تلاش تازه ملل متحد برای اکمال موافقتنامه نا تمام دوحه

 « رزماری دیکارلو » معاون سرمنشی ملل متحد در ماه های اخیر چندین بار با مقامات طالبان به قصد اکمال فصل ناتمام مذاکرات دوحه دیدار کرده است.

حساسیت اوضاع درون و بیرون افغانستان انګیزه جلب توجه ملل متحد به دوسیه افغانستان شده است:

ـ در داخل کشور فریاد افغان ها در باز کشایی مکاتب دختران، تشکیل حکومت بر مبنای قانون اساسی و … نه تنها جائی را نګرفت بلکه طالبان را بیش از پیش در غوزه تحجر فکری پیچاند.

ـ در بیرون کشور تبلیغات وسیعی بر ضد طالبان در اینکه آنها از اسلام روایت خود ساخته دارند و افغانستان به پایګاه فعالیت ګروه های تروریست و صدور افراطیت تبدیل شده است، جریان یافت. همین تبلیغات ذهنیت عامه بین المللی را علیه طالب شکل داده و پای نماینده ملل متحد را به افغانستان کشانید.

روی زمینه مساعد دشمنی جهان با طالبان، ترمپ ماموریت تصفیه حساب با آنها را به پاکستان سپرده است: برخورد مقامات نظامی و ملکی پاکستان با ترامپ که از سطح تملق (تملق را بعد ازین با نام شهباز شریف خوب ګره بزنید) به بردګی سیاسی سقوط کرده است، ممثل پیام خطرناکی به آدرس طالبان قیاس میشود.

این خطر یک توجیه حقوقی و سیاسی نیز دارد: در توافقنامه دوحه ذکر شده است که طالبان مکلف اند جلو حمله به امریکا و «متحدین امریکا» را از خاک افغانستان بګیرند. پاکستان «متحد منطقوی امریکا»، طالبان افغان را به راه اندازی جنګ نیابتی به پاکستان متهم میکند. این فقره موافقتنامه دوحه میتواند پای امریکا و پاکستان را به جنګ با افغانستان بکشاند (البته با تشویق پاکستان و بعد از تصفیه حساب با ایران).

از قراین چنان معلوم میشود که در حمله احتمالی آینده به ایران، پاکستان به مثابه شریک منطقوی امریکا عمل مینماید. استقرار نیروهای زمینی پاکستان در بلوچستان همسرحد با ایران به این معنا است که در صورت دوام جنګ احتمالن پروسه تجزیه ایران تسریع  خواهد شد. نا امنی در ایران، افغانستان را متأثر خواهد ساخت و به پاکستان در کمین نشسته موقع خوبی به هدف ایجاد جنجال در افغانستان را فراهم خواهد نمود.

ملل متحد از طالبان چه میخواهد؟

به قصد اختصارِ صحبت اګر از تعهدات امریکا در موافقتنامه دوحه که در مواردی ازان تخلف شده است بګذریم، طالبان در دو مورد محکوم به عدم رعایت تعهدات خود شده اند:

ـ  تفاهم با حلقات سیاسی باز مانده از جمهوریت اسلامی به منظور تشکیل حکومت همه شمول و

ـ  جلوګیری از فعالیت القاعده، داعش و غیره به قصد استفاده از قلمرو افغانستان بر ضد امریکا و متحدین امریکا.

روی هر یک این دو موضوع  مختصراً تبصره میکنیم :

۱ ـ تشکیل حکومت وسیع البنیاد :

موافقتنامه دوحه با تکیه به تفاهم طالبان با بازماندګان جمهوریت میخواست زیر پوشش حکومت همه شمول، زمینه رخنه باند های فاسد، مختلص، قاچاقبر و سکتاریست را در نظام سیاسی آینده افغانستان تضمین کند. این تلاش به سه دلیل ناکام شد :

 یک ـ  طالبان خود را فاتح میدان میدانستند و حاضر به معامله نبودند.

 دو ـ  اینکه طالبان با ذهنیت پاکسازی افغانستان از مفسدین دوره اشغال وارد معرکه شده بودند.

سه ـ  جناح مقابل مذاکره با طالبان ګروه یک پارچه و متحد دارای ظرفیت مذاکره نبودند. آنها به فرقه های پراګنده تقسیم شده بودند که هر یک قصد حفظ امتیازات قومی دوره اشغال را داشت.

ګمان نکنم که امروز پس از پنج سال حاکمیت تصفیوی طالبان تلاش نماینده ملل متحد  به قصد باز ګرداندن  ګروه های مافیایی قابل توجیه باشد. از همین لحاظ تمرکز ملل متحد باید روی مذاکره طالبان با عناصر پاک نفس، مسلمان و متعهد صورت بګیرد. طرف طالبان نیز باید در رابطه به مشارکت سیاسی  روی شخصیت ها و تشکیلات ملی و مسلکی تمرکز کنند و هر نوع معامله سیاسی را با ګروه های جنګی  منتفی بدانند.

یک نا رسایی غیر قابل توجیه در برخورد ملل متحد با طالبان اینست که ملل متحد با دور زدن از تقاضای تدوین قانون اساسی همیشه مطالبه تشکیل حکومت همه شمول را کرده است.

یک سوال: چرا ملل متحد به عوض تشکیل حکومت همه شمول مطالبه تدوین قانون اساسی را که زمینه اصولی تشکیل حکومت دارای قاعده وسیع را فراهم مینماید از طالبان نمیکند؟

به جواب عرض شود که ملل متحد در خارج تعاملات حقوقی تشکیل یک نظام سیاسی مبتنی به قانون اساسی، در تلاش جانشین ساختن حکومتی با ترکیب طالبان و جنګ سالاران وابسته به قوای اشغالګر بعوض حکومت برحال سرپرست طالبان است. یعنی یک حکومت سرپرست خارج چوکات قانون اساسی باید جای دیګری را بګیرد.

این پروسه عمر ګریز از قانون مدون و مسئولیت پذیری را طولانی میسازد. بنابران راه حل اصولی، درخواست عاجل تنظیم قانون اساسی از طالبان است. ملل متحد باید روی همین نکته تمرکز کند.

با تدوین و انفاذ قانون اساسی و تشکیل حکومتی که از لویه جرګه رای اعتماد ګرفته است، نظام مشروعیت میابد و بنیاد وسیع دریافت میکند. کار به اهل آن سپرده میشود و انحصار قدرت پایان میابد. پایان انحصار قدرت به معنای ختم نظام اسلامی نیست. نظام اسلامی از حالت غیر معمول فعلی در چوکات اصول قبول شده حقوق ملی و بین المللی جای میګیرد و مشروعیت داخلی و شناخت بین المللی دریافت میکند.

۲ ـ  جلوګیری از فعالیت القاعده، داعش و غیره به قصد استفاده از قلمرو افغانستان بر ضد امریکا و متحدین امریکا :

هوشدار خطر تروریزم از ناحیه افغانستان از جانب حلقات حکومتی شرق و غرب به تکرار بیان شده است. حمله اخیر استخبارات پاکستان به رستوران چینائیان در کابل روی این مقصد سازماندهی شده بود که به دنیا نشان داده شود که طالبان بالای ګروه های ترورستی کنترول ندارند. درین شکی نیست که در موجودیت و فعالیت باند های تروریست مبالغه میشود. اما خطرناک اینست که این مبالغه ذهنیت عامه را در بیرون افغانستان بر ضد طالبان شکل میدهد و زمینه را برای مقاصد مداخله ګرانه مساعد میسازد.

نتیجه :

طالبان با ملاحظه اوضاع فعلی افغانستان، منطقه و جهان در موقعیتی نیستند که جنګ  فکری را با دنیا ادامه دهند. آنها باید به خواست های معقول مردم افغانستان و جهان از چینل ملل متحد پاسخ مثبت بدهند: تدویر لویه جرګه، تدوین قانون اساسی، تشکیل یک حکومت مسلکی و مسئول، باز کردن درب مکاتب و پوهنتون به روی دختران، اعطای کار به زنان بخصوص در سازمان های غیر حکومتی زیر اداره ملل متحد  باید در دستور کار عاجل طالبان قرار بګیرد.

لجاجت دوامدار در سرکشی از انجام کار خیر افغانستان را بار دیګر معروض به فاجعه میسازد.

ملل متحد طالبان را در معرض آزمون سختی قرار داده است. طالبان متهم به استفاده از زور به قصد دور زدن از موافقتنامه دوحه اند. دریافت برائت از اتهام صرفاً با قبول مطالبات واقعبینانه و معقول ملل متحد میسر است.

۲۶/۰۱/۲۰۲۶    « پایان »

مکث کوتا در حواشی غوغای قتل قوماندان اکرام الدین

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: