغۍ مهمې نښې دا دي:

• د نس د پاسنۍ برخې ناڅاپی او ډېر شدید درد
• درد شا ته خپرېدل
• زړه بدوالی او کانګې
• تبه
• د زړه تېزه درزا
• د وینې ټیټ فشار
• د نس پړسوب
• د ساه لنډېدل
• د پوستکي ژېړوالی که د صفرا لاره بنده وي

په سختو حالتونو کې:

• بې‌هوښي
• شوک (Shock)
• د پښتورګو ناکامي  (Kidney Failure ) یا Renal Failur
• د سږو ناکامي(  Respiratory Failure) )
• د څو غړو ناکامي (Multiple Organ Failure)

د وینې بهېدنې ځانګړې نښې :

کله چې د پانقراس دننه وینه بهېږي، کېدای شي لاندې نښې څرګندې شي:

• د اړخونو شین یا ارغواني رنګ (Grey Turner Sign)
• د نامه شاوخوا شین رنګ (Cullen Sign)

دا دواړه د شدیدې داخلي وینې بهېدنې نښې دي.

د دې ناروغۍ خطر :

دا د پانقراس د التهاب تر ټولو خطرناکو ډولونو څخه دی.

ممکن لاندې ستونزې رامنځته کړي:

• شدید داخلي وینه بهېدل
• د پانقراس د نسج مړینه
• انتان
• وینه ککړېدل (Sepsis)
• د څو غړو ناکامي
• مړینه

که پر وخت درملنه ونه شي، د مړینې خطر ډېر لوړ وي.

تشخیص :

ډاکټران د لاندې لارو تشخیص کوي:

۱. د ناروغ تاریخ او معاینه :

• د درد ډول
• د الکولو یا صفرا تیږو سابقه

۲. د وینې ازموینې :

• Amylase
• Lipase (تر ټولو ارزښتناکه)
• د وینې بشپړ شمېر (CBC)
• د ځیګر ازموینې
• د پښتورګو ازموینې
• د وینې کلسیم
• د وینې غوړ (Triglycerides)
• د وینې د ټینګېدو ازموینې (Coagulation Tests)

۳. انځوریزې معاینې :

تر ټولو مهمې دي:

• د نس الټراساونډ
• Contrast CT Scan (تر ټولو غوره معاینه)
• MRI که اړتیا وي

CT Scan د پانقراس د مړینې او وینې بهېدنې اندازه ښيي.

درملنه :

دا ناروغي د بیړني بستر کېدو اړتیا لري، ډېری ناروغان د ځانګړې پاملرنې څانګې (ICU) ته اړتیا لري.

لومړنۍ درملنه :

• ډېر وریدی مایعات (IV Fluids)
• اکسیجن
• د درد ضد درمل
• د وینې فشار ساتل
• د ادرار او حیاتي نښو څارنه

تغذیه :

• که امکان وي، ژر د کولمو له لارې تغذیه (Enteral Feeding)
• که نه کېږي، ځانګړې وریدۍ تغذیه

که انتان موجود وي

• مناسب انټي‌بیوټیک یوازې د ثابت انتان په صورت کې

که وینه ډېره بهېږي

• د وینې انتقال
• د وینې رګ بندول د انژیوګرافۍ (Angiographic Embolization) له لارې
• که اړتیا وي، جراحي

که د پانقراس نسج مړ شوی وي

• د مړ نسج ایستل (Necrosectomy) که انتان یا دوامداره ستونزې موجودې وي.

مخنیوی :

د دې ناروغۍ د مخنیوي لپاره:

• د صفرا تیږو پر وخت درملنه
• د الکولو نه استعمال
• د وینې د غوړو کنټرول
• د شکر ناروغۍ ښه کنټرول
• د هغو درملو څخه ډډه چې د پانقراس التهاب رامنځته کوي (د ډاکټر په سلا)
• سالم خواړه او مناسب وزن

د ناروغۍ پایله (Prognosis) :

• که التهاب لږ وي، ډېری ناروغان په بشپړه توګه ښه کېږي.
• که وینه بهېدنه، د پانقراس د نسج مړینه او د څو غړو ناکامي رامنځته شي، د مړینې خطر ډېر لوړېږي.
• د ژر تشخیص او چټکې درملنې په صورت کې د ژوند چانس ډېر ښه کېږي.

لنډیز :

Hemorrhagic Acute Pancreatitis د پانقراس د شدید التهاب هغه بڼه ده چې د پانقراس نسج تخریبېږي او د وینې رګونه هم زیان ویني، له همدې امله داخلي وینه بهېږي. دا یوه طبي بیړنۍ (Medical Emergency) ناروغي ده چې ژر تشخیص، په روغتون کې بستر کېدل او تخصصي درملنه غواړي، ځکه د شوک، د څو غړو د ناکامۍ او مړینې خطر پکې لوړ وي.