شاغلي عبدالباري جهاني
د امارت اسلامي په نوم څلورمه پرانیستې لیک
په بشري تاریخ کې هېڅ داسې نظام نه دی پاتې شوی چې د خپل ولس له عمومي مخالفت سره مخ وي او بیا هم په پښو ولاړ پاتې شي.
هر هغه واکمني چې د خلکو پر ارادې توره راکاږي، د وخت په تېرېدو د هماغې تورې ښکار ګرځي.
دا یو هشدار دی،
د دښمنۍ نه، بلکې د زړه له درده.
عبدالباري جهاني، د افغانستان ستر شاعر او ژور اندیشمند، یو ځل بیا قلم رااخلي٫ نه د کوم نظام د دفاع لپاره، نه د کومې ډلې د تایید لپاره، بلکې د هغه وجیبه د ادا کولو لپاره چې هر رښتینی وطنپرست یې د خپل ولس په وړاندې لري.
د هغه څلورمه پرانیستې لیک د څو لسیزو دردونو، زخمونو او فریادونو تاریخي سند دی.
جهاني پخپله لیکي چې کلونه کېږي دې ادرس ته یې لیکل پرېښي وو، ځکه پوهېده چې دا نظام مخالفین «دښمنان» ګڼي او د هغوی خبرې نه اوري.
خو نن چې اور د ملت پر کور لګېدلی، چوپ پاتې کېدل نور ګناه ده.
د تاریخ درس
سرکوبګر نظامونه تل لوېدلي دي
د بشریت پاڼې له هغو مثالونو ډکې دي چې هېڅ زور د ولس د ارادې په وړاندې نه دی درېدی.
له فرعونانو تر روم، له استالین تر صدام، له مارکوس تر موسولیني او هټلر ٫ ټول په دې پوه شول چې د خلکو پر خوله د تورو دروازه نه شي تړل کېدای.
امارت اسلامي په خپل لومړي پړاو کې هم د همدې «امر بالمعروف» په نوم ادارې سره، چې نن په بازارونو کې خلک وهي، ښځې سپکوي، د مکاتبو او پوهنتونونو دروازې تړي، د خپل سقوط تخم یې وشیند.
تاریخ تکرارېږي، او دا ځل هم همدا اداره د هغه ونې ریښه پرې کوي چې خپله یې کرلې ده.
جهاني درې لسیزې وړاندې مولوي متوکل ته ویلي وو چې د افغانستان خلک له اسلام سره ستونزه نه لري، له د حاکمانو له چلند سره ستونزه لري.
هغه خبرداری نه اورېدل شو، امارت ړنګ شو.
اوس تاریخ بیا تکرارېږي ٫ خو د لا ژورو زخمونو او لا درندو فریادونو سره.
مذهبي تبعیض
هغه اور چې نه مري
د جهاني په لیک کې تر ټولو تیزه خبره د مذهبي تبعیض موضوع ده.
په داسې هېواد کې چې شپږ تر اووه میلیونه شیعه وروڼه او خویندې لري، د «امر بالمعروف» کارکوونکي د شریفي په څېر یو دیني مشر احضاروي، وهي، سپکوي، دستار او لنگۍ یې خاورې کوي.
جهاني لیکي..
د شیعه وروڼو مخالفت اوس په نفرت بدل شوی دی.
نفرت هره ورځ وده کوي، له یوه بل ته لېږدېږي، او د شپږ تر اووه میلیونو قهرېدلو انسانانو په وړاندې نه تاسو، نه تر تاسو لوی ځواکونه درېدای شي.
د امارت د لوړو زده کړو وزیر اعلان کړی چې هېڅوک حق نه لري د حنفي مذهب پرته بل څه تبلیغ کړي.
خو جهاني په دیني منطق ځواب ورکوي:
د اهل سنتو څلور واړه مذاهب حق دي، او هر مسلمان په انتخاب کې آزاد دی.
تاسو دا حق له کومه راوړی چې د کنړ، کندهار، بامیان، هرات او نورو خلکو دا ازادي ترې واخلئ؟
د قدرت انحصار
پر ملي وحدت ژوبل ټپ
افغانستان د اقوامو ګلدسته ده.
پښتون، تاجک، هزاره، ازبک، ترکمن، پشهیی، ایماق ٫ ټول په دې خاوره کې پېړۍ پېړۍ سره ژوند کړی او د برابر حق خاوندان دي.
خو امارت ټول سیاسي، اداري او اقتصادي واک د ملايانو او هغه هم د یوې محدودې جغرافیې خلکو ته سپارلی.
جهاني په ښکاره لیکي..
زه د سلګونو زرو، بلکې میلیونو پښتنو په استازیتوب وایم: نه ټول پښتانه طالبان دي، نه ټول کندهاریان طالبان دي.
پښتانه په شمال او جنوب کې له غیرپښتنو سره په ورورولۍ ژوند کړی.
هر پښتون د پردیو دسیسه نه دی.
د لوړو زده کړو وزیر ویلي:
هر رقم چې زموږ زړه وغواړي، هماغسې حکومت کوو.
خو په ۲۱مه پېړۍ کې د زور او جبر دا وخت تېر شوی.
وزارتونه د ناپوهانو په لاس کې
د سقوط اقتصادي نسخه
جهاني په جدي ډول خبرداری ورکوي چې د معارف، لوړو زده کړو، معادن، مخابراتو او نورو تخصصي وزارتونو سپارل د ناپوهانو او غیرمتخصصو کسانو لاس ته، د هېواد د تباهۍ نسخه ده.
هېواد چې خپل روزل شوی انساني سرمایه له لاسه ورکړي ٫ یا تبعید شي، یا وشړل شي ٫ پرمختګ نه شي کولای.
او هېواد چې پرمختګ ونه کړي، په ناگزیر ډول د بحران پر لور ځي.
دا نور سیاسي بحث نه دی٫ دا یو اقتصادي او ټولنیز حقیقت دی چې هېڅ ایډیولوژي یې نه شي پټولای.
د سقوط مخالفت
اخلاقي دریځ
د جهاني تر ټولو مهم ټکی دا دی چې هغه د طالبانو د قهري سقوط مخالف دی ٫ نه د هغوی د دفاع لپاره، بلکې د خلکو د ژغورلو لپاره.
قهري سقوط = کورنۍ جګړه.
کورنۍ جګړه = لسګونه زره، شاید سلګونه زره بېګناه مړي.
دا اخلاقي دریځ د هغه لیک وزن څو برابره زیاتوي.
جهاني د غوسې نه، د کینې نه، بلکې د ملت د درد له امله لیکي.
وروستۍ خبره
تاریخ صبر نه لري
جهاني په پای کې لیکي:
که د پښتنو او غیرپښتنو حقونه غصب کوئ، که له خلکو سره د دښمنانو او غلامانو چلند کوئ، افغانستان د تباهۍ کندې ته ټېل وهئ.
دا د یوه شاعر غږ نه دی٫
دا د تاریخ غږ دی.
د هر هغه ملت غږ دی چې د استبداد تر بوټ لاندې ميده شوی او بیا راپاڅېدلی.
سقوط د هر توتالیتر نظام برخلیک دی.
یوازینی پوښتنه دا ده:
په کوم قیمت؟
د چا په وینو؟
دا لیک د عبدالباري جهاني
د څلورمې پرانیستې لیک (۱۷ مې ۲۰۲۶) په الهام لیکل شوی.
اصلي منبع: af.dawatmedia24.com
زموږ انګلیسي ویبپاڼه:
د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه
د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :
Support Dawat Media Center
If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320
Comments are closed.