نیک محمد نیکمل

سیاسي ځواک او د ملتونو د بقا فلسفه…!!! په نړیوال سیاست کې ځواک یوازې د وسلو، پوځ او اقتصادي شتمنۍ نوم نه دی؛ بلکې ځواک هغه وړتیا ده چې یو ملت پرې خپل تصمیم ونیسي، خپلې ګټې خوندي کړي او په نړیوالو اړیکو کې خپل دریځ وساتي. تاریخ ښيي چې ډېر…

کابل د جغرافیې له اړخه یوازې د افغانستان پلازمېنه نه ده؛ بلکې د اسیا د سیاست یوه حساسې څلورلارې ده. هر هغه ځواک چې د سیمې د مهار خوب یې لیدلی، لومړی یې د کابل دروازه ټکولې ده. انګرېز دلته راغلل، خو د کابل یخو غرونو یې غرور مات کړ. شوروي…

ملتونه یوازې په وسلو نه، بلکې په پوهه، فکر او تعلیم ژوندي پاتې کېږي. وسله ښايي جګړه وګټي، خو تعلیم راتلونکی جوړوي. هغه ولس چې مدرسې ښوونځي، پوهنتونونه او علمي روزنه له پامه غورځوي، د فقر، بې وسي او د ډول ډول مشکلاتو ښکار کېږي. تعلیم انسان…

مصنوعي ځیرکتیا؛ د انسان خدمت که د انسان سیالي؟…!!! مصنوعي ځیرکتیا (AI) د نن عصر له هغو بدلونونو څخه ده چې نړۍ یې د نوې مرحلې پر لور بیایي. له روغتیا، تعلیم، سوداګرۍ او رسنیو نیولې تر جګړې او سیاست پورې، هر ډګر کې یې اغېز ښکاري. دا…

د رسنیو رول؛ حقیقت که تجارت؟…!!! رسنۍ د ټولنې سترګې او غوږونه بلل کېږي؛ هغه ځواک چې حقیقت خلکو ته رسوي، ذهنونه روښانوي او د ولس او واکمن ترمنځ د باور پُل جوړوي. خو نن پوښتنه دا ده: رسنۍ رښتیا د حقیقت استازې دي، که د تجارت او ګټو بازار؟…

د اقتصاد نوی فصل؛ کابل او تاشکند د باور پر لور…!!! د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د ۵۲۰ میلیونه ډالرو په ارزښت د ۳۸ سوداګریزو تړونونو لاسلیک، یوازې یو عادي اقتصادي خبر نه دی؛ بلکې دا د سیمې د اقتصادي راتلونکي لپاره د باور، اتصال او پرمختګ…

ولې امریکا له فشار نه تر خبرو ورسېده؟…!!! امریکا د ایران پر وړاندې کلونه کلونه د فشار، بندیزونو او حتی د نظامي ګواښ سیاست تعقیب کړ، خو پایله یې محدوده وه. ایران نه یوازې تسلیم نه شو، بلکې په سیمه کې یې خپل نفوذ لا پراخ کړ. همدا ناکامي…

له هرمزه تر قدسه؛ د ایران ستراتیژیک صعود…!!! که په نړیواله معادله کې داسې یو بدلون راشي چې ایران له امریکا سره په تقابل کې برلاسی وښيي، دا به یوازې یو نظامي بری نه وي؛ بلکې د ځواک د توازن ژور بدلون به وي. دا ډول بریا به د تهران سیاسي،…

له فشار تر مذاکراتو؛ د امریکا شاتګ که ستراتیژیک بدلون؟…!!! نړیوال سیاست تل د زور، ګټو او مصلحتونو پر محور راڅرخي. د امریکا او ایران تر منځ وروستي تماسونه او د مذاکرې فضا هم د همدې اصل یوه بېلګه ده. امریکا چې کلونه یې پر ایران سخت اقتصادي…

د زور او عدالت تر منځ نړۍ؛ ایا بدلون حتمي دی؟…!!! نړیوال نظام تر ډېره د ځواک پر توازن ولاړ دی، نه د عدالت پر اصولو. زورور هېوادونه د خپلو ګټو لپاره قوانین جوړوي او کمزوري هېوادونه تر فشار لاندې راولي. همدې حالت نړۍ ته د “زور واکۍ” بڼه…