عبدالغفور لیوال

هغه یار چې، مستو سترګو نه یې بوی د میخانې ځي او چې خاندي د رندانو په مالت کې نو خندا یې د ګبینو د مچیو ملکه شي د نارنجو په غوټیو خرابات ته یې وږمې ځي چې ساقي یې په مذهب ده او له ژبې یې تر ذهنه سرې سکروټې د پیالې ځي هغه یار چې…

په دې ورځو کې مو د ساینس او مثبته پوهنو په اړه واورېدل، چې کوم ښاغلي «فضول علوم» ګڼلي دي. د «علم» او «فضول» لغتونه عربي دي. علم ته په پښتو کې پوهه/ پوهنه وايو او فضول ته ابته و بې‌کاره څه ویلی شو. خو د دواړو لغتونو د عربي اصالت…

زموږ د کلیو تاوخانو او یا د اوړي دالانونو کې، ترچت لاندې رپک جوړېده بالاخانو کې به د ګچو د مارپېچو ترمنځ، یوه لرګینه المارۍ وه د رنګینو ښيښو د سیند په خړه یا په خاوره د پساو ول اخېړ زموږ ارمانونه په همدغو دیوالو زوړند وو. په ښوی…

بګرام، چین، لویدیځ د تاریخ یو عجیب تکرار د سیتي - ساکي قبیلو ګډوله یوچیان (کوشانیان) تر میلاد شاوخوا سل کاله وړاندې د افغانستان په شمال کې ځای پرځای شول او د پینځه‌ګونو قبیلو په تشکیلاتو کې یې نور ساکان او تاهیان (تخاریان) مخ په سهیل…

. څو ورځې وړاندې د فرانسې په بوردو ښار کې یو افغان ځوان راپاڅېد او بل افغان ځوان یې د ښار منځ کې په چاړه حلال کړ او په سړه سینه ورته کېناست چې هغه مړ شي او دی پولیس ونیسي. دغې او دې ته ورته نورو ګڼو پېښو اروپایانو ته د افغانانو په…

هغه اسونه، چې د نقاشۍ د تابلو په شنه ورشو کې څري، هیڅکله نه خولې کیږي *** کډواله مرغۍ د هغو ونو پر څانګو نه کیني، چې د تختوځالې يې د نجار په میخ نښلول شوې وي. *** میخونه ښه پوهېږي چې «سر» به ونه ساتي سر څه په څټک وهلی او څه…

ځینې سېمبولونه ځکه فردي یا ځانګړي سېمبولونه ګڼل کیږي، چې د یوه شاعر یا هنرمند له خوا د لومړي ځل لپاره کاریږي، د داسې سېمبولونو د تداعۍ او یا پوهېدلو اسانتیا لپاره کله کله شاعر هڅه کوي وړ قرینې هم راولي. رضا براهني د طلا در مس کتاب په حاشیه…

دا چې ویل کیږي: « ښځه له ښځې بلاربېدلای شي، خو ماشوم به یې یوازې غوښه وي او هډوکی به نه لري... یابل ځای وايي: کوم چا په هیندوستان کې خوب لیدلی و، چې په بصرې کې یې له کومې ښځې ماشوم شوی او بله ورځ هغه ښځه راغلې او ماشوم یې له ځان سره راوړی،…

دا لیکنه په دوو کوټلو خبرو ولاړه ده: ۱ـ هغوی، چې وايي: فرهنګ زدکړو – په تېربیا د ښځمنو پوهېدلو- ته اجازه نه ورکوي، فرهنګ نه‌پېژني او بې‌فرهنګه دي. ۲- هغه څه چې په لرې پرتو سیمو کې کله کله د خلکو ترمنځ د نجونو د زدکړو مخه نیسي، فرهنګي…

ولې؟ له پوهې و پوهانو څخه د واکمنو ویره نوې نه ده. له ډېرو لرغونو زمانو څخه ګڼ داسې روایتونه راپاتې دي، چې مستبدو واکمنو د خلکو پوهېدل د خپلو واکمنیو د زوال په مانا انګېرل او هڅه یې کوله خلک بې‌خبره او ناپوهه وساتي. عجیبه دا ده، چې د…