سرلوڅ مرادزی

افغان وطن او انګریزان  دوهمه برخه:  بېل یې کړه او اېل کړه (Divide and Rule ):  د دې لیکنې په لومړۍ برخه کې د ۱۸۴۹ کال څخه تر ۱۹۰۱ او بیا تر ۱۹۴۷ کال پورې د برتانوي هند په مهال، د ډیورند کرښې په کوزه غاړه د افغان وطن (پښتونخوا)، استعماري …

افغان وطن او انګریزان  لومړۍ برخه:  بېل یې کړه او اېل یې کړه (Divide and rule):  انګریزانو د خپلې استعماري واکمنۍ د پراختیا او چلولو لپاره د ځای، قومونو، مذهبونو، ټولنیزو طبقو او سیاسي شرایطو له مخې بېلابېلې لارې لټولي او کارولې، لکه د…

سړی کله ناکله په یوه مفکوره، عقیده، ایډیالوژۍ او خپله لید توګه کې دومره ښکېل او بند پاتې شي چې بل بدیل لوری ورته نه ښکاري. که دې سره یو بل حالت هم ملګری شي چې نه غواړي خپل دریځ وازموي او د نورو دلایل هم نه اوري، نو دا په پای کې د فکر د جمود…

د ماښام تیاره کې ووځه له کوره  چوپ تېرېږه د ملا، جومات له لوره  د مارانو غار کې و نه وهې ګوتې  ځان دې ساته د تور مارد نیش له زوره  حضور واخله د یارانو په محفل کې  لذت واخله د پیالو جنګ کې له شوره  که په عدل کې نظیر د ساقي نشته  په  …

شپږمه برخه:  لکه چې مخکې ورته اشاره وشوه، پښتنو په خپل داخلي قومي دود کې ځان ته «پښتون» ویلې او د افغان کلمه د نورو لخوا لومړی پښتون ته د پښتون په مفهوم او وروسته د افغانستان د ټولو اوسېدونکو یعنې افغان په معنا کارېدلې ده. پښتنو هم په خپل…

هغه بهرني پوهان چې افغان نوم یې د افغانستان د ټولو اوسېدونکو لپاره کارولې  پنځمه برخه:  د بهرنیو پوهانو په لیکنو کې د «افغان» نوم کارونه، په دوه بېلا بېلو مرحلو پورې اړه لري. په لومړي سر کې ځینو بهرنیو لیکوالانو د عربي، فارسي او هندې …

په تاریخي لحاظ د افغان نوم ته یوه ځغلنده کتنه څلورمه برخه: پښتنو خپل ځان ته پښتون ویلی، نو پوښتنه دا ده چې پښتنو لپاره د افغان نوم کارول له کومه راغی او بیا څنګه پښتنو دا نوم هم کله ناکله د ځان لپاره وکارولو؟ همدارنګه د افغان نوم څنګه عام…

د حکومت یا نظام په بدلون، ایا تابعیت او ملي هویت هم اتومات بدلېږي؟  دریمه برخه:  تابعیت یوازې په حکومت « Government» پورې اړه نه لري، بلکې د دولت «State» له وجود سره زیات تړاو لري. په عمومي توګه د حکومت یا نظام په بدلون سره تابعیت او ملي…

د ملي دولت جوړوني په بهیر کې له پخوا راهیسې د افغانستان رسمي سیاسي مفهوم دا شو چې«افغان» د هېواد د ټولو اتباعو لکه پښتون، تاجک، هزاره، ازبک، ترکمن، بلوچ، نورستانی، پشه یې او نورو لپاره، یو ګډ نوم شي. افغان یعنې د افغانستان وګړی. دلته…

ملي هویت (National Identity) څه ته وایي؟  ملي هویت هغه ګډ احساس، باور او تړاو دی چې د یو هېواد خلک ځان ورسره تړي او وایې، موږ د یوه ملت برخه یوو. یا په بل بیان، ملي هویت هغه ګډ احساس دی چې خلک ځان د یوه ملت، تاریخ، خاورې او ګډ برخلیک حصه …