د نوي زېږېدلي ماشوم ژېړتوب

د نوي زېږېدلي ماشوم ژېړتوب (Neonatal Jaundice)
د ماشومانو ژېړتوب د ژوند په لومړیو ورځو کې یو له تر ټولو عامو حالتونو څخه دی. ډېر ماشومان د زېږېدو په لومړۍ اوونۍ کې لږ ژېړ رنګ اخلي، او په ډېرو مواردو کې دا یو طبیعي او لنډمهاله حالت وي.
د ماشوم ژېړتوب څه شی دی؟
ژېړتوب هغه وخت رامنځته کېږي چې د ماشوم د پوستکي رنګ او د سترګو سپینه برخه لږ ژېړه شي. د دې لامل په وینه کې د بیلیروبین (Bilirubin) په نوم د یوې مادې زیاتوالی دی.
بیلیروبین هغه وخت جوړېږي چې بدن زاړه سره د وینې حجرې تجزیه کړي. په نويو زېږېدلو ماشومانو کې ځیګر لا پوره نه وي پخې شوی، نو ځکه بیلیروبین ژر له بدنه نه شي ایستلی. له همدې امله د دې کچه په وینه کې لوړېږي او ژېړتوب رامنځته کوي.
ژېړتوب معمولاً کله ښکاره کېږي؟
په ډېرو ماشومانو کې:
د زېږېدو ۲ یا ۳ ورځې وروسته پیل کېږي
په ۴ او ۵ ورځو کې خپل اوج ته رسېږي
وروسته په تدریجي ډول د ۱ تر ۲ اوونیو په موده کې له منځه ځي
ژېړتوب کله خطرناک کېږي؟
په ځینو حالتونو کې د بیلیروبین کچه ډېره لوړه شي او د ماشوم د مغز لپاره خطرناکه کېدای شي. له همدې امله ماشوم باید د ډاکټر له خوا معاینه شي.
د خطر نښې
د زېږېدو په لومړیو ۲۴ ساعتونو کې ژېړتوب څرګند شي
ژېړتوب ډېر ژر او شدید زیات شي
ماشوم ډېر کمزوری یا بې حاله ښکاري
غیر عادي ژړا ولري
شیدې نه څښي
د لاسونو د کفونو او د پښو تلو هم ژېړ شي
د ماشوم د ژېړتوب درملنه
د ژېړتوب د شدت له مخې ډاکټر ممکن دا لارې سپارښتنه کړي:
۱. ماشوم ته ډېرې شیدې ورکول
د مور شیدې د دې لامل کېږي چې بیلیروبین د غایطې له لارې له بدن څخه ووځي.
۲. فوتوتراپي (د رڼا درملنه)
ماشوم د ځانګړې طبي رڼا لاندې اېښوول کېږي تر څو بیلیروبین په بدن کې تجزیه شي.
۳. د وینې بدلول (Blood transfusion)
دا طریقه یوازې په ډېر شدیدو او نادرو حالاتو کې کارول کېږي.
د ماشوم د ژېړتوب په اړه ناسم باورونه
په ټولنه کې ځینې غلط باورونه شته چې د ماشوم لپاره زیانمن کېدای شي:
د ژېړتوب د درملنې لپاره ماشوم ته بوره لرونکې اوبه یا ساده اوبه ورکول
دا علمي ګټه نه لري.
ماشوم د اوږدې مودې لپاره مستقیم لمر ته ایښودل
دا د ماشوم پوستکی سوځولای شي او اصلي درملنه نه ده.
د مور شیدې بندول
په ډېرو حالاتو کې باید د مور شیدې دوام ولري.
بوټي یا کورني درمل د ډاکټر له مشورې پرته کارول
دا د ماشوم لپاره خطرناک کېدای شي.
مهمه سپارښتنه
که تاسو په ماشوم کې شدید ژېړتوب ووینئ، غوره ده چې ژر تر ژره ډاکټر یا روغتیايي مرکز ته مراجعه وکړئ. دقیق تشخیص یوازې د معاینې او کله ناکله د وینې د ازموینې له لارې ممکن دی.
په ډېرو مواردو کې د ماشوم ژېړتوب طبیعي او د درملنې وړ وي، خو بې پروايي کولای شي جدي ستونزې رامنځته کړي.