حملات وحشیانهٔ پاکستان به افغانستان؛ بررسی انسانی این حملات در پرتو حقوق بین‌الملل

حملات وحشیانهٔ پاکستان به افغانستان؛ بررسی انسانی این حملات در پرتو حقوق بین‌الملل

روابط افغانستان و پاکستان از زمان تأسیس نامیمون پاکستان در سال ۱۹۴۷ همواره با بی‌اعتمادی، اختلافات سرحدی، رقابت‌های جیوپولیتیکی و نگرانی‌های امنیتی همراه بوده است. یکی از مهم‌ترین ابعاد این روابط، عملیات‌های نظامی و حملات فرامرزی پاکستان در قلمرو افغانستان است که طی دهه‌های گذشته بارها موجب تلفات غیرنظامیان، تخریب زیربنا‌های اقتصادی و زراعتی و محلات غیرنظامی و افزایش تنش میان دو کشور شده است. در این مقاله سعی میکنم با تکیه بر اصول حقوق بین‌الملل، منشور ملل متحد، حقوق بشردوستانه بین‌المللی و اسناد حقوق بشر، مشروعیت حقوقی این حملات، مسئولیت دولت‌ها در حمایت از غیرنظامیان و پیامدهای سیاسی و انسانی آن را مورد بررسی کرده. همچنین مواضع پاکستان، حکومت سرپرست افغانستان، سازمان ملل متحد و ایالات متحده آمریکا را نیزدر این زمینه مورد تدقیق و تحلیل قرار دهم.

افغانستان و پاکستان دارای یکی از پیچیده‌ترین روابط سیاسی در جنوب آسیا هستند، رابطهٔ که از اختلاف با انگلیس هادر زمان تسلط شان بر این منطقه بر سر مناطق و اجنسی های قبایلی کناره های سرحد، خط دیورند و تشکیل کشوری بنام پاکستان برای حفظ منافع استعمار، شروع شد و تا سرحد دشمنی آشکار و تسلیح و تجهیز مخالفین افغانستان و گسیل آنها برای تخریب، ترور، اختناق و نابودی کامل افغانستان ادامه یافت، در این میان رقابت قدرت‌های منطقوی و بین‌المللی و مداخلات خارجی کشور های آزمند، دست نشاندگی نظامیان پاکستانی و ناکارگی و مدیریت نا مناسب حاکمیت ها در افغانستان این روابط را به یکی از پرتنش‌ترین روابط همسایگی در جهان تبدیل کرده است.

پاکستان طی پنج دهه بر افغانستان مداخله و تجاوز مسلحانه کرده و عملاً زیر نظر تمام جهانیان مخالفین سیاسی افغانستان را تربیه، تسلیح، تجهیز و به کشور ما گسیل داشته ولی همواره مدعی است که گروه‌های مسلح مخالف این کشور از خاک افغانستان علیه امنیت پاکستان استفاده می‌کنند؟؟!! این یک دیده درایی واضح و شعبده بازی سیاسی است و حمایت امریکا سردمدار تروریزم جهانی را نیز در عقبه خویش دارد.

در دو سال اخیرحملات هوایی و توپخانه‌ای پاکستان به مناطق مرزی افغانستان، بخصوص در ولایت‌های پکتیا، پکتیکا، کنر، خوست و ننگرهار، بارها موجب کشته و زخمی شدن غیرنظامیان شده و عکس العمل نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل متحد را برانگیخته است.

اکنون بر علاوه اختلافات آغازین بر سرمناطق قبایلی وخط دیورند بلااثر تحریکات بین المللی ورقابت بر سر نفوذ منطقه‌ای، تسلیح، تجهیز وحضور گروه‌های مسلح زیر نام داعش و در مناطق سرحدی ونقش قدرت‌های خارجی درحلقات نظامی، استخبارات وسیاست خارجی پاکستان بحران مزمن بی‌اعتمادی میان پاکستان و افغانستان را روزتا روز بیشتر ساخته و بنابر وضعیت شکنند سیاسی و اقتصادی پاکستان بصورت کامل در گرو سیاست های امریکا، انگلیس و متحدانش قرار دارد.

که البته تجاوز نیروهای اتحاد شوروی در دهه هشتاد، سپس تجاوزآمریکا به افغانستان در تحت شعاع حوادث خود ساختهٔ ۱۱ سپتمبر، فرار نیرو های امریکا و ناتو از افغانستان و در نهایت بازگشت طالبان به قدرت، هر یک ابعاد جدیدی به این تنش‌ها و بحران ها افزوده‌اند.

اما پاکستان همانند اسرائیل بدون در نظر داشت حسن همجواری، ایجاد فضای اعتماد متقابل، رعایت بند های عدیدهٔ منشور ملل متحد و کنوانسیون های چهار گانهٔ ژنیو و پروتوکول های الحاقی آن به تجاوز و بمباردمان ساحات ملکی وکشتار بیرحمانهٔ مردم افغانستان کماکان مبادرت ورزیده و روز تا روز دشمنی قاطبهٔ ملت افغان را بجان میخرد.

ماده ۲ بند ۴ منشور ملل متحد استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی دولت‌ها را ممنوع می‌داند.

همچنان کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو و پروتکل‌های الحاقی آن، حتی در جریان مخاصمات مسلحانه، حمایت های خاص از غیرنظامیان به عمل می‌آورند. این کنوانسیون و پروتوکول های الحاقی آن اصل تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامیان، اصل تناسب، اصل احتیاط در حملات، ممنوعیت اشد حملات کورکورانه، حمایت از مراکز صحی و کارکنان صحی و تأسیسات بشردوستانه را حتی برای کشور هاییکه در حال جنگ هم هستند اکیداً توصیه میکند. در صورتیکه حملات نظامی به گونه‌ای انجام شود که منجر به تلفات گسترده غیرنظامیان گردد یا اهداف غیرنظامی را بدون ضرورت نظامی هدف قرار دهد، ممکن است مسئولیت بین‌المللی دولت و در برخی شرایط مسئولیت کیفری برای افراد و دستور دهندگان این عملیات ها صادر ومطرح شود. چه رسد به اینکه پاکستان بدون اعلام رسمی جنگ به بمباردمان و توپ باران مناطق غیر نظامی میپردازد که هر بار باعث شهادت زنان، کودکان و سالمندان، تخریب خانه‌ها، بی‌جاشدن هزاران خانواده، مختل شدن خدمات صحی و آموزشی، آسیب‌های روانی گسترده، تخریب زمین های زراعتی، سیستم های آبیاری و تشدید فقر از جمله مهم‌ترین پیامد های این حملات پاکستان به شمار می‌رود.

نهادهای بشردوستانه و ادارات سازمان ملل متحد بارها نسبت به تأثیر بمباردمان های پاکستان بر وضعیت غیرنظامیان افغانستان ابراز نگرانی کرده ‌و این ادارات ارقام درشت تلفات ملکی و تخریبات ناشی ازاین حملات وحشیانه و تجاوز کارانهٔ پاکستان را نشر کرده اند اما وزارت خارجهٔ ایالات متحدهٔ امریکا پس از حملات اخیر پاکستان به ولایات کنر، خوست، پکتیا و پکتیکا بتاریخ ۲ جولای طی اعلامیهٔ حمایت خویش را از حملات تروریستی پاکستان اعلام داشت و متذکر شده اند: «واشنگتن از حق پاکستان برای دفاع از خود در برابر حملات تروریستی حمایت می‌کند»

حملات فرامرزی میان افغانستان و پاکستان، صرف‌نظر از توجیهات امنیتی یا سیاسی، آثار انسانی و حقوقی گسترده‌ای بر جای گذاشته‌اند. حقوق بین‌الملل از یک سو حق دفاع مشروع را برای دولت‌ها به رسمیت می‌شناسد، اما از سوی دیگر استفاده از زور را به شرایط سخت‌گیرانه‌ٔ مقید می‌کند و بر حمایت از غیرنظامیان تأکید دارد.

بعد از این اعلامیهٔ وزارت خارجهٔ امریکا جنرال عاصم منیر، لوی درستیز اردوی پاکستان، اعلام داشت که پاکستان در مواجهه با تهدیدات امنیتی که به گفته او «از خاک افغانستان سرچشمه می‌گیرند» هیچ گونه نرمشی نشان نخواهد داد و به عملیات نظامی و اطلاعاتی خود زیر نام عملیات غضب الحق علیه این تهدیدات ادامه خواهد داد.این عملیات‌ها بخشی از حق مشروع پاکستان برای تأمین امنیت و دفاع از شهروندانش است.

این بدین معنی است که پاکستان همچنان به تجاوزات مسلحانهٔ خویش علیهٔ کشور ما ادامه خواهد داد و در شرایط کنونی، اختلافات و خصومت میان افغانستان و پاکستان، افزون بر آن‌که ریشه‌های عمیقی در معادلات جیوپولیتیکی منطقوی و بین‌المللی دارد، نسبت به هر زمان دیگری پیچیده‌تر و دشوارتر شده است؛ به‌گونه‌ای که نمی‌توان برای آن راه‌حلی سریع و کوتاه‌مدت متصور بود.

با این حال، مدیریت مؤثر سیاست خارجی افغانستان و اتخاذ سیاست هاو شیوه های کارآمد در عرصه‌های اقتصاد، تجارت، ترانزیت، امنیت سرحدات و مبارزه عملی و همه‌جانبه با تروریزم و گروه‌های تروریستی که از سوی برخی کشورهای خارج از منطقه برای تأمین اهداف ستراتیژیک ‌شان تمویل، تجهیز و حمایت می‌شوند، می‌تواند زمینه را برای تقویت جایگاه افغانستان فراهم سازد.

همچنین، اتخاذ سیاست شفاف، قاطع و مبتنی بر منافع ملی در قبال پاکستان، همراه با مبارزه بی‌امان با هرگونه تزلزل، تردید یا دوگانگی در عملکرد نهادها و مقام‌های حکومتی در این زمینه، می‌تواند فشارهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی بر پاکستان را افزایش داده و آن کشور را بیش از پیش در گرداب بحران‌های متعدد داخلی فرو برد.

از سوی دیگر، با توجه به روند تضعیف جایگاه ایالات متحده در نظام بین‌الملل، بخصوص در جنوب آسیا، این احتمال نیز وجود دارد که آسیب‌پذیری‌ها و ضعف‌های ساختاری پاکستان، که تاکنون تا حدی در سایه حمایت‌های خارجی پنهان مانده است، به‌تدریج آشکارتر شده و از لایه‌های عمیق به سطح مناسبات سیاسی و اقتصادی آن کشور راه یابد.

 هالند، جولای ۲۰۲۶

ابعاد ستراتیژیک دعوت از مخالفان حکومت افغانستان در مراسم تشییع رهبر جمهوری اسلامی ایران

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: