د بدن هورمونونه او غدې د بدن د توازن پټ ځواک

د انسان بدن د بېلابېلو هورمونونو په وسیله خپل عادي فعالیتونه تنظیموي. هورمونونه هغه کیمیاوي پیغام رسوونکي مواد دي چې د ځانګړو غدو (Glands) له لوري تولیدېږي او د وینې له لارې د بدن مختلفو غړو ته رسېږي، ترڅو د ودې، میتابولیزم، تولید مثل، احساساتو، هډوکو، عضلاتو او د بدن د اوبو او مالګو توازن منظم وساتي.

هایپوټالاموس (Hypothalamus) د دماغ یوه مهمه برخه ده چې د بدن د هورموني سیستم کنټرول تنظیموي او د هیپوفایز غدې (Pituitary Gland) فعالیت اداره کوي. هیپوفایز غده د بدن “مور غده” بلل کېږي، ځکه چې د بدن د ګڼو نورو غدو فعالیت هم کنټرولوي.

د هیپوفایز غدې مخکینۍ برخه (Anterior Pituitary) لاندې مهم هورمونونه تولیدوي:

د ودې هورمون (Growth Hormone – GH):
د هډوکو، عضلاتو او د بدن عمومي ودې لپاره مهم رول لري.

پرولاکټین (Prolactin):
په ښځو کې د شیدو تولید او د سینې فعالیت تنظیموي.

فولیکل محرک هورمون (FSH):
په ښځو کې د تخمدان فعالیت او په نارینه وو کې د سپرم تولید تنظیموي.

لوټینایزینګ هورمون (LH):
د تخمدان او خصیو فعالیت کنټرولوي او د جنسي هورمونونو تولید کې مرسته کوي.

ادرینوکارټیکوټروپیک هورمون (ACTH):
د ادرینال غدې هڅوي ترڅو کورټیسول (Cortisol) تولید کړي، کوم چې د فشار (Stress) او میتابولیزم په تنظیم کې مهم دی.

تایرایډ محرک هورمون (TSH):
د تایرایډ غده فعالوي ترڅو د بدن د انرژۍ، میتابولیزم او حرارت تنظیموونکي هورمونونه تولید کړي.

د هیپوفایز غدې شاتنۍ برخه (Posterior Pituitary) لاندې مهم هورمونونه ذخیره او ازادوي:

واسوپریسین (ADH):
د بدن د اوبو توازن ساتي او د ګردو فعالیت تنظیموي.

اوکسي‌ټو‌سین (Oxytocin):
د رحم د انقباضاتو او د مور شیدو په خارجېدو کې مهم رول لري.

نورې مهمې غدې او هورمونونه:

تخمدانونه (Ovaries):
استروجن او پروجسترون تولیدوي، چې د ښځینه تولید مثل سیستم تنظیموي.

خصیې (Testes):
ټیسټاسټرون تولیدوي، چې د نارینه ځانګړتیاوو او تولید مثل لپاره مهم دی.

ادرینال غدې (Adrenal Glands):
کورټیسول او نور مهم هورمونونه تولیدوي، چې د فشار او انرژۍ په تنظیم کې رول لري.

تایرایډ غده (Thyroid Gland):
د بدن میتابولیزم، انرژۍ او حرارت تنظیموي.