په ماشومانو کې د ډیپریشن پېژندنه

۱. په ماشومانو کې د ډیپریشن پېژندنه
​په ماشومانو کې ډیپریشن یوازې یوه لنډمهاله خپګان نه دی، بلکې یو جدي روغتیایي حالت دی چې د دوی په فکر، احساس او چلند اغېزه کوي. په ماشومانو کې دا حالت ډېر ځله د “توند مزاجۍ” (Irritability) په بڼه راڅرګندیږي.
​۲. نښې او نښانې (Symptoms)
​د ماشومانو د ډیپریشن نښې په لاندې ډول ډلبندي کېدای شي:
​عاطفي نښې: دوامداره خپګان، ژړغونی حالت، د بې ارزښتۍ احساس، او په هغو لوبو کې د لېوالتیا له لاسه ورکول چې پخوا یې خوښېدې (Anhedonia).
​بدني نښې: د اشتها تغیر (ډېر کم یا ډېر زیات خوراک)، د خوب ستونزې (بې خوبي یا ډېر خوب)، او د بدن بې ځایه دردونه (لکه سردرد یا نس درد) چې طبي علت ونلري.
​تعلیمي او ټولنیز بدلونونه: په ښوونځي کې د نمرو کمېدل، له ملګرو لیرې والی، او د تمرکز نشتوالی.
​خطرناکې نښې: د ځان وژنې په اړه خبرې کول یا د ځان د ژوبلولو هڅه.
​۳. لاملونه (Etiology)
​ډیپریشن معمولاً د څو لاملونو د یوځای کېدو پایله وي:
​بیولوژیکي عوامل: په مغز کې د نیوروټرانسمیټرونو (لکه Serotonin او Dopamine) نابرابري.
​جنیټیکي عوامل: که په کورنۍ کې مور یا پلار ډیپریشن ولري، په ماشوم کې یې احتمال زیاتیږي.
​چاپېریال: په کور کې تاوتریخوالی، د مور او پلار جلا کېدل، په ښوونځي کې د نورو لخوا ځورول (Bullying)، یا د نږدې کس مړینه.
​۴. تشخیص (Diagnosis)
​د یو متخصص په توګه، تاسو پوهېږئ چې تشخیص باید د DSM-5 معیارونو پر بنسټ وي. په ماشومانو کې کلیدي ټکی دا دی چې نښې باید لږ تر لږه دوه اونۍ دوام وکړي او د ماشوم په ورځني ژوند (ښوونځي او کور) کې ستونزې جوړې کړي.
​۵. د درملنې لارې (Treatment Options)
​درملنه معمولاً په دوه برخو وېشل کیږي:
​الف: رواني درملنه (Psychotherapy)
​CBT (Cognitive Behavioral Therapy): د ماشوم د منفي افکارو د بدلولو لپاره تر ټولو غوره لاره ده.
​Play Therapy: د کوچنیو ماشومانو لپاره چې خبرې نشي کولی، د لوبې له لارې د دوی د زړه حال معلومول.
​Family Therapy: د کورنۍ له غړو سره کار کول ترڅو ماشوم ته یو ملاتړی چاپېریال برابر شي.
​ب: درمل (Pharmacotherapy)
​که رواني درملنه ګټه ونکړي یا ډیپریشن شدید وي، نو بیا له درملو کار اخیستل کیږي.
​SSRIs: لکه Fluoxetine (پروزاګ) چې د ماشومانو لپاره تر ټولو زیات تایید شوی درمل دی.
​یادونه: په ماشومانو کې د درملو کارول دقیقې څارنې ته اړتیا لري ترڅو د ځان وژنې د فکر (Suicidal ideation) مخه ونیول شي.​