له انزوا تر اتصال

له انزوا تر اتصال …!!!

د تهران بیجینګ او نوي ډهلي محاسبه، او د کابل د رسمیت پېژندنې ژور اغېز

په هغه نړۍ کې چې دیپلوماسي یوازې د یادښتونو تبادله نه، بلکې د امپراتوریو د حافظې او د راتلونکو پېړیو د تقدیر ژبه ده، د افغانستان د اسلامي امارت رسمیت پېژندل یو عادي سیاسي اقدام نه؛ بلکې یوه ستراتېژیکه زلزله ده. دا زلزله د اسیا د ژورې جغرافیې له زړه راپورته کېږي او څپې یې تر نړیوال نظم پورې رسي.

تهران، بیجینګ او نوي ډهلی—درې واړه د افغانستان پر نقشه د خپلو تاریخي اضطرابونو، اقتصادي طمعو او امنیتي وسواسونو سیوري غوړوي. خو د رسمیت پېژندنې شیبه دا سیوري رڼا ته راوباسي.

بیجینګ: د ورېښمو لارې نوی دروازه
چین افغانستان ته یوازې د یوه ګاونډي هېواد په سترګه نه ګوري؛ بلکې د خپل ستر تمدني تصور، یعنې د یوې لارې ـ یوې کمربند د زړه په توګه ورته ګوري.
افغانستان د منځنۍ اسیا، جنوبي اسیا او منځني ختیځ تر منځ هغه ژور دهلېز دی چې که خلاص شي، بیجینګ ته به د انرژۍ، منرالونو او بازارونو یو نوی کایناتي مدار پرانیزي.

د رسمیت پېژندنه به چین ته دا مشروعیت ورکړي چې کابل د یوې “سیاسي خلا” له سیمې څخه، یوې اقتصادي مقناطیسي حوزې ته واړوي—هلته چې سرمایه، زېربنا او جیوپولیټیکي نفوذ یوځای انځورېږي.

تهران: له مذهبي رقابت تر تمدني معاملي
ایران، چې افغانستان یې د خپلې ژبې، تاریخ او دیني تعامل یوه ژوره څنډه ګڼي، د رسمیت پېژندنې له لارې دوه هدفونه تعقیبوي:
یو، د لوېدیځ د بندیزونو له کړۍ څخه د اقتصادي تنفس یوه پټه لاره؛
او بل، د منځنۍ اسیا پر لور د خپل تمدني نفوذ غځول.

کابل ته رسمیت ورکول، تهران ته دا امکان ورکوي چې د شیعه ـ سني رقابت له سیاسي لېبارتوار څخه ووځي او د تمدني همکارۍ یوې نوې معادلې ته داخل شي—هلته چې بندرونه، سوداګري او انرژي د مذهب پر ځای ژبه ګرځي.

نوي ډهلی: د ویرې له سیوري تر واقعي سیاست پورې
هند افغانستان ته د پاکستان له عینکو ګوري؛ خو رسمیت پېژندنه دا زاویه ړنګه کوي.
نوي ډهلی به درک کړي چې که کابل د نړیوال نظام یوه رسمي برخه شي، نو دا به د اسلام‌اباد د انحصاري نفوذ پای ته رسېدل وي.

افغانستان د هند لپاره یوازې امنیتي اندېښنه نه، بلکې د منځنۍ اسیا پر لور د سوداګرۍ یو طلایي دهلېز دی. رسمیت پېژندنه به هند دې ته وهڅوي چې له تاریخي احتیاطه ووځي او د جیوـاقتصادي واقعیت پر بنسټ نوې محاسبه وکړي.

د اسیا او نړۍ لپاره
که کابل رسمیت ومومي،
اسیا به له یوې جګړه‌محورې جغرافیې څخه یوې سوداګرۍ‌محورې تمدني شبکې ته واوړي.
روسیه به د چین ترڅنګ د مرکزي اسیا د ثبات ساتونکی شي،
اروپا به د نوو ټرانزیټي لارو په لټه کې شي،
او امریکا به د خپلې له لاسه وتلې ستراتېژۍ پر مزار تش ولاړ شي.

افغانستان به نور د “بحران موضوع” نه، بلکې د نړیوال توازن محور وي.

وروستۍ کلمه
د طالبانو رسمیت پېژندنه د یوه حکومت منل نه دي؛
دا د اسیا د ژور تاریخ یو نوی فصل دی—
هغه فصل چېرته چې توپک ځای پر قلم، بندیز ځای پر بندر،
او انزوا ځای پر اتصال بدلېږي.
او په همدې بدلون کې،
افغانستان له څنډې څخه د نړۍ منځ ته ستنېږي.
درنښته… یارب 🤲🏻

له وارداتي تیارو تر ملي رڼا پورې

زموږ انګلیسي ویبپاڼه: