کانسره خواړه څرنګه خواړی دئ ؟

کانسره خواړه (Canned / Processed Foods) هغه خواړه دي چې د خرابېدو د مخنیوي لپاره په ځانګړو طریقو لکه تودوخې (Heat Processing)، کلک تړل (Sealing)، او یا هم د محافظتي موادو (Preservatives) په مرسته داسې برابرېږي چې د اوږدې مودې لپاره خوندي پاتې شي او ژر خراب نه شي .

.په دغو خوړو کې د خرابېدو د مخنیوي لپاره بېلابېل مواد او طریقې کارول کېږي. لاندې یې په مفصل ډول درته روښانوم:

په کانسره خوړو کې کارېدونکي مهم مواد (Additives)

۱. محافظتي مواد (Preservatives)

دا مواد د میکروبونو (جراثیمو) د ودې مخه نیسي:

• Sodium Benzoate
• Potassium Sorbate
• Calcium Propionate
• Sodium Nitrite / Sodium Nitrate (په ځانګړي ډول د غوښو لپاره)

دا مواد خواړه د خرابېدو نه ساتي، خو که ډېر وکارول شي، روغتیا ته زیان رسولی شي (لکه د سرطان خطر زیاتول).

۲. انتي اوکسیډانټونه (Antioxidants) :

دا مواد د خوړو د خرابېدو (اکسید کېدو) مخه نیسي:

• Ascorbic Acid (Vitamin C)
• Butylated Hydroxyanisole (BHA)
• Butylated Hydroxytoluene (BHT)

ځینې یې ګټور دي (لکه Vitamin C)، خو مصنوعي ډولونه که ډېر استعمال شي، ستونزې جوړولی شي.

۳. رنګ او خوند زیاتونکي (Color & Flavor Enhancers)

• Monosodium Glutamate (MSG)
• Artificial Colors (Tartrazine, Sunset Yellow)

دا مواد خوند او رنګ ښه کوي، خو ځینې خلک پرې حساسیت لري (سر درد، ستړیا، حساسیت).

۴. ثبات ورکوونکي او غلظت ورکوونکي (Stabilizers & Thickeners)

• Xanthan Gum
• Carrageenan
• Guar Gum

عموماً بې‌ضرره ګڼل کېږي، خو ډېر استعمال یې د هاضمې ستونزې پیدا کولی شي.

د کانسره خوړو د ساتلو طریقې :

۱. حرارتي پروسه (Canning Process)

خواړه په لوړه تودوخه کې پخیږي او بیا په کلکو بند قوطیو کې ساتل کېږي.

۲. کنګل کول (Freezing)

• د مثال په توګه: Frozen Vegetables

۳. وچول (Drying)

• لکه وچې مېوې

۴. مالګه او سرکه (Salt & Vinegar Preservation)

• لکه اچار

ګټې (Benefits) :

د ډیر  وخت لپاره ساتل کېږي .

اسانه او ژر کارېدونکي دي .

ځینې وخت د غذایي موادو یوه برخه ساتي .

د بیړني حالت لپاره ښه دي .

زیانونه (Risks) :

زیات Sodium (مالګه) د وینې لوړ فشار جګوي (Hypertension)

محافظتي کیمیاوي مواد د اوږدمهاله ناروغیو خطر زیاتوي .

کم تازه غذایي ارزښت (ویټامینونه کمېږي)

ځینې قوطو کې Bisphenol A (BPA)  هورموني ګډوډي وي .

د روغتیا له نظره مشوره :

• کله ناکله خوړل ستونزه نه لري
• هره ورځ ډېر استعمال سپارښتنه نه کېږي
• هڅه وکړئ تازه خواړه (Fresh Foods) ډېر وخورئ
• د لیبل (Label) لوستل ډېر مهم دي ځکه تاریخ تیر شوي یې بدن ته ډیر خطر لرئ .

پایله :

کانسره خواړه په اصل کې بد نه دي، خو:

• که ډېر استعمال شي → زیان لري .
• که متوازن او لږ استعمال شي → ګټه هم لري .