نعمت الله صدیقي

مصنوعي ځېرکتیا (AI) له «۲۰۲۰ م تر ۲۰۳۰م» لسیزې ته د ساینس او ټکنالوژۍ د اوج لسیزه وویل شوه او په اړه یې د ډېرو تېزو او توندو غبرګونونو له وړاندوینو معلومېږي، چې راروانې څپې یې تر دې هم پرشدته، ګټندویه او یا هم اندیښنه لرونکي دي؛ بلکې فعلاً…

سلیم راز مرحوم دې خدای وبخښي، له ننګرهار پوهنتون ورسره غږېدم، په خبرو خبرو کې مې ورسره د خپل لسانس د دورې د پایلیک «د متن سپړنې هنر» موضوع یاده کړه، چې دوی یې د اردو په اثر ساختیات او موږ یې راغښتواله بولو، بې له مقدمې او په ترخه خندا یې…

له موډرنېزم منظور هغه نظریاتي اړخ نه دی، چې اډانه یې د غرب له ژورو فکري او تاریخي اساساتو سره رګ و ریښه لري؛ بلکې د هغه معاصریت یا مهالني روش او تمایلاتو په مانا یې اخلو، چې د نړی حاکم تصور او قدرت یې د توازن او سیالی ساتنې ادعا لري؛ یعنې…

دا څو ورځې چې د سیمې او نړۍ جګړه له اورني شدت سره تر اوونیو اوښتې، ښايي زما په څېر د ډېرو خلکو زړونه او ذهنونه هم ورسره له معمول ډېر لرې ان تر دې چې وروسته یې هم خدای مه کړه همداسې پاشلي او له خورو ورو اغیزو خوندي پاتې نشي؛ ځکه چې د جګړې…

ځالو ته ځي او راځي زړونو کې یې سا نه راځي مرغۍ زموږ له ونو ځي لکه چې بیا نه راځي د جنګ شېبه ده، زه په تش کمربند څه کوای شم سترګې دې واړوه چې زړه کې مې درزا نه راځي دومره پوهېږم چې څېره دې منتشره وه بیا غږ دې رنځور دی؟ او که غږ دې بیا…

یو وخت داسې هم و، چې د ژبې په اړه په معمولي څه ویلو هم یو څوک د «اسلام ضد» او په «افغان ملتي» یادېدای شو؛ یعنې اسلام د مورنیو ژبو د پالنې او ترویج مخالف و او ملي والی یا ملت پالنه هم په عیبونو کې ګڼل کېدای شوه؛ خو اوس تقریباً دا تصور ختم…

ادبي تیوري، تصورات او اصطلاحات د ښاغلي محمود ایاز هغه وروستی اثر دی، چې په خاصه توګه د موډرنیزم او پوسټ موډرنیزم د ادبي او فکري اصطلاحاتو او تصوراتو تشریح او تحلیل لري؛ خو دای یې د ادبي تیوری اصطلاحات بولي او واقعیت دا دی، چې دا اصلاً د…

په لېونو سترګو دې روغ نه کړو ویشتلی دې و دا خو مې زړه و لکه ته، ښه که وژلی دې و هغه اوس نشته تماشې یې د ماضي برخه دي هغه اوس نشته، چې له پامه غورځولی دې و ما په باهو، ما په وخي، ما په بنګړې کې لېدې تا که خپل ځان لېدلی نه و شرنګولی دې…

یو خو هغه پېنځه حواس دي، چې موږ یې د ژوند په معمول کې ورسره عادي او په درک یې ورسره روږدي یو، چې بویول، لېدل، اورېدل، څکل او لمس کول دي؛ خو تر دغه پېنځګونو حواسو یې یو بل هغه چې زه یې د همدې درې یا څلورو په مستقیم اساس سربېره شپږم حس…

د معاصرو تخلیقي ادبیاتو د تحلیلي یا ارزونې په تقریبا ټولو اصولو او نظریاتو کې اساس متن او لوستونکي ته په دې وجه ورکړای شوی دی، چې د رولان بارت په خاص اعلان، چې «مصنف یا پنځګر مړ دی» او د دې بسټي نقطه او مدعا همغه د مانیز نظام هغه استدلال…