تر ټولو خطرناک زندانونه

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین، والصلاة والسلام على سیدنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعین.
د افغانستان داسلامي امارت محترمو مشرانو، د پخوانیو جمهوریتونو مجاهدینو او ددیموکراسی علمبردارانو، د جمهوریت لوړپوړو چارواکو او د اوسني نظام ټولو مخالفینو!
السلام علیکم ورحمت الله وبرکاته .

په یاد ولری چې تر ټولو خطرناک زندانونه کوم زندانونه دي؟
زندان یوازې هغه ځای نه دی چې د اوسپنې میلې او لوړ دېوالونه ولري.
تر ټولو خطرناک زندان هغه دی چې انسان په خپله کږه اندېښنه او ناسم فکر کې بندي شي.
ظاهري زندان، که هر څومره سخت هم وي، د خلاصون هیله لري.
کېدای شي یوه ورځ یې دېوالونه ونړېږي، دروازې یې پرانیستل شي او انسان ترې ازاد شي.
خو که انسان د کږې اندېښنې په زندان کې بندي شي، نو د هغه د خلاصون لاره ډېره سخته ده؛ ځکه د دې زندان دروازه له بهر څخه نه، بلکې له دننه څخه تړل شوې وي.
کله چې انسان په کږه اندېښنه کې بندي شي، نو حقیقت نه شي لیدلی.
حتی که څوک ورته حقیقت ووایي، غوږ ورته نه نیسي.
د ده فکر دومره په خپل تصور، خپل غرور او خپلې دعوې کې بند شوی وي چې نور غږونه ورته نه رسېږي.
نو د خلاصون لاره څه ده؟
د فرعون او د فرعوني صفتونو مثال وګوری.
فرعون یوازې یو تاریخي شخص نه دی.
هر انسان چې د آنا او ځان‌محوری په بند کې وي، د فرعوني صفتونو له خطر سره مخ دی.
اَنا یعنې انسان یوازې خپل ځان وویني؛ خپل فکر، خپل مقام، خپل قدرت او خپله دعوه ورته حقیقت ښکاره شي او نور هېڅوک ونه ویني.
داسې انسان په حقیقت کې خپله دروازه پر خپل مخ تړلې ده.
هغه په یوه داسې زندان کې بندي دی چې کیلی یې هم له ده سره ده.
که دا دروازه ماتوي، باید خپله یې ماته کړي.
بل څوک د هغه پر ځای د ده د فکر دروازه نه شي خلاصولای.
کله چې انسان خپله اَنا ماته کړي، د حقیقت پر لور یوه کړکی پرانیستل کېږي.
بیا افق پراخېږي، د حقیقت رڼا ورننوزي، د معرفت نسیم لګېږي او انسان هغه څه لیدل پیلوي چې تر دې وړاندې یې د خپل غرور، تعصب او کږې اندېښنې له امله نه لیدل.
نو، ای د واک خاوندانو، ای د پرون او دنن سیاستوالو، ای د جمهوریت او امارت پلویانو او مخالفینو!
د بل انسان د فکر د سمولو تر څنګ، لومړی خپل فکر وڅېړی.
ځان ته وګوری چې ایا موږ د حقیقت په لټه کې یو، که د خپلې دعوې د ثابتولو په لټه کې؟
ایا موږ د خلکو خبرې اورو، که یوازې هغه خبرې اورو چې زموږ له فکر سره برابرې وي؟
ایا موږ د خپل مخالف انسان په سترګو کې هم د انسانیت او حقیقت یوه برخه وینو، که هغه په بشپړه توګه باطل ګڼو؟
ځکه تر ټولو لویه ستونزه دا نه ده چې انسان خطا کېږي؛ لویه ستونزه دا ده چې انسان خپله خطا حقیقت وبولي او بیا د خپلې خطا د دفاع لپاره د حقیقت دروازه پر خپل مخ وتړي.
د قدرت، سیاست، مذهب، قوم، ډلې او ایډیالوژی تر ټولو لوی امتحان دا دی چې انسان له اَنا څخه تېر شي او حقیقت ته غاړه کېږدي.

حقیقت د هېچا شخصي ملکیت نه دی.
نه امارت حقیقت په خپل انحصار کې راوستلای شي، نه جمهوریت، نه مجاهد، نه دیموکرات، نه مخالف او نه واکمن.
حقیقت له انسان څخه لوړ دی.

که د حقیقت پر وړاندې د زه دروازه وتړل شي، انسان زنداني کېږي؛ او که د زه دروازه ماته شي، د حقیقت پر لور افق پرانیستل کېږي.
نو تر ټولو ستره ازادي دا نه ده چې د زندان له دېوالونو څخه ووځو؛

تر ټولو ستره ازادي دا ده چې د خپل کاږه فکر، تعصب، غرور او اَنا له زندانه ووځو.

او شاید همدا د انسان د نجات لومړی ګام وي.

۲ – الله ج د سورة الأنفال، ۴۶م آیت کی داسی فرمایی :

وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ۖ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ

او په خپل منځ کې له یو بل سره شخړه او منازعه مه کوکوی، که نه نو کمزوري به شی او ستاسو قوت، شوکت او دبدبه به له منځه ولاړه شي؛ او صبر وکړی، بېشکه الله له صبر کوونکو سره دی.

دلته الله تعالی مسلمانانو ته د خپلمنځي اختلاف، شخړې او نزاع څخه سخت خبرداری ورکوي.

کله چې مسلمانان یو له بل سره په جګړه او اختلاف اخته شي، د هغوی اتحاد او قوت کمزوری کېږي او د هغوی هیبت، عزت او دښمن ته د مقابلې توان له منځه ځي.

وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ لفظاً د ستاسو باد به ولاړ شي معنا لري، خو په دې ځای کې باد د قوت، واک، شوکت، برم او غالب ځواک لپاره استعاره ده.

نو ددی مبارک آیت پیغام دا دی:
مسلمانان باید د اختلاف پر ځای یووالی، صبر، زغم او د حق پر بنسټ همغږي غوره کړي؛ ځکه خپلمنځي نزاع د ټولنې قوت له منځه وړي.

۳- د افغانستان داسلامي امارت مشرانو، د پخوانیو جمهوریتونو مجاهدینو او ددیموکراسی علمبردارانو، د جمهوریت لوړپوړو چارواکو او د اوسني نظام ټولو مخالفینو!
په یاد ولری چې :
خدای ج د کتابونو په پاڼو، ویناوو او کنفرانسونو کې، او همدارنګه د ویډیوګانو په کتلو کې مه لټوی.

خدای ج په خپلو زړونو کې ولټوی ؛ د خپل شاوخوا د هر څه په اړه په تفکر او ژوره اندېښنه کې یې ولټوی.

هغه مهال به خدای خپل څنګ ته ومومی، کله چې له یو بل سره مینه او رحمت کوی.

خدای ج به هغه وخت ومومی، چې په خپلو منځونو کې عدالت ټینګ کړی؛ هغه خیر او نېکي چې د ځان لپاره یې غواړی ، د نورو لپاره یې هم وغواړی.

خدای ج به خپل څنګ ته هغه مهال ومومی، چې له خپل ځان، له خدای او له نورو سره رښتیني او صادق اوسی.

خدای ج به خپل څنګ ته هغه وخت ومومی، چې د ځمکې د ظالمانو او متکبرانو پر وړاندې په لوړ غږ د حق کلمه ووایاست؛ او د هغه فکري آزادی دفاع وکړی چې خدای تعالی درکړې ده.

نو خدای ج ، د کتابتونونو په الماریو او د کنفرانسونو په تالارونو کې مه لټوی؛ ځکه چا چې خدای ج په خپل زړه کې ورک کړی وي، هغه به یې حتا د کعبې په دننه کې هم پیدا نه کړي.

افغانستان د داسې حساسې مرحلې په درشل کې دی چې نور یوازې پر اختلافونو، شعارونو او د یو بل پر ردولو خبرې بسنه نه کوي.

هېواد د ټولو افغانانو ګډ کور دی، او د راتلونکي په اړه هره سیاسي خبره باید له مسوولیت، واقع‌بینی او عملي حل‌لارې سره مل وي.

که موږ رښتیا د افغانستان د سولې، ثبات او پرمختګ غوښتونکي یو، نو باید د اختلافونو تر څنګ د ګډ راتلونکي لپاره هم روښانه فکر او عملي لاره ولرو.

په همدې موخه، لاندې خبرې د دې پوښتنې د مطرح کولو لپاره دي چې د اوسني وضعیت له بدلون وروسته باید څه ډول افغانستان جوړ شي او څوک یې د جوړولو عملي وړتیا لري.

—
۴ – دامارت اسلامی محترمو مخالفینو !
په یاد ولری چی :

یوازې شعار بسنه نه کوي؛ افغانستان عملي بدیل غواړي؟

په سیاست کې یوازې دا ویل چې دا حکومت دې لاړ شي کافي نه ده.

اصلي خبره دا ده چې که حکومت بدل شي، پر ځای به یې څه راځي؟

نن په افغانستان کې ډېر خلک له ستونزو، بېکاری ، اقتصادي کمزورتیا، سیاسي محدودیتونو او نامعلوم راتلونکي سره مخ دي.

په داسې حالت کې یوازې شعارونه، نیوکې او احساساتي خبرې د خلکو ستونزې نه شي حل کولای.

که څوک د اوسني وضعیت مخالف وي، باید خلکو ته په ساده ژبه ووایي:

موږ څه غواړو؟

د هېواد د راتلونکي نظام په اړه زموږ نظر څه دی؟

د خلکو د حقونو او آزادیو لپاره څه پلان لرو؟

اقتصاد او تعلیم به څنګه پیاوړي کوو؟

د امنیت او ملي یووالي ستونزه به څنګه حل کوو؟

او تر ټولو مهمه دا چې د اوسني حالت پر ځای کوم عملي او د منلو وړ بدیل لرو؟

رښتینی سیاسي حرکت هغه دی چې یوازې د یوه کس یا یوې ډلې پر ضد نه وي، بلکې د افغانستان لپاره روښانه هدف او عملي برنامه ولري.

افغانستان له داسې سیاست څخه ستړی شوی چې یوازې پکې شعارونه، تورونه او احساسات وي.

افغان ولس داسې روښانه او عملي بدیل غواړي چې د هېواد د ټولو خلکو حقونه خوندي کړي او افغانستان د ثبات، عدالت، تعلیم، اقتصاد او ملي یووالي پر لور بوځي.

حکومت بدلول یوه خبره ده؛ خو د یوه ښه او عادلانه نظام جوړول بله او ډېره مهمه خبره ده.

نو د افغانستان د راتلونکي لپاره باید پوښتنه یوازې دا نه وي چې څوک دې لاړ شي؟ او څوک دی راشی ؟
اصلي پوښتنه باید دا وي:

څه باید راشي، او څنګه به یې جوړوو؟

اصل ټکی دا دی چې که څوک د افغانستان د راتلونکي لپاره بدیل وړاندې کوي، باید یوازې تبلیغات ونه کړي؛ روښانه برنامه او عملي حل‌لاره هم ولري.

اوسنی افغانستان له جدي اقتصادي او بشري ستونزو سره مخ دی، او په عین وخت کې د طالبانو مخالفې ډلې هم په بېلابېلو سیاسي او بهرنیو ناستو کې د بدیل د جوړولو هڅې کوي.

بهر مېشتو محترمو مخالفینو ته یوه پوښتنه ؟

هغه افغان سیاسیون او د اوسني نظام مخالفین چې له هېواده بهر ناست دي او هره ورځ د نظام پر ضد تبلیغات او سیاسي تحرکات کوي، باید له ځانه یوه ساده پوښتنه وکړي:

تاسې د افغانستان لپاره څه غواړی؟

یوازې دا ویل چې دا نظام باید لاړ شي سیاسي برنامه نه ده.

یوازې د نظام بدنامول د افغانستان ستونزه نه حل کوي.

یوازې په بهرنیو کنفرانسونو کې ناستې او اعلامیې د افغان ولس راتلونکی نه شي جوړولای.

که تاسې د اوسني نظام مخالف یاست، نو خلکو ته واضح ووایاست:

که دا نظام سبا بدل شو، پر ځای به یې څه راځي؟

د افغانستان نظام به څه ډول وي؟
څوک به یې مشري کوي؟
د خلکو د رایې او ارادې ځای به څه وي؟
د ښځو او نارینه‌وو د حقونو مسئله به څنګه حل کېږي؟
اقتصاد او بېکاري به څنګه مهارېږي؟
له ګاونډیانو او نړی سره به مو اړیکې څنګه وي؟
د تېرو جګړو او اختلافاتو د تکرار مخه به څنګه نیسی؟
او تر ټولو مهمه دا چې څنګه به ټول افغانان په یوه سیاسي جوړښت کې ځان شریک احساس کړي؟

افغانستان نور د شعارونو، شخصي سیالیو او د واک د بیا ترلاسه کولو تږي سیاست ته اړتیا نه لري.

افغان ولس داسې روښانه، عملي او د منلو وړ بدیل غواړي چې د هېواد د ټولو خلکو لپاره وي.

له بهر څخه د افغانستان د ستونزو په اړه خبرې کول اسانه دي؛ خو د افغانستان د راتلونکي لپاره د یوه داسې نظام طرحه کول چې میلیونونه افغانان یې ومني، اصلي سیاسي امتحان دی.

نو د بهر مېشتو محترمو مخالفینو لپاره پوښتنه باید دا نه وي چې:

څنګه به موجود نظام کمزوری کړو؟

بلکې دا وي:

که موږ واک ته ورسېدو، افغانستان به څنګه جوړوو؟

ځکه د یوه نظام مخالفت سیاست دی؛ خو د یوه هېواد د راتلونکي لپاره بدیل جوړول، مسوولیت دی.

ولس به د هغه چا خبره ومني چې:

د افغانستان د ټولو خلکو د ګډ ژوند لپاره روښانه او عملي برنامه ولري؛

یوازې د نظام د ړنګولو خبره نه کوي، بلکې د بدیل نظام واضح طرحه وړاندې کوي؛

د واک لپاره د جګړې او زور پر ځای د سیاسي حل لاره غواړي؛

د افغانستان د خپلواکی او ملي ګټو ساتنه کوي او هېواد بهرنیو قدرتونو ته نه سپاري؛

د خلکو د حقونو، تعلیم، اقتصاد، امنیت او عدالت لپاره عملي حل‌لارې لري؛

خپل تېر سیاسي کار هم خلکو ته په صادقانه ډول تشریح کوي؛

او تر ټولو مهم، د ولس د منلو او رضایت لپاره واقعي سیاسي لاره مني.

ولس باید د هغه چا خبره ونه مني چې یوازې وایي: دا مه غواړی.
ولس باید د هغه چا خبره واوري چې وایي:
دا مه غواړی، پر ځای یې دا غواړو، او دا یې د جوړولو عملي لاره ده.

او د بهر مېشتو مخالفینو لپاره تر ټولو مهمه پوښتنه همدا ده:

تاسو له اوسني نظام وروسته د افغانستان لپاره دقیقاً څه غواړی، څوک یې رهبري کوي، او ولس څنګه پرېکړه کوي؟

افغان ولس نور یوازې شعار نه غواړي؛ ولس عملي برنامه، ثبات، عدالت او د خپل راتلونکي په اړه د پرېکړې حق غواړي.

هغه کسان چې پخوا یې د افغانستان په سیاست او حکومتولی کې امتحان ورکړی، ولس د هغوی تېر عملونه هېر کړي نه دي.

نو تر دې چې بیا د واک دعوه وکړی، لومړی باید ولس ته ځواب ووایی:

په تېر امتحان کې مو څه وکړل، او دا ځل څه نوي لری چې ولس دې بیا پر تاسو باور وکړي؟

په پای کې، د افغانستان د ستونزې حل د یوه کس، یوې ډلې یا یوه سیاسي جریان په لاس کې نه دی.

افغانستان د ټولو افغانانو ګډ کور دی؛ نو د راتلونکي جوړول هم د ټولو افغانانو ګډ مسوولیت دی.

که رښتیا د افغانستان د سولې، ثبات او پرمختګ غوښتونکي یو، باید له یو بل سره د دښمنی پر ځای د ګډ هدف لپاره کار وکړو.

ټول افغانان، د طالبانو په ګډون، باید د افغانستان د خیر، یووالي او راتلونکي لپاره د یوه ګډ سیاسي او ملي تفاهم په لټه کې شي.

موږ باید د دې پر ځای چې یوازې ووایو څوک دې لاړ شي او څوک دی راشی ، دا هم باید ووایو چې څنګه به یو قوي، عادلانه، با ثباته او د ټولو افغانانو لپاره د منلو وړ افغانستان جوړوو؟

افغانستان نور د بې پایانه اختلافاتو، شخصي سیالیو او تشو شعارونو توان نه لري.

وخت دی چې ټول افغانان د هېواد د وحدت، خپلواکی ، سولې، عدالت، تعلیم، اقتصاد او د راتلونکو نسلونو لپاره په ګډه کار وکړي.

افغانستان د ټولو افغانانو ګډ کور دی؛ راځی چې د یو بل د حذفولو پر ځای، د افغانستان د جوړولو لپاره سره یو ځای شو.
قاضی لودین .
وَالسَّلَامُ عَلَىٰ مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَىٰ
او سلام دې وي پر هغه چا چې د هدایت پیروي کوي.
August – 24 – 2026

هژدهم اگست سال ۲۰۲۶

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: