در صحرای عراق، دو پایگاه اسرائیلی ماهها پنهان نگهداشته شده بود
مقامهای منطقهای میگویند اسرائیل بیش از یک سال را صرف آمادهسازی یک محل مخفی در عراق برای عملیات خود علیه ایران کرده بود. مقامهای عراقی بعداً موجودیت پایگاه دومی را نیز تأیید کردند.
نویسندگان: اریکا سلیمان و فالح حسن
منبع: روزنامهٔ نیویارک تایمز
یکشنبه ۱۷ می ۲۰۲۶ مطابق ۲۷ ثور ۱۴۰۶
لینک مطلب:
موتر باربریای که ساعت دو بعد از ظهرِ سوم مارچ از کنار اردوگاه بدویها در صحرای ناهموار غرب عراق عبور میکرد، برای باشندگان آن محل منظرهای آشنا بود؛ موتر یک چوپان محلی که به سوی نزدیکترین شهر، «النخیب»، در حرکت بود.
اما بازگشت آن چند ساعت بعد، در حالیکه شعلهور، سوراخسوراخ از مرمی و غرق در آتش بود، هیچ شباهتی به وضعیت عادی نداشت.
سه شاهد از باشندگان اردوگاه گفتند که یک هلیکوپتر آن موتر را تعقیب میکرد و پیهم بر آن فیر مینمود تا سرانجام موتر در میان ریگزارها از حرکت بازماند.
این حملۀ مرگبار که تا اکنون گزارش نشده بود، پس از آن رخ داد که «عوض الشمری» ۲۹ ساله برای خرید مواد خوراکی راهی شهر شد. پسرکاکای او، «امیر الشمری»، به روزنامۀ نیویورک تایمز گفت که این چوپان، بهجای آنکه دوباره به خانه برسد، به یک راز شدیداً محافظتشدۀ نظامی اسرائیل در صحرای عراق برخورد کرد؛ رازی که خانوادهاش باور دارند بهای آن جان او بود.
کشف عوض الشمری در نهایت پرده از این واقعیت برداشت که عراق، برای بیش از یک سال، میزبان دو پایگاه مخفی بوده که بهگونهٔ متناوب توسط اسرائیل ــ کشوری که از دید عراق دشمن بهشمار میرود ــ اداره میشد.
به گفتۀ مقامهای ارشد عراقی و منطقهای، عوض الشمری در فاصله میان آغاز سفر سرنوشتسازش تا پایان فجیع آن، با فرماندهی نظامی منطقه تماس گرفته و آنچه را دیده بود گزارش داده بود: سربازان، هلیکوپترها و خیمههایی که در اطراف یک باند نشستوبرخاست گرد آمده بودند. بر بنیاد این اظهارات، اسرائیل از آن محل بهعنوان پایگاهی برای پشتیبانی عملیات نظامی خود علیه ایران ــ شریک منطقهای بغداد ــ استفاده میکرد.
پیش از این، روزنامۀ والاستریت ژورنال از موجودیت یک پایگاه اسرائیلی در عراق خبر داده بود. اما مقامهای عراقی به نیویورک تایمز گفتند که پایگاه دوم و افشانشدهای نیز در صحرای غرب عراق وجود داشته است.
به گفتۀ مقامهای امنیتی منطقه، پایگاهی که عوض الشمری به آن برخورد کرد، پیش از جنگ کنونی میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران ایجاد شده بود و در جریان جنگ ۱۲ روزۀ ماه جون ۲۰۲۵ علیه تهران مورد استفاده قرار گرفت.
یکی از مقامهای منطقهای گفت که نیروهای اسرائیلی از اواخر سال ۲۰۲۴ آمادهسازی برای ساخت این پایگاه موقتی را آغاز کرده بودند؛ آنها در جستوجوی مکانهای دورافتادهای بودند که بتوانند در درگیریهای آینده از آنها استفاده کنند.
اردوی اسرائیل درخواستهای مکرر برای اظهار نظر دربارۀ این اردوگاهها یا کشتهشدن عوض الشمری را بیپاسخ گذاشت.
شاهدان کشتهشدن عوض الشمری، به دلیل نگرانیهای امنیتی، به شرط فاشنشدن هویتشان صحبت کردند. بیشتر مقامهایی که دربارۀ پایگاههای اسرائیلی سخن گفتند نیز خواستار ناشناسماندن بودند، زیرا موضوع از حساسیت بسیار بالای امنیتی برخوردار است.
اطلاعاتی که آنان ارائه کردهاند نشان میدهد که دستکم یکی از این پایگاهها ــ همان پایگاهی که عوض الشمری به آن برخورد کرد ــ از جون ۲۰۲۵ یا شاید حتی پیشتر، برای واشنگتن شناختهشده بوده است. این امر به احتمال زیاد بدان معناست که ایالات متحده، که دیگر متحد کلیدی بغداد به شمار میرود، موجودیت نیروهای خصمانه در خاک عراق را از حکومت این کشور پنهان کرده بود.
«وعد الکدو»، عضو پارلمان عراق که در نشست محرمانۀ پارلمان دربارۀ آن پایگاه شرکت داشت، گفت: «این موضوع نشاندهندۀ بیاعتنایی آشکار به حاکمیت عراق، حکومت و نیروهای آن، و همچنان به عزت مردم عراق است.»
مقامهای منطقهای گفتند که نقش ایالات متحده در ساختار امنیتی عراق، بخشی از محاسبات اسرائیل برای فعالیت مخفیانه و امن در خاک عراق بوده است.
دو مقام امنیتی عراقی گفتند که هم در جنگ کوتاه سال گذشته و هم در درگیری کنونی، واشنگتن عراق را وادار کرده بود رادارهای خود را خاموش کند تا از طیارههای امریکایی محافظت شود؛ اقدامی که بغداد را برای تشخیص فعالیتهای خصمانه بیشتر به نیروهای امریکایی وابسته ساخت.
افشای این پایگاهها، پرسشهای دشواری را نیز برای عراق مطرح کرده است؛ از جمله اینکه: آیا واقعاً نیروهای عراقی از حضور یک نیروی خارجی بیخبر بودند تا زمانی که یک چوپان آن را افشا کرد؟ یا از آن آگاه بودند اما تصمیم گرفتند آن را نادیده بگیرند؟
هر دو احتمال نشان میدهد که عراق ــ کشوری که سالها میان کشمکش واشنگتن و تهران گرفتار بوده ــ هنوز نتوانسته است کنترول کامل بر قلمرو خود اعمال کند.
وعد الکدو گفت: «موضع رهبران امنیتی ما شرمآور است.»
جنرال علی الحمدانی، فرمانده نیروهای «فرات غربی» اردوی عراق، گفت که اردوی عراق بیش از یکماه پیش از کشف این پایگاه توسط چوپان، به حضور اسرائیل در صحرا مشکوک شده بود.
او افزود: «تا امروز، حکومت در این باره سکوت اختیار کرده است.»
حکومت عراق، که اذعان به موجودیت پایگاههای اسرائیلی برایش مسئلهای بسیار حساس است، تا هنوز نیز وجود این پایگاهها را بهصورت رسمی تأیید نکرده است. عراق هیچ رابطۀ دیپلماتیک با اسرائیل ندارد و مردم این کشور اسرائیل را دشمن میدانند. جنرال سعد معن، سخنگوی نیروهای امنیتی عراق، به نیویورک تایمز گفت که عراق «هیچ اطلاعاتی دربارۀ موقعیت پایگاههای نظامی اسرائیل» ندارد.
افزایش خشم عمومی در عراق نسبت به این افشاگریها، میتواند تلاشهای ایالات متحده برای مهار نفوذ ایران در عراق را تهدید کند؛ آن هم در حالیکه نتیجۀ جنگ هنوز نامعلوم است.
دو مقام امنیتی منطقهای گفتند که پایگاهی که عوض الشمری آن را افشا کرد، برای پشتیبانی هوایی، سوخترسانی و تداوی زخمیان مورد استفاده اسرائیل قرار میگرفت.
این پایگاه برای کوتاهکردن فاصلهای ساخته شده بود که طیارههای اسرائیلی باید برای رسیدن به ایران طی میکردند. هدف از آن، ایجاد یک حضور موقتی جهت پشتیبانی عملیات نظامی ــ مانند جنگ جون ۲۰۲۵ ــ بود؛ جنگی که به گفتۀ همان مقامها، این پایگاه در آن نقش بسیار مؤثری ایفا کرد.
جنرال ایال زمیر، رئیس ستاد اردوی اسرائیل، پس از جنگ سال گذشته در سخنرانیای گفت که موفقیت عملیات اسرائیل «از جمله بهسبب هماهنگی و عملیات فریبدهندهای بود که توسط نیروهای هوایی و کماندوهای زمینی انجام شد.»
فرماندهی مرکزی پنتاگون که عملیات خاورمیانه را نظارت میکند، از اظهار نظر دربارۀ عملیات اسرائیل در عراق خودداری کرده و پرسشها را به اردوی اسرائیل ارجاع داده است.
اما فرماندهان پیشین نظامی امریکا، مقامهای پنتاگون و دیپلماتهای امریکایی که در منطقه خدمت کردهاند، گفتند با توجه به روابط نزدیک نظامی امریکا و اسرائیل، «غیرقابل تصور» است که فرماندهی مرکزی امریکا از حضور اسرائیل در غرب عراق بیخبر بوده باشد.
-رازی خطرناک
به گفتۀ جنرال الحمدانی، برای هفتهها جوامع بدوی در صحرای غرب عراق فعالیتهای غیرمعمول نظامی را به فرماندهی منطقه گزارش میدادند.
او گفت که اردو تصمیم گرفت به آن محل نزدیک نشود و در عوض، از فاصله دور «نظارت استخباراتی» انجام دهد؛ زیرا فرماندهان گمان میکردند این نیروها اسرائیلی باشند. آنان از همتایان امریکایی خود درخواست معلومات کردند، اما پاسخی دریافت ننمودند.
در روزی که عوض الشمری به این نیروهای خارجی برخورد کرد، او نیز به گفتۀ پسرکاکایش و جنرال فهیم القریطی، سخنگوی فرماندهی عملیات کربلا، با مقامهای محلی تماس گرفته بود.
اندکی بعد، به گفتۀ جنرال القریطی و خانوادهاش، هم اردو و هم خانوادهاش ارتباط خود را با او از دست دادند.
خانوادهاش دو روز در جستوجوی او بودند تا اینکه باشندگان بدویای را یافتند که شاهد کشتهشدنش بودند و دانستند چه بر سر او آمده است.
امیر، پسرکاکای او، گفت: «به ما گفته شد که یک موتر سوخته شبیه موتر عوض در آنجا دیده شده، اما هیچکس جرئت نمیکرد به آن محل برود. وقتی رسیدیم، موتر و جسد سوخته را یافتیم.»
خانوادهاش عکسهایی از جسد خونآلود او را منتشر کردند؛ سر و انگشتانش سیاه شده و موترش کاملاً سوخته بود. آنان پیکر او را کنار همان موتر، زیر یک سنگقبر ساده و خاکستری، به خاک سپردند.
یک روز پس از گزارش چوپان، فرماندهی منطقهای عراق یک هیئت شناسایی به محل اعزام کرد.
به گفتۀ جنرال القریطی و جنرال الحمدانی، هنگامی که نیروها به منطقه نزدیک شدند، هدف تیراندازی قرار گرفتند. فرماندهی عملیات مشترک عراق در بیانیهای که روز بعد منتشر شد اعلام کرد که نیروهای «خارجی» بر سربازان عراقی حمله کردهاند. در این حمله یک سرباز کشته، دو تن زخمی و دو موتر بمباران شد؛ سپس نیروها تصمیم به عقبنشینی گرفتند.
مقامهای ارشد امنیتی عراق در بغداد در تلاش بودند دریابند چه اتفاقی رخ داده است.
دو مقام بلندپایه گفتند که تلاشهای آنان بارها از سوی فرماندهان ارشد نظامی با مانع روبرو شد؛ فرماندهانی که اهمیت حادثه را کمرنگ جلوه میدادند.
فرماندهی عملیات مشترک عراق در اظهارات علنی اعلام کرد که نیروهای «خارجی» به سربازان عراقی حمله کردهاند و افزود که شکایتی را به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارائه کرده است.
اما در پشت درهای بسته، جنرال عبدالامیر یارالله، رئیس ستاد نیروهای مسلح عراق، با همتایان امریکایی خود تماس گرفت. به گفتۀ جنرال الحمدانی و دو مقام ارشد عراقی، پاسخ امریکاییها این بود که «این نیروها امریکایی نیستند.»
جنرال الحمدانی گفت: «پس فهمیدیم که اسرائیلی هستند.»
چهار روز پس از حمله به سربازان عراقی، در هشتم مارچ، پارلمان عراق رهبران نظامی را وادار کرد تا گزارش محرمانهای ارائه کنند. نمایندگانی که در آن نشست حضور داشتند گفتند نمیتوانند جزئیات را فاش کنند. اما یکی از آنان، حسن فضعام، به نیویورک تایمز گفت که اسرائیل دستکم یک پایگاه دیگر نیز در داخل عراق ایجاد کرده بود.
او گفت: «پایگاهی که در النخیب کشف شد، تنها همان پایگاهی است که افشا گردید.»
یک مقام دیگر عراقی نیز موجودیت پایگاه دوم را تأیید کرد، اما تنها گفت که آن نیز در یکی از مناطق صحرایی غرب عراق قرار دارد.
به گفتۀ یک مقام پیشین و یک مقام کنونی بلندپایۀ عراقی، طبق اصول رسمی، واشنگتن موظف است حکومت بغداد را از هرگونه فعالیت در خاک عراق آگاه سازد.
این بدان معناست که یا واشنگتن فعالیت اسرائیل را پنهان کرده بود، یا فرماندهی عالی عراق را در جریان گذاشته بود و آنان موضوع را محرمانه نگه داشته بودند. با این حال، این مقامها احتمال اینکه رهبران عراق تا پیش از افشای چوپان بدانند این حضور متعلق به اسرائیل است را بسیار اندک دانستند؛ آنان به احتمال زیاد تصور میکردند این پایگاهها امریکایی هستند.
-موازنۀ دشوار
از زمان تهاجم ایالات متحده به عراق در سال ۲۰۰۳، بغداد همواره درگیر موازنۀ دشوار سیاسی میان واشنگتن ــ اشغالگر پیشین خود ــ و ایران، همسایۀ قدرتمندش، بوده است.
دولت ترامپ فشار گستردهای بر عراق وارد کرده تا نفوذ ایران را محدود سازد. بهویژه، واشنگتن میخواهد شخصیتها و گروههای شبهنظامی نزدیک به ایران خلع سلاح شوند و از حضور آنان در دولت و نیروهای امنیتی جلوگیری گردد.
برای سالها، رهبران عراق یا توانایی انجام این کار را نداشتند یا ارادۀ آن را؛ موضوعی که باعث افزایش تنش با واشنگتن شده است.
رمزی مردینی، بنیانگذار مؤسسۀ «جیوپول لبز» در خاورمیانه، گفت که پایگاههای اسرائیلی در عراق، توازن شکنندۀ موجود را بیش از پیش در معرض خطر قرار داده است.
او گفت: «اکنون تعامل با ایالات متحده ممکن است بهعنوان همسویی با اسرائیل تعبیر شود. اگر جنگ با ایران دوباره آغاز گردد، این مسئله میتواند بهانهای برای دخالت مستقیمتر نظامی ایران در عراق فراهم کند.»
او افزود که این وضعیت همچنین میتواند به گروههای شبهنظامی نزدیک به ایران دلیلی بدهد تا از خلع سلاح خودداری کنند.
امروز، پایگاه اسرائیلی در النخیب دیگر فعال نیست. وضعیت پایگاه دیگر اسرائیل در عراق همچنان نامعلوم است.
خانوادۀ چوپان میگویند که کشتهشدن او نادیده گرفته شده است.
امیر، پسرکاکایش، گفت: «آنان میخواهند حکومت این حادثه را بررسی کند و روشن سازد چرا چنین اتفاقی رخ داده است. آنان میخواهند حقوق او رعایت شود.»
زموږ انګلیسي ویبپاڼه:
د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه
د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :
Support Dawat Media Center
If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320
Comments are closed.