په واشنګټن- ويرجينيا کې د ملي مرکې د ناستې مطبوعاتی راپور

 د ۲۰۲۶ د اګست ۲۹مه

د ملي مرکې  شپاړسمه ناسته د ۲۰۲۶ کال د اګست په ۲۹مه نېټه د واشنګټن – ویرجینیا په ښار کې د لسګونو ملي، سیاسي، ټولنیزو، علمي او فرهنګي شخصیتونو په ګډون ترسره شوه. دا ناسته د هغې لړۍ دوام دی چې له تېر کال راهیسې پيل شوې او تر اوسه يې د اروپا، شمالي امریکا او استرالیا په بېلابېلو ښارونو کې ګڼې ناستې ترسره کړې دي. ملي مرکه یو خپلواک، ولسي او ټول­ګډونی بهیر دی چې موخه یې د افغانانو ترمنځ د رغنده خبرو فضا رامنځته کول، د خلکو د رښتيني غږ اورېدل او د هېواد د روښانه راتلونکي لپاره د عملي لارو چارو لټول دي.

د ناستې چاپېريال او د ګډونوالو ترکیب

په دې ناسته کې د افغاني ټولنې د بېلابېلو قومونو، نسلونو او قشرونو استازو ګډون کړی وو. ګډونوالو له بېلابېلو لیدلورو سره سره د یوه ګډ هدف لپاره په بحثونو کې فعاله ونډه واخیسته او هغه د افغانستان د ستونزو بنيادي حل و. د مدني فعالانو، متخصصینو، څېړونکو، ښځو او ځوانانو حضور په دې ناسته کې د افغاني ټولنې تنوع او ژورتيا تمثيلوله.

د بحثونو اصلي محورونه او مطرح شوي لیدلوري

۱) د افغانستان اوسنی وضعیت: سیاسي بن‌بست او «منفي سوله»

ګډونوالو په اندېښنې سره ټینګار وکړ چې افغانستان دا مهال په يوه سیاسي بن‌بست کې ايسار پاتې دی؛ داسې حالت چې جګړه درېدلې، خو ریښتینې سوله، ازادي، هوسا ژوند او هیله هم نه لیدل کېږي.

د دوی په باور، په هېواد کې «منفي سوله» حاکمه ده—یعنې جګړه نشته، خو عدالت، قانون، مشارکت او بنسټیزې ازادۍ هم نشته.

۲) جګړه د حل لاره نه ده؛ خو انحصار او د ولس د اساسي حقونو نقض هم د منلو وړ نه دی

ګډونوالو په وار وار ټینګار وکړ چې جګړه هېڅکله د افغانستان ستونزې نه شي حل کولی.

خو دوی په دې هم ټینګار وکړ چې د قدرت دوامدار انحصار، د قانون او مشروع نظام نشتوالی او د اتباعو د اساسي حقونو نقض هم د منلو وړ نه دی او دا وضعیت به پخپله نوي بحرانونه وزېږوي.

۳) خبرو اترو، اصلاحاتو او د سوله­ييزو حل لارو ته ژمنتیا

ګډونوالو څرګنده کړه چې د بحران د حل یوازینۍ لار ملي خبرې اترې، بنسټیز اصلاحات او ټول­ګډوني مذاکرات دي.

افغانستان د خبرو يو داسې ملي، شفاف او ولسي بهیر ته اړتیا لري چې ټولې ډلې، قومونه، ښځې، ځوانان او مخور پکې ونډه ولري.

۴) د ملي مرکې د دوام او لا زیات انسجام اړتیا

ګډونوالو د ملي مرکې د پخوانیو ناستو له هرکلي سره ټینګار وکړ چې دا مرکه باید د یوه ملي او دوامدار بهیر په توګه پر مخ ولاړه شي.

د دې بهیر د پیاوړتیا لپاره، د همغږۍ شبکو جوړول، په بېلابېلو هېوادونو کې فعالې څانګې، او د افغان ډیاسپورا ترمنځ پراخ انسجام اړین وبلل شو.

۵) د افغان ډیاسپورا رول: لابي‌ګري، ملي ملاتړ او تاریخي مسئولیت

د افغان ډیاسپورا رول د ناستې بل مهم بحث و. ګډونوالو ټینګار وکړ چې بهر مېشته افغانان باید:

–  په کوربه هېوادونو کې د افغانستان د ملي ګټو لپاره لابي وکړي؛

–  د افغانستان د خلکو غږ تر سیاسي، رسنیزو او د بشري حقونو تر بنسټونو  ورسوي؛

–  خپل علمي، اقتصادي او ټولنیز ظرفیتونه د هېواد د روښانه راتلونکي لپاره بسیج کړي.

۶) د اصلاح او بدلون لپاره د ولسي فشارونو زیاتول

ګډونوالو باور درلود چې ولسي فشارونه، عامه پوهاوی او ملي انسجام کولای شي په افغانستان کې د مثبتو اصلاحاتو زمینه برابره کړي.

د دوی په وینا، د افغانستان خلک باید د حقونو د نقض، تبعیض، انحصار او بې‌عدالتۍ په وړاندې چپ پاتې نه شي او له مدني او سوله‌ییزو لارو د بدلون لپاره هڅې وکړي.

لنډه پایله

د واشنګټن ناستې یو ځل بیا وښوده چې ملي مرکه یو ژوندی، رغنده، او د روښانه راتلونکې په لور يو خوځنده بهیر دی. ګډونوالو د لیدلورو له توپیرونو سره سره پر درې مهمو اصولو ټینګار وکړ:

–  پراخ او بې‌تبعیضه ګډون؛

–  د ښځو او نارینه‌وو د اساسي حقونو تأمین؛

–  ملي يووالی او د داخلي او خارجي بحرانونو پر وړاندې انسجام.

دا ناسته ثابتوي چې ملي مرکه کولای شي د یوه خپلواک او ولسي بهیر په توګه د افغانستان د راتلونکي لپاره د یوې ملي ستراتیژۍ د جوړېدو زمینه برابره کړي— داسې ستراتېژي چې پر خبرو اترو، عدالت، قانون‌مندۍ، ازادۍ او د خلکو پر واقعي مشارکت ولاړه وي.

گزارش مطبوعاتی نشست گفتمان ملی « مرکه ملی» در واشنگتن – ویرجینیا

۲۹ اگست ۲۰۲۶

نشست شانزدهم «گفتمان ملی»  به تاریخ ۲۹ اگست ۲۰۲۶ در شهر واشنگتن – ویرجینیا با حضور ده‌ها شخصیت ملی، سیاسی، اجتماعی، علمی و فرهنگی برگزار شد. این نشست ادامهٔ روندی است که از سال ۲۰۲۵ آغاز شده و تاکنون در شهرهای مختلف اروپا، امریکای شمالی و استرالیا برگزار گردیده است. گفتمان ملی یک حرکت مردمی، مستقل و فراگیر است که هدف آن ایجاد فضای گفت‌وگو میان افغان‌ها، شنیدن صدای واقعی مردم و یافتن راهکارهای عملی برای آیندهٔ کشور می‌باشد.

فضای نشست و ترکیب اشتراک‌کنندگان

در نشست واشنگتن، نمایندگان اقوام، نسل‌ها و قشرهای مختلف جامعهٔ افغان حضور داشتند. اشتراک‌کنندگان با دیدگاه‌های متنوع اما هدف مشترک—یافتن راه‌حل برای بحران‌های افغانستان—در بحث‌ها سهم فعال گرفتند. حضور متخصصان، فعالان مدنی، پژوهشگران، زنان، جوانان و اعضای دیاسپورا، نشست را به یک محفل پُرمایه و چندصدایی تبدیل کرده بود.

محورهای اصلی بحث و دیدگاه‌های مطرح‌شده

۱) وضعیت کنونی افغانستان: بن‌بست سیاسی و «صلح منفی»

اشتراک‌کنندگان با نگرانی تأکید کردند که افغانستان در حالت بن‌بست سیاسی قرار دارد؛ وضعیتی که در آن جنگ متوقف شده اما صلح واقعی، آزادی، رفاه و امید وجود ندارد.

به باور آنان، آنچه امروز در کشور حاکم است «صلح منفی» است—یعنی نبود جنگ، اما نبود عدالت، قانون، مشارکت و آزادی‌های اساسی.

۲) جنگ راه‌حل نیست؛ اما انحصار و نقض حقوق نیز قابل پذیرش نیست

در سخنان اشتراک‌کنندگان بارها تأکید شد که جنگ هرگز راه‌حل بحران افغانستان نبوده و نیست.

با این حال، آنان هشدار دادند که تداوم انحصار قدرت، نبود قانون اساسی، نبود نظام مشروع و نقض حقوق اساسی اتباع نیز قابل قبول نیست و خود زمینه‌ساز بحران‌های جدید خواهد بود.

۳) تعهد به گفت‌وگو، اصلاحات و راه‌حل‌های مبتنی بر مذاکره

اشتراک‌کنندگان اعلام کردند که تنها راه عبور از بحران کنونی، دیالوگ ملی، اصلاحات ساختاری و مذاکرات فراگیر است.

به باور آنان، افغانستان نیازمند یک روند ملی، شفاف و مردمی است که در آن همهٔ گروه‌ها، اقوام، زنان، جوانان و نخبگان نقش داشته باشند.

۴) ضرورت تداوم و انسجام بیشتر روند گفتمان ملی

با استقبال از نشست‌های قبلی، اشتراک‌کنندگان تأکید کردند که گفتمان ملی باید به‌عنوان یک روند پایدار و ملی ادامه یابد.

برای تقویت این روند، ایجاد شبکه‌های هماهنگی، شعبات فعال در کشورهای مختلف، و انسجام بیشتر میان اعضای دیاسپورا ضروری دانسته شد.

۵) نقش دیاسپورای افغان: لابی‌گری، حمایت ملی و مسئولیت تاریخی

دیاسپورای افغان یکی از محورهای مهم بحث بود. اشتراک‌کنندگان تأکید کردند که افغان‌های مقیم خارج باید:

–  در کشورهای میزبان برای تأمین منافع ملی افغانستان لابی کنند؛

–  صدای مردم افغانستان را در نهادهای سیاسی، رسانه‌ای و حقوق بشری بازتاب دهند؛

–  ظرفیت‌های علمی، اقتصادی و اجتماعی خود را برای کمک به آیندهٔ کشور بسیج نمایند.

۶) افزایش فشارهای مردمی برای اصلاح و تغییر

اشتراک‌کنندگان باور داشتند که فشارهای مردمی، آگاهی عمومی و انسجام ملی می‌تواند زمینهٔ اصلاحات و تغییرات مثبت را در افغانستان فراهم سازد.

به گفتهٔ آنان، مردم افغانستان باید در برابر نقض حقوق، تبعیض، انحصار و بی‌عدالتی سکوت نکنند و از راه‌های مدنی و مسالمت‌آمیز برای تغییر تلاش کنند.

جمع‌بندی نهایی

نشست واشنگتن بار دیگر نشان داد که گفتمان ملی یک حرکت زنده، پویا و آینده‌ساز است. اشتراک‌کنندگان با وجود تفاوت دیدگاه‌ها، بر سه اصل کلیدی تأکید داشتند:

–  مشارکت فراگیر و بدون تبعیض؛

–  رفع محدودیت‌ها و تأمین حقوق اساسی زنان و مردان افغانستان؛

–  وحدت ملی و انسجام در برابر بحران‌های داخلی و خارجی.

این نشست ثابت ساخت که گفتمان ملی می‌تواند به‌عنوان یک روند مردمی و مستقل، زمینهٔ شکل‌گیری یک راهبرد ملی برای آیندهٔ افغانستان را فراهم سازد—راهبردی که بر گفت‌وگو، عدالت، قانون‌مندی، آزادی و مشارکت واقعی مردم استوار باشد.