له پنځوس کلنۍ وروسته د زړه او پښتورګو د روغتیا لپاره اړینې سپارښتنې

 

هغه دوستان څه د پنځوس څخه لوړ سن لري حتمي له دغه ګټوره لیکنه یو ځلې ولولي. له پنځوس کلنۍ وروسته د زړه او پښتورګو د ستونزو مخنیوی په دغو اوو ساده عادتونو کې :

له پنځوس کلنۍ وروسته، پښتورګي او زړه د دوو پخوانیو ملګرو په څېر کېږي چې یو له بل سره نږدې تړاو لري. که یویې کمزوری شي، پر بل یې هم اغېز پرېوځي. ښه خبر دا دی چې په څو ساده عادتونو سره دا اړیکه پیاوړې ساتلکېدای شي.

ولې له پنځوس کلنۍ وروسته د پښتورګو او زړه اړیکه لا مهمه کېږي؟

۱. د وینې فشار (Blood Pressure) :

پښتورګي د وینې د فشار په تنظیم کې مهم رول لري. که د پښتورګو فعالیت کمزوری شي، د وینې فشار لوړېږي او پرزړه اضافي بار اچوي.

۲. د اوبو او مالګې توازن (Fluid and Sodium Balance):

کله چې پښتورګي ښه کار ونه کړي، اوبه او مالګه په بدن کې پاتې کېږي، چې د پښو پړسوب او د ساه لنډۍ رامنځتهکوي. په دې حالت کې زړه اړ کېږي چې ډېر کار وکړي.

۳. د وینې کموالی (Anemia) :

پښتورګي د اریتروپوئیتین (Erythropoietin, EPO) په نوم هورمون جوړوي. که د دې هورمون کچه کمه شي، د وینې جوړښت او د زړه د وینې رسونه اغېزمنېږي.

۴. زهرجن مواد (Toxins) :

که پښتورګي وینه په سمه توګه تصفیه نه کړي، زهرجن مواد په وینه کې پاتې کېږي او د زړه رګونه سختوي.

اووه کارونه چې د پښتورګو او زړه اړیکه پیاوړې کوي .

۱. د وینې فشار تر ۱۳۰/۸۰ لاندې وساتئ :

په کور کې د وینې د فشار یوه اله ولرئ او لږ تر لږه په اونۍ کې دوه ځله خپل فشار اندازه کړئ.

۲. د وینې شکر تر کنټرول لاندې وساتئ :

د HbA1c (Hemoglobin A1c) کچه باید تر ۷ سلنې ټیټه وي. له خپل ډاکټر سره یې په منظم ډول وڅارئ. دا کار دزړه رګونه د لوړ شکر له زیان څخه ساتي.

۳. هره ورځ له ۶ تر ۸ ګیلاسه اوبه وڅښئ :

که ډاکټر د مایعاتو د محدودولو سپارښتنه کړې وي، له هغه سره مشوره وکړئ. کافي اوبه د وینې د غلیظېدو مخهنیسي او د زړه کار اسانه کوي.

۴. مالګه تر ۵ ګرامو کمه وساتئ :

کنسروي خواړه، اچار او چپس لږ وخورئ. په دې سره د وینې فشار او پړسوب کمېږي او پښتورګي د اضافي مالګې دایستلو له اضافي کاره ژغورل کېږي.

۵. پروټین په مناسبه اندازه وخورئ :

د پروټین اړتیا د بدن د هر کیلوګرام وزن پر وړاندې شاوخوا ۰٫۸ ګرامه ده. د بېلګې په توګه، که وزن مو ۷۰ کیلوګرامهوي، نو هره ورځ شاوخوا ۵۶ ګرامه پروټین ته اړتیا لرئ. د سرې غوښې ډېر استعمال د کولېسټرول (Cholesterol) کچه لوړوي، او ډېر پروټین پر پښتورګو اضافي بار اچوي.

۶. هره ورځ ۳۰ دقیقې پلی تګ وکړئ :

اړینه نه ده چې پلی تګ چټک وي. آن که په ورځ کې درې ځله، هر ځل لس دقیقې پلی تګ وکړئ، هم ګټور دي. دا کارزړه پیاوړی کوي، وزن کموي او پښتورګو ته د وینې جریان ښه کوي.

۷. کلنۍ طبي معاینه (Annual Check-up) وکړئ :

د eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate) ازموینه ښيي چې پښتورګي په کومه کچه کار کوي. که اړتیا وي، دزړه برېښنايي نوار (Electrocardiogram, ECG) او د زړه التراسوند (Echocardiography, Echo) هم ترسره کړئ. همدارنګه د کریټینین (Creatinine) او د ادرار د پروټین ازموینې مه هېروئ.

درې ستر دښمنان چې باید مخنیوی یې وشي

۱. د درد ضد درملو بې‌ځایه استعمال :

د Ibuprofen، Naproxen او Gelofen ډېر استعمال د پښتورګو د ناکامۍ خطر زیاتوي. که اوږدمهاله درد لرئ، له خپلډاکټر سره مشوره وکړئ.

۲. سګرټ څکول :

سګرټ د زړه رګونه تنګوي او پښتورګو ته د وینې رسېدل کموي. د سګرټ پرېښودل په هر عمر کې ګټه لري.

۳. د بدن اوږدمهاله وچوالی (Chronic Dehydration) :

ډېری کسان له شپېتو کلونو وروسته لږه تنده احساسوي، خو بدن بیا هم اوبو ته اړتیا لري. د ادرار رنګ باید سپک ژېړیا د لیمو د رنګ په څېر روښانه وي.

د پیل لپاره یوه ساده ورځنۍ تګلاره

سهار:

● یو ګیلاس اوبه وڅښئ.

● لس دقیقې نرم کششي تمرینونه وکړئ.

● د وینې فشار مو ثبت کړئ.

غرمه:

● د خوړو نیمه برخه سبزي او ترکارۍ وي.

● یوه څلورمه برخه پروټین وي.

● یوه څلورمه برخه بشپړ غلې دانې (Whole Grains) وي.

● د مالګې لوښی پر دسترخوان مه ږدئ.

ماښام:

● دېرش دقیقې پلی تګ وکړئ.

شپه:

● د وینې فشار او شکر درمل پر خپل وخت واخلئ.

● له خوب مخکې خپل ادرار وګورئ؛ نه باید ډېر ځګ ولري او نه هم ډېر تیاره رنګ.

څرنګه چې پښتورګي او زړه له یو بل سره نږدې تړاو لري، نو هر ډول بدلون باید د ډاکټر تر څارنې لاندې ترسره شي،په ځانګړې توګه که د وینې فشار، شکر یا د وینې د رقیقولو درمل کاروئ. د وینې وه ساده ازموینه کولی شي د eGFR او د وینې د پوټاشیم Potassium) کچه معلومه کړي، او له هغې وروسته به ستاسو لپاره یو دقیق درملیز اوروغتیایي پلان جوړېدای شي.