د ناروې د نوبل کمېټې د جمعې په ورځ اعلان وکړ چې د ۲۰۲۶ کال د سولې لپاره د نوبل جایزه د جنوبي افریقا د بشري حقونو مخکښې مبارزې او د ملګرو ملتونو د بشري حقونو پخوانۍ لویې کمېشنرې ناوانېتم ناوي پېلاي ته ورکړل شوې ده. د جایزې د اعلان پر مهال د نوبل کمېټې مشر یورګن واتنې فریدنېس وویل چې نوموړې دا جایزه د سولې د ودې او د نړیوال قانون د پیاوړتیا لپاره د خپلو اوږدمهاله هڅو له امله ګټلې ده.
د ناروې د نوبل کمېټې د جمعې پر ورځ وویل چې پرېکړه یې کړې ده چې د سویلي افریقا د بشري حقونو مخکښې مبارزې ناوي پېلاي وستايي، داسې وخت کې چې نړیوال قانون او نړیوال بنسټونه له سخت فشار او ننګونو سره مخامخ دي.
پېلاي، چې د بشري حقونو یوه مخکښه مدافعه او د ملګرو ملتونو پخوانۍ چارواکې ده، د خپل اوږدمهاله فعالیت له لارې یې د عدالت، بشري حقونو او نړیوالو قوانینو د پلې کېدو لپاره مبارزه کړې ده. فریدنېس د جایزې د اعلان پر مهال وویل چې د ناوي پېلاي هڅو د سولې، عدالت او نړیوالو حقوقي اصولو په ټینګښت کې مهمه ونډه لرلې ده.
کله چې ورته وویل شول د سولې لپاره د نوبل جایزه یې ګټلې ده، ناوي پېلاي د ټوکې په بڼه وویل، لا هم باور نشي کولی چې ګواکې دا خبر دې رښتیا وي. هغې وویل، له خپل دفتره وغوښتل شوه چې بهر راووځي، او یو سړی چې کریسټوف نومېده، ورته یې وویل جایزه یې ګټلې ده. هغې د مننې وینا کې وویل: «دا به خامخا ټوکه وي.» نوموړې هغه وړې ناستې ته چې له خونې بهر راټوله شوې وه، وویل: «ستاسې د لاسونو پړکا زما لپاره لوړه معنا لري.» خو هغې زیاته کړه: «ځکه چې زه وکیله او قاضۍ یم، لا هم غواړم دا موضوع تایید کړم.»
د جنوبي افریقا حقوقپوهې او د ملګرو ملتونو د بشري حقونو پخوانۍ لویې کمېشنرې ناوي پېلاي د جمعې په ورځ د ۲۰۲۶ کال د سولې نوبل جایزه وګټله. د ناروې د نوبل کمېټې اعلان وکړ چې دا جایزه ۸۵ کلنې پېلاي ته «د سولې او نړیوال قانون د ودې لپاره د هڅو» په پار ورکړل شوې ده.
د پېلاي مسلکي ژوند څو لسیزې رانغاړي؛ هغې په جنوبي افریقا کې د نژادي توپیر د سیاست پر ضد مبارزه کړې، د روانډا د نسلوژنې په اړوندو قضیو کې یې د قاضي په توګه رول لوبولی او د ملګرو ملتونو او نړیوالو محکمو په لوړو څوکیو کې یې دندې ترسره کړې دي.
پېلاي د جنوبي افریقا په دوربان ښار کې زېږېدلې او د نژادي توپیر د واکمنۍ پر مهال یې د وکیلې په توګه کار کاوه. هغې د سیاسي فعالانو، په ګډون د سپینپوستي لږکي د واکمنۍ د مخالفانو، دفاع کوله. نوموړې وروسته د جنوبي افریقا د سترې محکمې لومړنۍ غیرسپینپوستې ښځینه قاضي شوه.
هغې وروسته د نړیوالې عدالتغوښتنې په برخه کې کار پیل کړ. پېلاي لومړی د روانډا لپاره د نړیوالې جنایي محکمې قاضي او بیا د دې محکمې مشره شوه. دې محکمې د ۱۹۹۴ کال د روانډا د نسلوژنې د مسوولو کسانو قضیې څېړلې. نوموړې وروسته د جرمونو د نړیوالې جنایي محکمې د قاضي په توګه هم دنده ترسره کړه.
پېلاي له ۲۰۰۸ څخه تر ۲۰۱۴ کال پورې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو لویه کمېشنره وه. په دې موده کې هغه په ټوله نړۍ کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه د ملګرو ملتونو له مخکښو څېرو څخه شوه. نوموړې په وروستیو کلونو کې د فلسطین د اشغال شویو سیمو، د ختیځ بیتالمقدس او اسراییل په اړه د ملګرو ملتونو د خپلواک نړیوال څېړنیز کمېسیون مشري هم کړې ده. دا کمېسیون په ۲۰۲۱ کال کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا جوړ کړی و.
دا جایزه په داسې وخت کې ورکول کېږي چې جګړو او جیوپولیټیکي ترینګلتیاوو پر نړیوالو بنسټونو او د اصولو پر بنسټ پر نړیوال حقوقي نظام فشارونه زیات کړي دي. د نوبل کمېټې د جایزې د اعلان پر مهال د نړیوال قانون د پیاوړتیا لپاره د پېلاي پر اوږدمهاله هڅو ټینګار وکړ او ویې ویل چې نړیوال قانون د بشري حقونو د ساتنې او د سرغړونو د مسوولانو د حساب ورکولو مهمه وسیله ده.
د نوبل کمېټې تر اعلان مخکې نه وه توانېدلې له پېلاي سره اړیکه ونیسي. د کمېټې مشر یورګن واتنه فریډنس په خبري غونډه کې په ټوکو وویل، که پېلاي ته د ناروې له یوه ناپېژندل شوي شمېرې زنګ ورشي، ښه ده ځواب یې کړي، ځکه نوموړی هیله لري چې ډېر ژر ورسره خبرې وکړي.
د سږ کال د سولې نوبل جایزه ۱۲ میلیون سویډني کرونه ارزښت لري. د نوبل بنسټ سږ کال د جایزې اندازه یو میلیون کرونه زیاته کړې ده. ټاکل شوې چې دا جایزه د دسمبر په ۱۰مه، د الفریډ نوبل د مړینې د کلیزې په مناسبت، په اوسلو کې په یو لړ مراسمو کې پېلاي ته ورکړل شي.
۲۰۲۶ کال د سولې د نوبل جایزې د ګټونکې په توګه د ناوانېتم ناوي پېلاي ټاکل کېدل د نړۍ د مشرانو او د بشري حقونو د بنسټونو له پراخ هرکلي سره مخ شول، خو اسراییل پر دې پرېکړه سختې نیوکې وکړې. دې جایزې ته غبرګونونو، یو ځل بیا د بشري حقونو په دوسیو او په ځانګړي ډول د غزې په اړه د ملګرو ملتونو په څېړنو کې د مېرمن پېلاي د رول پر سر ژوره اختلافونه څرګند کړل.
زموږ انګلیسي ویبپاڼه:
د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه
د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :
Support Dawat Media Center
If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320
