هشت مارچ

۸ مارچ برای بسیاری روز تبریک است؛ روز گل‌ها، پیام‌ها و جمله‌های زیبا. اما برای بعضی‌ها این روز بیشتر شبیه یک سؤال است تا یک جشن. سؤالی ساده اما سنگین: اگر برابری واقعاً وجود داشت، آیا اصلاً نیازی به چنین روزی بود؟

برابری انسانی مفهومی نیست که با یک تاریخ در تقویم محقق شود. برابری یعنی انسان پیش از هر چیز «انسان» دیده شود؛ نه جنسیتش، نه نقش‌هایی که جامعه برایش تعریف کرده است.
وقتی هنوز در بسیاری از جاها زنان برای حق آموزش، کار، انتخاب و حضور در جامعه باید بجنگند، تبریک گفتن به تنهایی بیشتر شبیه تسکین وجدان جمعی است تا تغییر واقعی.

۸ مارچ در اصل یادآور مبارزه بود؛ یادآور اعتراض‌هایی که از دل بی‌عدالتی و نابرابری بیرون آمدند. اما گاهی تاریخ‌ها آرام‌آرام بی‌خطر می‌شوند؛ تیزیشان گرفته می‌شود و به مراسمی نمادین تبدیل می‌شوند. در چنین وضعی، خطر این است که به جای دیدن مسئله، فقط درباره آن حرف‌های زیبا بزنیم.

وقتی نیمی از جامعه هنوز با محدودیت‌ها، ترس‌ها و دیوارهای نادیدنی روبه‌رو است، مسئله فقط «زن» نیست؛ مسئله انسان است. جامعه‌ای که نیمی از توان، اندیشه و حضور خود را محدود می‌کند، در حقیقت بخشی از آینده خود را محدود کرده است.

شاید معنای واقعی ۸ مارچ همین باشد: نه یک روز برای تبریک، بلکه روزی برای مکث کردن و پرسیدن. پرسیدن از خودمان، از جامعه، از تاریخ. این‌که چرا هنوز باید درباره حقوقی صحبت کنیم که باید بدیهی می‌بودند.

و شاید روزی برسد که دیگر نیازی به چنین روزی نباشد؛ روزی که برابری آن‌قدر طبیعی باشد که نه شعاری لازم داشته باشد و نه تقویمی. آن روز، ۸ مارچ دیگر یک مطالبه نخواهد بود؛ فقط یک یادآوری از مسیری خواهد بود که انسان برای انسان طی کرده است.