نسلی که هرگز از او پرسیده نشد
از جوانانِ این سرزمین، چند بار به عنوانِ «سرمایه» یاد شده، و چند بار به عنوانِ « ابزار »؟
ای نسلِ خفته، این آینده منتظرِ سکوتِ تو نیست
بیدار شو ٫ فردا بدونِ تو ساخته نمی شود
تفنگ را زمین بگذار، قلم، معمارِ فرداست
اگر تو نایستی، هیچکس افغانستان را نمی سازد
از خاکسترِ نیم قرن، از سوختِ جنگ تا معمارِ فردا
جوانی که آینده را می سازد، نه تماشا می کند
بیدار شو، این خانه منتظرِ توست
نسلی که دیگر ابزار نمی شود
فردا را با دستِ خودت بنا کن
از سوختِ جنگ تا معمارِ فردا:
بیانیهای برای نسلِ جوانِ افغانستان.
نسلی که هرگز از او پرسیده نشد.
اگر تاریخِ پنجاه سالهٔ افغانستان را ورق بزنیم، یک سؤالِ دردناک همواره بی پاسخ مانده است: از جوانانِ این سرزمین، چند بار بهعنوانِ «سرمایه» یاد شده، و چند بار بهعنوانِ «ابزار»؟
پاسخ، تلخ و روشن است.
جوانِ افغان، در اغلبِ این نیم قرن، نه به مثابهٔ آیندهٔ ملت، بلکه به مثابهٔ سوختِ جنگ دیده شده ٫ پسری که باید تفنگ بردارد بی آنکه بداند برای چه می جنگد .
دختری که باید در خانه محبوس بماند بی آنکه بپرسند رؤیایش چیست ٫ جوانی که باید مهاجرت کند، نه برای ساختنِ چیزی نو، بلکه برای فرارِ صرف از مرگ.
این الگو، دیگر باید شکسته شود ٫ و شکستنِ آن، نه با اسلحه، که با آگاهی ممکن است.
تشخیصِ درد
چگونه نسلِ جوان به ابزار بدل شد
برای فهمِ این بحران، باید صادقانه بپرسیم:
چرا جوانانِ این سرزمین، به جای آنکه معمارِ آینده باشند، به سوختِ ماشین های قدرت تبدیل شدند؟
پاسخ در سه لایه نهفته است.
نخست، غیابِ روایتِ مستقل.
جوانِ افغان، در بیشترِ این دهه ها، هویتِ خود را نه از تجربهٔ شخصی و اندیشهٔ مستقل، بلکه از روایت هایی گرفته که قدرت های سیاسی، مذهبی، یا خارجی برایش ساخته اند.
وقتی روایتِ زندگیِ یک نسل، توسطِ دیگران نوشته شود، آن نسل به شخصیتی در داستانِ دیگران بدل می شود، نه نویسندهٔ داستانِ خویش.
دوم، اقتصادِ سیاسیِ جنگ.
جنگ های طولانی، نیازمندِ تأمینِ دائمیِ «نیروی انسانی» است ٫ و این نیرو، اغلب از میانِ جوانانِ فقیر، بی سواد، یا ناامید تأمین می شود. هرچه فرصت های اقتصادی و آموزشی کمتر باشد، بازارِ جذبِ جوانان به ماشینِ جنگ گسترده تر می گردد.
سوم، حذفِ نیمی از جامعه.
محرومیتِ دختران از آموزش و حضورِ اجتماعی، تنها ظلمی به نیمی از جمعیت نیست٫ فاجعه ای است برای کلیتِ ملت.
جامعه ای که نیمی از سرمایهٔ فکریِ خود را دفن می کند، محکوم است که با نیمی از توانِ ممکن حرکت کند.
بازتعریفِ نقش ٫
از قربانی به معمار
اما تشخیصِ درد، بدونِ نسخهٔ درمان، فایدهای ندارد.
اینجاست که باید با صراحت گفت:
نسلِ جوانِ افغان باید خود را صاحبِ دوسیه ای آیندهٔ این سرزمین بداند، نه تماشاگرِ آن.
این بازتعریف، سه وظیفهٔ اساسی را پیشِ روی این نسل می گذارد:
وظیفهٔ فکری،
وظیفهٔ مدنی،
و وظیفهٔ اخلاقی.
وظیفهٔ فکری:
از مصرفِ خبر تا تولیدِ اندیشه
نخستین گامِ رهایی از جایگاهِ «ابزار»، بازپس گیریِ ذهن است.
جوانِ افغان باید از حالتِ مصرف کنندهٔ منفعلِ اطلاعات به تولیدکنندهٔ فعالِ اندیشه تبدیل شود.
این یعنی خواندنِ عمیق، نه صرفاً پیمایشِ سطحیِ شبکه های اجتماعی ٫ یعنی تحلیلِ ریشه ای، نه پذیرشِ کورکورانهٔ هر روایتی که از تریبونی قدرتمند پخش می شود.
از همه مهمتر، این نسل باید بیاموزد که در برابرِ هر قدرتی٫ سیاسی، مذهبی، یا خارجی٫ که می خواهد او را به ابزارِ اهدافِ خود بدل کند، پرسش گر باشد.
پرسیدن، نشانهٔ بی احترامی نیست ٫ نشانهٔ بلوغِ فکری است.
ملتی که جوانانش نمی پرسند، ملتی است که همیشه در معرضِ سوءاستفاده باقی می ماند.
وظیفهٔ مدنی:
ساختنِ شبکههای کوچک، اما پایدار
تغییرِ بزرگ، همیشه از تغییراتِ کوچک و پایدار آغاز می شود.
جوانانِ افغان، به جای انتظار برای نجاتِ از بالا، باید خود دست بهکار شوند:
تشکیلِ حلقه های مطالعه،
راهاندازیِ ابتکارهای فرهنگی و محلی،
مشارکت در کارِ داوطلبانه.
این شبکه های کوچک، اگرچه در نگاهِ نخست ناچیز به نظر می رسند، اما بذرهاییاند که در درازمدت، بنیادِ جامعهٔ مدنیِ واقعی را می سازند.
در این میان، دفاع از حقِ دختران برای آموزش، کار، و حضورِ اجتماعی، دیگر نباید به عنوانِ «مسئلهٔ زنان» به حاشیه رانده شود.
این، مساله سرنوشتِ کلِ ملت است.
هیچ جامعه ای در تاریخِ بشر، بدونِ مشارکتِ کاملِ زنانش، به شکوفاییِ پایدار دست نیافته است.
دخترِ افغان که از مکتب محروم می ماند، تنها یک فرد را از حق محروم نمی کند ٫ نسلِ آیندهٔ مادران، معلمان، طبیبان ، و اندیشمندانِ این سرزمین را قربانی می کند.
وظیفهٔ اخلاقی:
امانت داری در برابرِ خشم و درد
سختترین وظیفه، شاید همین باشد:
ردِّ خشونت، حتی زمانی که خشم و درد سرکش اند. نسلی که در آتشِ جنگ بزرگ شده، حقِ خشم دارد؛ اما اگر این خشم به خشونت بدل شود، همان چرخهٔ ویرانگری را تکرار میکند که خود قربانیِ آن بوده است. راهِ برونرفت از خشونت، نه در فراموشیِ درد، بلکه در تبدیلِ درد به اراده نهفته است؛ ارادهٔ ساختن، نه ارادهٔ تخریب.
در کنارِ این، حفظِ صداقت، امانت، و مسئولیت پذیری در کوچک ترین کارهای روزمره، اهمیتی بنیادین دارد.
ملتها از جزئیات ساخته می شوند:
از درستیِ یک معلم در نمره دهی، از صداقتِ یک کاسب در معامله، از تعهدِ یک جوان به وعدهاش.
اگر این جزئیات فاسد شوند، هیچ آرمانِ بزرگی نیز تحقق نخواهد یافت.
هشدار
اگر این نسل نایستد
باید با صراحتِ تمام هشدار داد:
اگر نسلِ جوانِ امروز، خود را صاحبِ سرنوشتِ خویش نداند، هیچ نیرویی از بیرون٫ نه ابرقدرت ها، نه سازمان های جهانی، نه حتی نیک خواهانه ترین حکومت ها٫ نخواهد توانست آینده ای برایش بسازد.
تاریخ نشان داده که هیچ ملتی با تماشاگری به رستگاری نرسیده است.
اگر جوانانِ افغان در جایگاهِ تماشاگرِ سرنوشتِ خود باقی بمانند، همان دایره ای نیم قرنی٫ که در آن، هر نسل، سوختِ جنگِ نسلِ بعدی می شود٫ تکرار خواهد شد.
اما اگر این نسل بیدار شود٫ اگر دخترانش دوباره قلم به دست گیرند، اگر پسرانش به جای اسلحه، کتاب بردارند، اگر همه با هم، فراتر از قوم و زبان و ایدئولوژی، دستِ اتحاد بدهند٫ آنگاه افغانستان، برای نخستینبار پس از نیم قرن، فرصتِ واقعیِ ساختنِ فردا را خواهد یافت.
سخنِ پایانی
فراخوانی به جانِ نسلِ جوان
ای جوانِ افغان، ای دخترِ این خاک، ای پسرِ این سرزمین!
تو سوختِ جنگ نیستی٫ تو معمارِ فردایی. هیچ کس از بیرون، برایت خانهای نخواهد ساخت اگر خودت چوب و سنگ و خشت و آجرِ نخست را نگذاری.
هیچ قدرتی، ولو مهربان ترین، جای اراده ات را نخواهد گرفت.
بیدار شو، نه برای خشم، که برای ساختن. بپرس، نه برای تخریب، که برای فهمیدن. بایست، نه برای انتقام، که برای فردا.
زموږ انګلیسي ویبپاڼه:
د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه
د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :
Support Dawat Media Center
If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320
Comments are closed.