اغلې فرزانه زيار کمزوری اتل کيسه زما تحليل

د اغلې فرزانه زیار دا کیسه چې د “کمزوری اتل” په نوم ده، د ماشومانو د ادب (Children’s Literature) یوه ډېره غوره او روزنیزه بېلګه ده. دا کیسه نه یوازې سرګرمي ده، بلکې د ماشومانو د فکري او جسمي ودې لپاره یو بشپړ درس دی.
​دلته د دې کیسې په اړه زما تبصره په څو مهمو ټکو کې ولولئ:
​۱. د موضوع انتخاب (روغتیایي پوهاوی)
​شاعره او لیکواله فرزانه زیار په ډېر مهارت سره د ټولنې یوې عامې ستونزې ته ګوته نیولې ده. نن سبا ډېری ماشومان له کورنۍ ډوډۍ مخ اړوي او په “چپسو او بسکېټو” (Junk Food) روږدي دي. دا موضوع د هرې کورنۍ درد دی او لیکوالې په ډېر ساده ډول د دې حل وړاندې کړی دی.
​۲. د کرکټر جوړونه (شیرو)
​د “شیرو” نوم په خپله یو تضاد لري؛ شیر (زمری) د قوت نښه ده، خو دلته هغه د ناسم خوراک له امله “کمزوری” دی. دا کرکټر ماشومانو ته دا پیغام ورکوي چې نوم یا ظاهري بڼه انسان ته اتلولي نه ورکوي، بلکې د بدن قوت او سالم ذهن انسان “اتل” جوړوي.
​۳. د کیسې جوړښت او تصویري ژبه:
​لیکوالې په کیسه کې د پیښو تسلسل ډېر ښه ساتلی دی
​پیل: د شیرو ناز او د مور زارۍ (د ماشومانو د ارواپوهنې عکاسي).
​کړکېچ: د شیرو کمزورتیا، د غاښونو درد او په سیالۍ کې پاتې راتلل (د ناسم خوراک پایله).
​حل: د ډاکټر مشوره او د شیرو بدلون.
​پایله: بریالیتوب او د “اتل” لقب ګټل.
​۴. د “مور” د رول انځورول:
​په کیسه کې د مور خپګان او د هغې هڅې د یوې مهربانې پښتنې مور استازولي کوي. دا برخه میندې هم دې ته متوجه کوي چې ماشوم ته پیسې ورکول د حل لاره نه ده، بلکې د هغوی په خوراک پوهول مهم دي.
​۵. تعلیمي او تربیوي پیغام:
​دا کیسه په مستقیم ډول ماشومانو ته دا درس ورکوي چې:
​سابه او مېوې یوازې خواړه نه دي، بلکې د بریا راز دی.
​ويټامینونه او پروټینونه د انسان ذهن (سبق زده کول) او جسم (منډه وهل) قوي کوي.
​زما نظر:
اغلې ​فرزانه زیار په دې کیسه کې د ماشومانو په ژبه د هغوی نړۍ ته ورغلي ده. د “کمزوري اتل” کيسه باید په ښوونځیو کې ماشومانو ته واورول شي، ځکه دا د وچو نصیحتونو په پرتله ډېره اغېزناکه ده. په کيسه کې کارول شوي سمبولونه (لکه زیړ رنګ، د غاښ درد) ماشومانو ته د خطر زنګ په ښه ډول ورکوي.
د دې لپاره چې ماشومان د اغلې فرزانه زیار له دې کیسې څخه ډېر څه زده کړي او په ذهن کې یې پاتې شي، دا لاندې ۵ پوښتنې ورته په ډېر ساده او په زړه پورې ډول ترتیب شوي دي.
​تاسو کولی شئ دا له خپلو ماشومانو یا زده کوونکو څخه وپوښتئ:
​د “کمزوري اتل” په اړه د ذهن ازموینې پوښتنې:
​۱. د شېرو (شېرشاه) مور ولې خپه وه؟
​(ځواب: ځکه چې شېرو ګټور خواړه نه خوړل او یوازې یې چپس او بسکېټ غوښتل.)
​۲. کله چې شېرو په مېدان کې له نورو ماشومانو وروسته پاتې شو، علت یې څه و؟
​(ځواب: ځکه چې د هغه بدن کمزوری شوی و، ژر ستړی کېده او د منډې وهلو قوت یې نه درلود.)
​۳. ډاکټر شېرو ته کوم څلور ډوله خواړه وښودل چې هغه بېرته قوي کړي؟
​(ځواب: سابه، مېوې، شیدې او د کور پخه شوې ډوډۍ.)
​۴. تاسو په دې کیسه کې کوم “بدلون” ولید؟ شېرو څنګه په ټولګي کې اول نمره او په منډه کې اتل شو؟
​(ځواب: کله چې شېرو د چپسو پر ځای قوي خواړه پیل کړل، ذهن او بدن یې قوي شول.)
​۵. که ستاسو یو ملګری یوازې چپس او بسکېټ خوري، تاسو به ورته د شېرو په اړه څه ووایئ؟
​(دا پوښتنه د ماشومانو د فکر کولو او نورو ته د نصیحت کولو وړتیا زیاتوي.)
​د یادولو وړ ټکی:
​کله چې ماشومان دا ځوابونه درکوي، هغوی وڅارئ چې ایا واقعاً د سابه، مېوې او شیدو په اهمیت پوه شوي که نه. دا ډول پوښتنې ماشوم ته دا احساس ورکوي چې هغه پخپله د خپلې روغتیا مسؤل دی.
​ پای
ھ ش 6/12/1404
ــــــــــــــــ
اصلي کيسه:
کمزوری اتل | ليکواله، فرزانه زيار

په يوۀ کلي کې يو هلک و، نوم يې شيرشاه و. خو مور به يي لۀ نازه شيرو باله؛ هغه ډېر خوږ او هوښيار ماشوم و، خو يو بد عادت يې درلوده؛

مور به يي چې کله ورته ډوډۍ تياره کړه نو دۀ به نۀ خوړله، همدا به يي ويله ماته چپس ماته بسکيټ، د‌ شيرو مور به ډييييره خپه شوه

همداسې به کاسه په لاس پسې ګرده ګرځيده،چې خيرده زويکه يوه مړۍ خو وخوره

خو شيرو به د خپلې مور خبره نۀ منله، يو ځل به يي غږ راوايسته نې‌نې ماته چپس ماته بسکيټ

بلاخره به يي مور مجبوره شوه، دۀ ته به يي پيسې ورکړې چې ځان ته چپس او بسکيټ واخلي

مور به يې چې هر څۀ ورته ويل: “زويه، چپس او بسکيټ يوازې خوند لري، خو بدن ته ګټه نه لري. اصلي خواړه دې قوي کوي.”

شيرو همداسې هره ورځ چپس او بسکيټ خوړل. لږه موده وروسته:

ژر به ستړی کېده

سبق به يي نۀ زده کيدۀ

وچ‌کلک ډنګر پنګر شو

غاښونو يې درد شروع کړ

رنګ يي تک زيړ واووښته .

يوه ورځ په مکتب کې د منډې سيالۍ وه. شيرو هم ګډون وکړ، خو لږ منډه يې چې ووهله، ستړی شو، په ستميدو شو او لاندې پر ځمکه ولوېد،ټووول ملګري يي ترې مخکې شول.

مور يي ډييره خوابدې شوه، شيرو يي ډاکټر ته بوته.

ډاکټر شيرو ته مخ ورواړاوۀ،

زويه تۀ هره ورځ څۀ شی خورې ؟؟

شيرو سر ټيټ نيولی وه بیا يي ورته ويل: چپس او بسکيټ خورم، هغه ډیره مزه کوي نورمې ټول شيان بد‌ راځي.

ډاکټر ورته وويل: “زويه، ستا بدن ويټامينونو، پروټينونو او اوسپنې ته اړتيا لري، که همداسې چپس او بسکيټ وخورې، نو ټوله وينه به دې وچه شي، بدن به دې نور هم کمزوری شي.”

ډاکټر ورته وويل: شيرو زويه، که ته غواړې چې په ټولګي چې اولنومره شي او مڼډه کې اتل شې نو بايد:

سابه وخورې

مېوې وخورې

شيدې وڅښې

کورنۍ ډوډۍ وخورې

شيرو هم د‌ډاکټر خبره ومنله، نور يي مور په شيرو پسې خواړه نۀ ګرځول او د خوړلو لپاره يي زارۍ ورته نه کولې، هغۀ به پخپله له مور څخه قوي خواړۀ غوښتل،

څو مياشتې پس د شيرو درس ډير ژر زده کيده، په ټولګي کې يي ډيرې ښې نومرې واخيستې،د‌مڼډې پۀ سيالۍ کې تر ټولو مخکې شو، او په ښوونځي کې يي د اتل لقب واخيسته